Kabinet-Pierson (1897-1901)

Foto kabinet-Pierson (klik voor grote versie)

Dit liberale kabinet staat bekend als 'het kabinet van sociale rechtvaardigheid'. Het brengt diverse belangrijke wetten tot stand, waarvan de Woningwet, de Ongevallenwet en de Leerplichtwet de bekendste zijn. Kabinetsleider is de hoogleraar Pierson, die eerder minister van Financiën was in het kabinet-Van Tienhoven.

De minister van Buitenlandse Zaken behoort tot de (conservatieve) oud-liberalen. Alle andere ministers zijn vooruitstrevende liberalen. Het kabinet zit de gehele periode uit, maar 'verliest' wel de ministers van Marine en Oorlog, die beiden in de Tweede Kamer een nederlaag lijden.

Het kabinet treedt aan op 27 juli 1897 en wordt op 1 augustus 1901 opgevolgd door het kabinet-Kuyper.

Bijzonderheden

Op 31 augustus 1898 wordt koningin Wilhelmina meerderjarig en eindigt het regentschap van regentes Emma.

Minister De Beaufort spant zich erg in voor de Haagse Vredesconferentie in 1899. De deelname van het Vaticaan en van de Zuid-Afrikaanse Boerenrepublieken ligt daarbij erg gevoelig. Resultaat van de conferentie is de instelling van een Permanent Hof van Arbitrage.

In 1900 verwerpt de Eerste Kamer de ontwerp-Ongevallenwet van minister Lely, omdat zij de organisatie te centralistisch acht. Een tweede ontwerp, waarin meer wordt overgelaten aan het bedrijfsleven, haalt het wel.

Belangrijke wetten die het kabinet tot stand brengt zijn:

  • de Woningwet
  • de Gezondheidswet
  • de Leerplichtwet
  • de Kinderwetten
  • de Militiewet

Nederland zendt na de Engelse overwinning op de Boeren in Zuid-Afrika een oorlogsschip naar Zuid-Afrika om de president van Transvaal, Paul Kruger, op te halen en naar Europa te brengen.

De koningin trouwt in februari 1901 met de Duitse (Mecklenburgse) prins Heinrich, die na zijn huwelijk prins Hendrik heet.

Samenstelling kabinet

Buitenlandse Zaken
minister: Mr. W.H. de Beaufort (oud- of vrije liberaal)

Justitie
minister: Mr. P.W.A. Cort van der Linden (lib.-partijloos)

Binnenlandse Zaken
minister: Mr. H. Goeman Borgesius (lib. unie)

Financiën
minister: Mr. N.G. Pierson (lib. unie) (26 juli 1897 - 1 augustus 1901)

Oorlog
minister a.i.: J.C. Jansen (lib. unie) (27 juli 1897 - 31 juli 1897)
minister: K. Eland (lib. unie) (31 juli 1897 - 1 april 1901)
minister: A. Kool (lib. unie) (1 april 1901 - 1 augustus 1901)

Marine
minister: J.C. Jansen (lib. unie) (27 juli 1897 - 21 december 1897)
minister a.i.: K. Eland (lib. unie) (22 december 1897 - 12 januari 1898)
minister: Jhr. J.A. Röell (lib.-partijloos) (12 januari 1898 - 1 augustus 1901)

Waterstaat, Handel en Nijverheid
minister: C. Lely (lib. unie)

Koloniën
minister: J.Th. Cremer (lib. unie)

Mutaties

Al kort na het optreden van het kabinet treedt minister Jansen van Marine af, omdat de Tweede Kamer zijn voorstel voor uitbreiding van de marinevloot afwijst.

Minister Eland van Oorlog lijdt begin 1901 een nederlaag in de Tweede Kamer. De minister kan zich niet verenigen met een amendement-Van Gilse dat er bij aanneming toe zou leiden dat een kortere diensttijd in de wet wordt vastgelegd. Als het amendement inderdaad wordt aangenomen, neemt Eland ontslag.

Zijn opvolger, generaal Kool, weet een nieuw voorstel wel door de Kamer te loodsen. Hij doet dat zo bekwaam, dat de wet ten aanzien van de diensttijd zelfs verder gaat dan het wetsvoorstel van Eland.

data en feiten formatie

datum wat wie tot en met dagen
25 juni 1897 Tweede Kamer­verkiezingen      
13 juli 1897 benoeming (in)formateur N.G. Pierson 22 juli 1897 10
27 juli 1897 beëdiging nieuwe bewindslieden Koningin-weduwe Emma 27 juni 1901 1431
28 juni 1901 kabinet demissionair   31 juli 1901 34
1 augustus 1901 ontslag verleend Koningin Wilhelmina