Kabinet-Van Agt II (1981-1982)

Van Agt II (1981-1982)

Dit kabinet van CDA, PvdA en D'66 werd gevormd na de verkiezingen 1981. Met name de financieel-economische problemen leiden steeds tot spanningen, waardoor het kabinet nauwelijks aan regeren toekwam. Al na acht maanden, nadat de PvdA een grote nederlaag bij de Statenverkiezingen had geleden, valt het kabinet vanwege een conflict over bezuinigingen. De PvdA-bewindslieden dienen hun ontslag in.

Den Uyl (PvdA) voert als viceminister-president de scepter over het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De toevoeging 'Werkgelegenheid' onderstreept zijn centrale rol bij een actief werkgelegenheidsbeleid. Nog voor de regeringsverklaring komt het kabinet bijna ten val door een geschil over het te voeren financieel-economisch beleid, meer in het bijzonder de werkloosheidsbestrijding. Twee PvdA-economen weten de breuk dan nog te lijmen.

Het kabinet telt zes CDA-ministers, zes van de PvdA en drie van D'66. Minister-president Van Agt is lid van het CDA. Het treedt op 11 september 1981 aan en op 16 november legt de premier de regeringsverklaring af. Het tweede kabinet-Van Agt wordt op 12 mei 1982 demissionair en op 29 mei opgevolgd door het derde kabinet-Van Agt.

Spotprent kabinet Van Agt IIvergrootglas

Formatie

De verkiezingen maakte dat voortzetting van de coalitie van CDA en VVD niet mogelijk was (74 zetels). Omdat D66 slechts in een kabinet zitting wilde nemen waarvan ook de PvdA deel uitmaakte, was enkel een coalitie van CDA, PvdA en D66 haalbaar. Pas na een moeizame kabinetsformatie, die 107 dagen duurde, kwam het beoogde kabinet-Van Agt/Den Uyl tot stand. De samenwerking zou evenwel nooit goed van de grond komen en al na een half jaar was er een breuk.

Een breuk, op 16 oktober 1981 (nog voor het uitspreken van de regeringsverklaring) ontstaan over de financiering van het banenplan, wordt door de PvdA-informateurs De Galan en Halberstadt in 19 dagen 'gelijmd'.

 
datum wat wie tot en met dagen
26 mei 1981 Tweede Kamer­verkiezingen      
30 mei 1981 benoeming (in)formateur J. de Koning en R.F.M. Lubbers 3 augustus 1981 66
10 juli 1981 benoeming (in)formateur E. van Thijn 3 augustus 1981 25
4 augustus 1981 benoeming (in)formateur J. Kremers en E. van Thijn 19 augustus 1981 16
20 augustus 1981 benoeming (in)formateur W.F. de Gaay Fortman 1 september 1981 13
2 september 1981 benoeming (in)formateur A.A.M. van Agt 10 september 1981 9
11 september 1981 beëdiging nieuwe bewindslieden Koningin Beatrix 11 mei 1982 243
17 oktober 1981 benoeming (in)formateur C. de Galan en V. Halberstadt 4 november 1981 19
12 mei 1982 kabinet demissionair   28 mei 1982 17
29 mei 1982 ontslag verleend Koningin Beatrix    

Regeerakkoord en regeringsverklaring

Datum

Document (Word)

16 november 1981

Regeringsverklaring

Samenstelling kabinet

Minister-President
Mr. A.A.M. van Agt (cda)

Viceminister-president
Drs. J.M. den Uyl (pvda)
Dr. J.C. Terlouw (d66)

Algemene Zaken
minister: Mr. A.A.M. van Agt (cda)

Buitenlandse Zaken
minister: Mr. M. van der Stoel (pvda)
staatssecretaris: Mr. H. van den Broek (cda)

minister voor Ontwikkelingssamenwerking
minister: Drs. C.P. van Dijk (cda)

Justitie
minister: Dr. J. de Ruiter (cda)
staatssecretaris: Mr. M. Scheltema (d66)

Binnenlandse Zaken
minister: Drs. E. van Thijn (pvda)
staatssecretaris: Drs. S.J. Stuiveling (pvda)
staatssecretaris: Drs. G. van Leijenhorst (cda)

Onderwijs en Wetenschappen
minister: Dr. J.A. van Kemenade (pvda)
staatssecretaris: A.J. Hermes (cda)
staatssecretaris: Drs. W.J. Deetman (cda)

Financiën
minister: Mr. A.P.J.M.M. van der Stee (cda)
staatssecretaris: J.C. Kombrink (pvda)

Defensie
minister: Mr. H.A.F.M.O. van Mierlo (d66)
staatssecretaris: Mr. A. Stemerdink (pvda)
staatssecretaris: J. van Houwelingen (cda) (14 september 1981 - 29 mei 1982)

Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening
minister: Drs. M.P.A. van Dam (pvda)
staatssecretaris: S. Langedijk-de Jong (pvda)

Verkeer en Waterstaat
minister: Mr. H.J. Zeevalking (d66)
staatssecretaris: J.C.Th. van der Doef (pvda)

Economische Zaken
minister: Dr. J.C. Terlouw (d66)
staatssecretaris: Ir. W. Dik (d66)
staatssecretaris: P.H. van Zeil (cda)

Landbouw en Visserij
minister: Drs. J. de Koning (cda)

Sociale Zaken en Werkgelegenheid
minister: Drs. J.M. den Uyl (pvda)
staatssecretaris: Drs. C.I. Dales (pvda)
staatssecretaris: Drs. H. d'Ancona (pvda)

Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk
minister: A.A. van der Louw (pvda)
staatssecretaris: H.A. de Boer (cda)

Volksgezondheid en Milieuhygiëne
minister: M.H.M.F. Gardeniers-Berendsen (cda)
staatssecretaris: Mr. J.J. Lambers-Hacquebard (d66)

belast met coördinatie van aangelegenheden de Nederlandse Antillen betreffend en met de zorg voor aan de Nederlandse Antillen te verlenen hulp en bijstand
minister: Drs. J.M. den Uyl (pvda)

Parlementaire verhoudingen

  Tweede Kamer Eerste Kamer minister­raad/(kabinet)
CDA 48 28 6 (13)
PvdA 44 28 6 (13)
D66 17 4 3 (6)
totaal 109
(72.7%)
60
(80%)
 

Financieel-economisch beleid

Het kabinet wil door middel van het banenplan van minister Den Uyl (PvdA) nieuwe werkgelegenheid scheppen. De financiering daarvan stuit echter op grote problemen, omdat zich voortdurend nieuwe tegenvallers voordoen op de begroting. Bovendien voelen de werkgeversorganisatie er weinig voor mee te werken en valt het niet mee om veel banen de publieke sector te scheppen.

In het voorjaar van 1982 is een extra bezuiniging van circa f 4,5 miljard nodig. De werkloosheid stijgt begin 1982 naar ruim 600.000.

Begin 1982 worden voorstellen gelanceerd voor versobering van de Ziektewet. De bovenwettelijke uitkering (die werkgevers en werknemers via de c.a.o. regelen) moet worden geschrapt. Tegen deze plannen van Den Uyl (PvdA) en Dales (PvdA) ontstaat breed maatschappelijk verzet, waarbij de vakbonden het voortouw nemen. De SER brengt een negatief advies uit. De PvdA lijdt hierdoor bij de Statenverkiezingen van 1982 een enorm verlies.

Bijzonderheden

kruisraketten

Op 21 november 1981 wordt in Amsterdam door 400.000 mensen gedemonstreerd tegen de mogelijke plaatsing van kruisraketten in Nederland. De demonstratie is georganiseerd door het Komité Kruisraketten Nee, waarvan Mient Jan Faber de voornaamste woordvoerder is. De PvdA-bewindslieden lopen niet mee, hoewel ze zich feitelijk achter de doelstelling van de demonstratie stellen.

overige

  • er komen bepalingen over de medezeggenschap in het basis- en voortgezet onderwijs
  • het kabinet brengt de omvangrijke Grondwetsherziening (in tweede lezing) in het Staatsblad

Troonrede

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •