Kabinetsformatie 2012

Het kabinet-Rutte II is het eerste kabinet dat door het 'nieuwe formeren' tot stand is gekomen. De Tweede Kamer had hierbij het initiatief en de Koningin werd uit het formatieproces gehaald. Informateurs Henk Kamp (VVD) en oud-PvdA-leider Wouter Bos werden door de Tweede Kamer benoemd. Ook gaf de Tweede Kamer de informatie- en formatieopdracht.

Verloop van de formatie

Met een formatieduur van 47 dagen staat de formatie van het kabinet-Rutte II te boek als één van de snelste kabinetsformaties ooit. Op 12 september 2012 werden Tweede Kamerverkiezingen gehouden. De VVD en de PvdA kwamen als winnaars uit de bus, waarbij de VVD als grootste partij het initiatief mocht nemen in de formatie. Al snel bleek dat een kabinet, gevormd door VVD en PvdA, de optie was waarop door beide partijen ingezet werd. De Koningin speelde bij het 'nieuwe formeren' geen rol meer.

Op 27 maart 2012 besloot de Tweede Kamer artikel 139a, het artikel dat gaat over formaties, aan te passen. Met deze wijziging kon de Tweede Kamer zelf het initiatief nemen bij de formatie. Uiterlijk een week nadat een nieuwe Tweede Kamer zitting heeft genoemen, moet gedebatteerd worden over de verkiezingsuitslag. De Tweede Kamer stelt een informatieopdracht op en benoemt een informateur.

Henk Kamp werd op 13 september 2012 door de Tweede Kamer benoemd tot verkenner. De dag erna sprak Kamp met alle fractievoorzitters om adviezen in te winnen over hun gewenste informatieopdracht. Op 18 september 2012 kwam hij met een eindverslag, waarin hij de Tweede Kamer voorstelde om, naast hemzelf, ook oud-minister en voormalig PvdA-leider Wouter Bos tot informateur te benoemen en de mogelijkheid te onderzoek om te komen tot een stabiel kabinet met daarin de VVD en PvdA. Twee dagen later, op 20 september, gaf de Tweede Kamer gehoor aan zijn advies.

Onder leiding van Kamp en Bos onderhandelden Mark Rutte en Diederik Samsom met hun secondanten Stef Blok (VVD) en Jeroen Dijsselboem (PvdA) over het regeerakkoord.

Het conceptregeerakkoord kwam tot stand op 29 oktober 2012. Twee dagen later benoemde de Tweede Kamer Mark Rutte tot formateur. Het PvdA-partijcongres stemde op 3 november in met het regeerakkoord. De beëdiging van de nieuwe ministers en staatssecretarissen vond plaats op 5 november 2012 en was voor het eerst openbaar.

Regeerakkoord 'Bruggen Slaan'

Het regeerakkoord 'Bruggen slaan' van het kabinet-Rutte II   bevat afspraken waarbij beide partijen wederzijds concessies doen en omvat 82 pagina's.

Centraal staan de landelijke bezuinigingen om Nederland sterker (en socialer) uit de economische crisis te krijgen. Het akkoord benadrukt dat elke Nederlander de forse doch noodzakelijke bezuinigingen gaat voelen. Een van de meest besproken onderwerpen direct na presentatie van het akkoord waren het inkomensafhankelijk maken van de zorgpremie, en het stelselmatig verlagen van de hypotheekrenteaftrek.

Betrokken personen

De verkenner en informateur

 H.G.J. (Henk) Kamp vergrootglas
  • Henk Kamp, VVD

    Henk Kamp (1952) is sinds 5 november 2012 minister van Economische Zaken in het kabinet-Rutte II. Hij was eerder in 2002-2003 minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, in 2002-2007 minister van Defensie en in 2010-2012 minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In de perioden 1994-2002 en 2006-2008 was de heer Kamp Tweede Kamerlid voor de VVD, waar hij zich onder meer bezig hield met asielbeleid. Hij bereidde in 2009-2010 de bestuurlijke hervorming op de Antillen voor en was in 2012 samen met Wouter Bos informateur. Eerder was de heer Kamp fiscaal rechercheur en wethouder in Borculo.


 

De informateur

 Drs. W.J. vergrootglas
  • Wouter Bos, PvdA

    Uit het bedrijfsleven afkomstige partijleider van de PvdA in de jaren 2002-2010. Werkte na een studie economie en politicologie ruim negen jaar in binnen- en buitenland voor Shell. Werd daarna Tweede Kamerlid en spoedig staatssecretaris van Financiën. In 2002 de eerste direct gekozen lijsttrekker van de PvdA. Leidde in 2003 zijn partij naar electoraal herstel, maar zag onderhandelingen met het CDA mislukken. Na vier jaar oppositie in 2007 vicepremier en minister van Financiën. Oogstte waardering voor de wijze waarop hij de gevolgen van de internationale financiële crisis aanpakte. Niet lang na de breuk in het kabinet-Balkenende IV koos hij voor zijn jonge gezin en verliet hij de politiek. Goed debater, die echter soms aarzelde over de koers van zijn partij. Tegenstanders betichtten hem daarom soms van 'draaien'. Is nu bestuursvoorzitter van het VU Medisch Centrum.


 

De formateur

 Drs. M. (Mark) Rutte vergrootglas
  • Mark Rutte, VVD

    Mark Rutte (1967) is sinds 14 oktober 2010 minister-president en minister van Algemene Zaken. Hij is sinds 2006 politiek leider van de VVD. Hij wa sin 2006, 2010, 2012 en 2017 lijsttrekker van zijn partij. Van 29 juni 2006 tot 8 oktober 2010 was hij fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer. De heer Rutte was van 17 juni 2004 tot 28 juni 2006 staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap belast met wetenschapsbeleid, beroepsonderwijs en studiefinanciering. Daarvoor was hij bijna twee jaar staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid belast met onder andere volksverzekeringen, bijstand en arbeidsomstandigheden. De heer Rutte was eerder voorzitter van de JOVD en manager bij een werkmaatschappij van Unilever.


 

De fractievoorzitters bij de onderhandelingen

 Drs. M. (Mark) Rutte vergrootglas
  • Mark Rutte, VVD

    Mark Rutte (1967) is sinds 14 oktober 2010 minister-president en minister van Algemene Zaken. Hij is sinds 2006 politiek leider van de VVD. Hij wa sin 2006, 2010, 2012 en 2017 lijsttrekker van zijn partij. Van 29 juni 2006 tot 8 oktober 2010 was hij fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer. De heer Rutte was van 17 juni 2004 tot 28 juni 2006 staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap belast met wetenschapsbeleid, beroepsonderwijs en studiefinanciering. Daarvoor was hij bijna twee jaar staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid belast met onder andere volksverzekeringen, bijstand en arbeidsomstandigheden. De heer Rutte was eerder voorzitter van de JOVD en manager bij een werkmaatschappij van Unilever.


 
 
 Ir. D.M. (Diederik) Samsom vergrootglas
  • Diederik Samsom, PvdA

    Diederik Samsom (1971) was van 30 januari 2003 tot 14 december 2016 Tweede Kamerlid voor de PvdA. Van maart 2012 tot december 2016 was hij politiek leider van de PvdA en fractievoorzitter in de Tweede Kamer. De heer Samsom was daarvoor directeur van het groene energiebedrijf Echte Energie en eerder campagneleider bij Greenpeace Nederland. Hij was lange tijd woordvoerder milieu en duurzaamheid en in 2012 woordvoerder asiel en migratie.


 

De secondanten

 Drs. S.A. Blok vergrootglas
  • Stef Blok, VVD

    Stef Blok (1964) is sinds 27 januari 2017 minister van Veiligheid en Justitie in het kabinet-Rutte II. Hij was van 5 november 2012 minister voor Wonen en Rijksdienst en van 29 juni tot 16 september 2016 tevens waarnemend minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De heer Blok was van 8 oktober 2010 tot 13 september 2012 fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer. Van 25 augustus 1998 tot 5 november 2012 was hij Tweede Kamerlid (met een onderbreking in mei-september 2002). Daarvoor was hij kredietanalist-secretaris Concern Krediet College en accountmanager Corporate Banking bij ABN/Amro. In de Tweede Kamer was hij fractiewoordvoerder sociale zaken (sociale zekerheid, AOW, pensioenen) en financiën. De heer Blok was voorzitter van de tijdelijke commissie Onderzoek integratiebeleid en van de vaste commissies voor financiën en VWS.


 
 
 Ir. J.R.V.A. Dijsselbloem vergrootglas
  • Jeroen Dijsselbloem, PvdA

    Jeroen Dijsselbloem (1966) is sinds 5 november 2012 minister van Financiën in het kabinet-Rutte II. Op 21 januari 2013 werd hij tevens voorzitter van de eurogroep. Hij was van van 28 maart 2000 tot 23 mei 2002 en van 20 november 2002 tot 5 november 2012 Tweede Kamerlid voor de PvdA. In de Kamer was de heer Dijsselbloem onder meer woordvoerder integratiebeleid en onderwijs. Verder was hij voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie onderwijsvernieuwingen. Hij was vicefractievoorzitter en in 2012 waarnemend fractievoorzitter. Voor hij Kamerlid werd, was hij plaatsvervangend hoofd van het stafbureau Algemene Leiding van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.


 

Achtergronden