Jhr.Mr. A.W.L. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer

foto Jhr.Mr. A.W.L. Tjarda van Starkenborgh Stachouwervergrootglas De laatste landvoogd (Gouverneur-Generaal) van Nederlands-Indië. Bestuurder en diplomaat uit een voornaam Gronings regentengeslacht. Volgde in 1925 zijn vader op als Commissaris van de Koningin in Groningen. Daarna was hij gezant in Brussel en in 1936 volgde zijn benoeming tot Gouverneur-Generaal. Bleef tijdens de Japanse aanval in Indië en zat tijdens in de oorlogsjaren in Japanse gevangenschap. Keerde na de oorlog niet terug als landvoogd, maar werd weer diplomaat, onder andere in Parijs als ambassadeur. Speelde in 1956 een rol bij het oplossen van de Greet Hofmansaffaire. Hoffelijke regent, die met beslistheid optrad.

in de periode 1925-1945: Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië, Commissaris van de Koning(in), minister van staat

voornamen

Alidius Warmoldus Lambertus

personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
  • Jhr.Mr. A.W.L. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, tot 20 maart 1957 
  • Jhr.Dr.Mr. A.W.L. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, vanaf 20 maart 1957 (nadat aan hem door de Rijksuniversiteit Groningen een eredoctoraat was verleend) 

geboorteplaats en -datum
Groningen, 7 maart 1888

overlijdensplaats en -datum
Wassenaar, 16 augustus 1978

levensbeschouwing
Hervormd

partij/stroming

stroming(en)
liberaal

hoofdfuncties

  • als ambtenaar ministerie van Buitenlandse Zaken tijdelijk gedetacheerd te Brussel, van 1912 tot 1915 
  • gezantschapsattaché te Washington, van 1 augustus 1915 tot 15 juni 1918 
  • gezantschapssecretaris te Parijs, van 15 juni 1918 tot 1 januari 1921 
  • gezantschapssecretaris eerste klasse te Parijs, van 1 januari 1921 tot 1 april 1924 
  • gezantschapsraad te Berlijn, van 1 april 1924 tot 1 juni 1925 
  • Commissaris der Koningin in Groningen, van 1 juni 1925 tot 1 november 1933 (benoemd bij K.B. van 14 april 1925) 
  • buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister te Brussel, van 1 november 1933 tot 16 september 1936 
  • Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië, van 16 september 1936 tot 1 augustus 1945 (benoemd bij K.B. van 9 juni 1936; kreeg bij K.B. van 17 oktober 1945 eervol ontslag op eigen verzoek) 
  • buitengewoon en gevolmachtigd ambassadeur te Parijs, van 1 februari 1946 tot 1 december 1948 
  • buitengewoon en gevolmachtigd ambassadeur in speciale zending, hoofd van de gecombineerde Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de Noord-Atlantische Raad, de OEES (Organisatie voor Europese Economische Samenwerking) en de interimcommissie van de EDG (Europese Defensie Gemeenschap), van 4 juli 1950 tot 28 juni 1956 
  • lid Commissie van Drie inzake de Greet Hofmans-affaire, van 28 juni 1956 tot 24 augustus 1956 

ambtstitel
  • minister van staat, van 28 juni 1956 tot 16 augustus 1978 

gevangenschap/internering
  • gevangenschap "Soekka Miskin-gevangenis" te Bandoeng, van 6 april 1942 tot 16 april 1942 
  • geïnterneerd op Formosa en in Japan, van april 1942 tot oktober 1943 
  • geïnterneerd in Mantsjoerije, van oktober 1943 tot 19 augustus 1945 

nevenfuncties

  • secretaris Nederlandse delegatie bij de Vlootconferentie te Washington, 1921 
  • toegevoegd aan het Bureau van de internationale conferentie inzake de Russische handel te 's-Gravenhage, 1922 
  • voorzitter College van Curatoren Rijksuniversiteit Groningen, van 1928 tot 1933 
  • kamerheer in buitengewone dienst van koningin Wilhelmina en koningin Juliana, van 14 mei 1935 tot 16 augustus 1978 
  • voorzitter bestuur Carnegie Stichting, van 15 maart 1958 tot 1 april 1963 
  • voorzitter Nederlandse delegatie bij de onderhandelingen met België over de Schelde-Rijnverbinding, van 1960 tot 1963 

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium te Groningen 

academische studie
  • rechtsgeleerdheid (gepromoveerd op stellingen), Rijksuniversiteit Groningen, van 25 september 1906 tot 11 april 1911 

eredoctoraten
  • letteren en wijsbegeerte, Rijksuniversiteit Groningen, 20 maart 1957 
  • literatuur en filosofie, Universiteit van Parijs 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Tegenstander van tegemoetkoming aan wensen van (gematigde) Indonesische leiders om tot enige vorm van zelfbestuur te komen. Kondigde daarom al in 1940 aan op termijn terug te zullen treden als Gouverneur-Generaal. 
  • Werd in 1948 genoemd als minister van Buitenlandse Zaken 
  • Weigerde in 1948 het voorzitterschap van de VVD, als opvolger van Stikker 

uit de privésfeer
Het in 1938 geopende Van Starkenborgh-kanaal, dat loopt van Groningen naar de grens met Friesland, is genoemd naar zijn familie, die twee Groningse Commissarissen (hijzelf en zijn vader) voortbracht

niet-aanvaarde politieke functies
  • minister van Buitenlandse Zaken, 1929 
  • minister zonder portefeuille op Buitenlandse Zaken, februari 1951 (tijdens formatie-Drees/Van Schaik) 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Groningen, van 1888 tot 1912 
  • Brussel, van 1912 tot 1915 
  • Washington, van 1915 tot 1918 
  • Parijs, van 1918 tot 1921 
  • Berlijn, van 1921 tot 1925 
  • Groningen, Oude Boteringestraat 44, omstreeks 1931 en nog in 1933 
  • Brussel, van 1933 tot 1936 
  • Buitenzorg (Ned.-Indië), van 1936 tot 1941 
  • Parijs, Rue de Varenne, omstreeks 1946 en nog in 1956 
  • Wassenaar 

ridderorden
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 augustus 1938 
  • Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw, 4 februari 1946 

overige onderscheidingen en prijzen
Verzetsster Oost-Azië 1942-1945, 10 mei 1950

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Groninger Studentencorps "Vindicat atque Polit"

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • S.L. van der Wal, "Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, jhr. Alidius Warmoldus Lambertus (1888-1978)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 584 
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938) 

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia
archief-Tjarda van Starkenborch Stachouwer, RIOD, Indische afdeling

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Baltimore (V.S.), 16 november 1915

echtgeno(o)t(e)/partner
Ch. Marburg, Christine

kinderen
2 dochters

vader
Jhr.Mr.dr. E. Tjarda van Starkenborgh Stachouwer, Edzard

geboorteplaats en/of -datum
Maarsseveen, 21 februari 1859

moeder
Jkvr. Ch.J. Quintus, Christine Jacoba

geboorteplaats en/of -datum
Haren (Gr.), 17 augustus 1864

broers en zusters
1 zus

beroep grootvader (vaderskant)
  • notaris 
  • wethouder 

familierelaties

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.