Verkiezingen 1948

Bij deze Tweede Kamerverkiezingen, die nodig waren vanwege de aanstaande Soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië, kwam de KVP als sterkste uit de bus. Net als in 1946 behaalde zij 32 zetels. De PvdA verloor daarentegen twee zetels en kwam op 27 zetels.

Winst was er voor de VVD (de voortzetting van de PvdV) en de CHU (één zetel). Als lijsttrekker van de VVD keert Oud terug in de Kamer. De CPN verloor twee zetels. Ter rechterzijde kwam oud-minister van Koloniën Welter via een eigen lijst in de Kamer. Welter keerde zich tegen de, in zijn ogen te progressieve, koers van de KVP en tegen het Indiëbeleid van het kabinet-Beel.

De kabinetsformatie was erop gericht een kabinet te vormen dat, met het oog op de Grondwetsherziening, over een tweederde meerderheid kon beschikken. Dat leidde in augustus tot het door KVP, PvdA, CHU en VVD gesteunde kabinet-Drees/Van Schaik.

Stemmenaantallen, percentages en zetels

partij stemmen pct. zetels winst/verlies
KVP 1.531.154 31,0 32  
PvdA 1.263.058 25,6 27 -2
ARP 651.610 13,2 13  
CHU 452.926 9,1 9 +1
VVD 391.908 7,9 8 +2
CPN 381.997 7,7 8 -2
SGP 116.934 2,3 2  
lijst-Welter 62.376 1,2 1 +1
Middenstandspartij 40.949 0,8 0  
Onafh. Nationale Groep 22.175 0,4 0  
oud-SDAP 15.332 0,3 0  
Revolutionaire CP 2.224 0,0 0  

Lijsttrekkers

CHU Hendrik Tilanus  
CPN Gerben Wagenaar  
KVP Louis Beel kieskring Maastricht
KVP Jan Andriessen kieskringen Rotterdam, 's-Gravenhage en Amsterdam
KVP Chris Mol kieskring Tilburg
KVP J. Groen Azn. kieskringen Leiden, Dordrecht, Den Helder en Haarlem
KVP Frans van Vliet kieskringen 's-Hertogenbosch en Utrecht
KVP Carl Romme kieskringen Arnhem, Nijmegen, Leeuwarden, Zwolle, Groningen en Assen
PvdA Sicco Mansholt kieskring Groningen
PvdA Piet Lieftinck kieskring Utrecht
PvdA Dolf Joekes kieskring Leeuwarden
PvdA Marinus van der Goes van Naters kieskringen Arnhem en Nijmegen
PvdA Willem Drees kieskringen 's-Hertogenbosch, Tilburg, Rotterdam, 's-Gravenhage, Leiden, Dordrecht, Middelburg en Maastricht
PvdA Koos Vorrink kieskringen Amsterdam, Groningen en Assen
PvdA Hein Vos kieskring Zwolle
PvdA Willem Schermerhorn kieskringen Den Helder, Haarlem en Assen
SGP Pieter Zandt  
VVD Pieter Oud gekozen op 24 april 1948
lijst-Welter Charles Welter  

Bekende nieuwkomers

De meest spraakmakende nieuwkomer was ongetwijfeld Pieter Sjoerds Gerbrandy, de oorlogspremier die als rebels AR-Kamerlid zou ageren tegen de Indiëpolitiek. Een geducht debater was ook de communistenleider Henk Gortzak. De KVP zag Frans Joseph van Thiel na deze verkiezingen in haar fractie verschijnen. Bij de PvdA behoorde de vroegere communist Jacques de Kadt tot de nieuwelingen. Hij was inmiddels fel anticommunistisch.

Kerngegevens

verkiezingsdatum 7 juli
aantal uitgebrachte stemmen 5.089.582
percentage geldige stemmen 93,7
aantal deelnemende partijen 12
aantal partijen dat zetel behaalde 8