Verkiezingen 1948

Bij deze Tweede Kamerverkiezingen, die nodig waren vanwege de aanstaande Soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië (en daarmee samenhangende grondwetsherziening), kwam de KVP als sterkste uit de bus. Net als in 1946 behaalde zij 32 zetels. De PvdA verloor daarentegen twee zetels en kwam op 27 zetels.

Winst was er voor de VVD (de voortzetting van de PvdV) en de CHU (één zetel). Als lijsttrekker van de VVD keert Oud terug in de Kamer. De CPN verloor twee zetels. Ter rechterzijde kwam oud-minister van Koloniën Welter via een eigen lijst in de Kamer. Welter keerde zich tegen de, in zijn ogen te progressieve, koers van de KVP en tegen het Indiëbeleid van het kabinet-Beel. Voor de ARP kwam oud-premier Gerbrandy in de Kamer, die eveneens fel tegen mogelijke onafhankelijkheid van Indonesië was.

De kabinetsformatie was erop gericht een kabinet te vormen dat, met het oog op de Grondwetsherziening, over een tweederde meerderheid kon beschikken. Dat leidde in augustus tot het door KVP, PvdA, CHU en VVD gesteunde kabinet-Drees/Van Schaik.

Stemmenaantallen, percentages en zetels

partij

stemmen

pct.

zetels

winst/verlies

KVP

1.531.154

31,0

32

 

PvdA

1.263.058

25,6

27

-2

ARP

651.610

13,2

13

 

CHU

452.926

9,1

9

+1

VVD

391.908

7,9

8

+2

CPN

381.997

7,7

8

-2

SGP

116.934

2,3

2

 

lijst-Welter

62.376

1,2

1

+1

Middenstandspartij

40.949

0,8

0

 

Onafh. Nationale Groep

22.175

0,4

0

 

oud-SDAP

15.332

0,3

0

 

Revolutionaire CP

2.224

0,0

0

 

Lijsttrekkers

ARP Jan Schouten  
CHU Hendrik Tilanus  
CPN Gerben Wagenaar  
KVP Louis Beel kieskring Maastricht
KVP Jan Andriessen kieskringen Rotterdam, 's-Gravenhage en Amsterdam
KVP Chris Mol kieskring Tilburg
KVP J. Groen Azn. kieskringen Leiden, Dordrecht, Den Helder en Haarlem
KVP Frans van Vliet kieskringen 's-Hertogenbosch en Utrecht
KVP Carl Romme kieskringen Arnhem, Nijmegen, Leeuwarden, Zwolle, Groningen en Assen
PvdA Sicco Mansholt kieskring Groningen
PvdA Piet Lieftinck kieskring Utrecht
PvdA Dolf Joekes kieskring Leeuwarden
PvdA Marinus van der Goes van Naters kieskringen Arnhem en Nijmegen
PvdA Willem Drees kieskringen 's-Hertogenbosch, Tilburg, Rotterdam, 's-Gravenhage, Leiden, Dordrecht, Middelburg en Maastricht
PvdA Koos Vorrink kieskringen Amsterdam, Groningen en Assen
PvdA Hein Vos kieskring Zwolle
PvdA Willem Schermerhorn kieskringen Den Helder, Haarlem en Assen
SGP Pieter Zandt  
VVD Pieter Oud  
lijst-Welter Charles Welter  

Bekende nieuwkomers

De meest spraakmakende nieuwkomer was ongetwijfeld Pieter Sjoerds Gerbrandy, de oorlogspremier die als rebels AR-Kamerlid zou ageren tegen de Indiëpolitiek. Een geducht debater was ook de communistenleider Henk Gortzak. De KVP zag Frans Joseph van Thiel na deze verkiezingen in haar fractie verschijnen. Bij de PvdA behoorde de vroegere communist Jacques de Kadt tot de nieuwelingen. Hij was inmiddels fel anticommunistisch. Voor de VVD kwam naast Oud de voormalige vrijzinnig-democraat Govert Ritmeester, burgemeester van Den Helder, in de Kamer.

Kerngegevens

verkiezingsdatum

7 juli

aantal uitgebrachte stemmen

5.089.582

percentage geldige stemmen

93,7

aantal deelnemende partijen

12

aantal partijen dat zetel behaalde

8