Mr. G.A. van Poelje

foto Mr. G.A. van Poeljevergrootglas Zelfverzekerde onderwijzerszoon die door een spraakgebrek zelf niet als onderwijzer slaagde. Maakte snel carrière in de gemeenteadministratie door grote ijver, bijzondere talenten en noeste zelfstudie. Ongewoon productief publicist. Grondlegger van de bestuurswetenschappen. Topambtenaar bij gemeente Den Haag en secretaris-generaal van Onderwijs. Eigengereid man die alles beter meende te weten, wat meestal ook het geval was. Na de oorlog dominant lid van de Raad van State. Voor zijn vele bewonderaars in gemeentelijke en wetenschappelijke kring had zijn optreden in woord en geschrift een charismatische en professorale uitstraling. Na vijf jaar buitengewoon hoogleraar te zijn geweest bleef hij de professorstitel daarna nog 43 jaar, tot zijn dood voeren. Markante persoonlijkheid met een martiale snor die zijn hazenlip bedekte.

in de periode 1933-1958: lid Raad van State, secretaris-generaal

voornamen

Gerrit Abraham

personalia

geboorteplaats en -datum
Maasdijk (gem. Naaldwijk), 31 januari 1884

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 8 september 1976

partij/stroming

partij(en)
  • VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), tot 9 februari 1946 
  • PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946 

hoofdfuncties

  • ambtenaar ter secretarie, gemeente Naaldwijk, van 1903 tot 1913 
  • commies afdeling onderwijs, secretarie gemeente 's-Gravenhage, van 1913 tot 1 april 1916 
  • gemeentesecretaris van (Den) Helder, van 1 april 1916 tot 1 maart 1919 
  • hoofd afdeling onderwijs (rang: referendaris), secretarie gemeente 's-Gravenhage, van 1 maart 1919 tot 1920 
  • chef afdeling onderwijs, secretarie gemeente 's-Gravenhage, van 1920 tot 1 juni 1933 
  • buitengewoon hoogleraar bestuurswetenschappen, Nederlandsche Handels-Hoogeschool te Rotterdam, van 1 januari 1928 tot 1 september 1933 
  • directeur-generaal voor het Onderwijs, tevens secretaris-generaal ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, van 1 juni 1933 tot 2 september 1940 (tot 1 september 1933 als waarnemer voor Jhr. C. Feith) 
  • secretaris-generaal ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, van 6 mei 1945 tot augustus 1945 
  • lid Raad van State, van 28 augustus 1945 tot 1 november 1958 (benoemd bij K.B. van 16 augustus 1945) 

gevangenschap/internering
  • geïnterneerd gevangenis te Scheveningen, van 2 september 1940 tot oktober 1940 
  • geïnterneerd concentratiekamp te Büchenwald, vanaf oktober 1940 
  • geïnterneerd te Merseburg, tot maart 1941 
  • geïnterneerd te Halle 

nevenfuncties

  • redacteur "Weekblad voor den Nederlandschen Bond van Gemeente-Ambtenaren", van 1917 tot 1924 
  • lid hoofdstembureau kieskring Den Helder, vanaf 1918 
  • lid Commissie van Toezicht op de Visscherijschool en Zeevaartschool te Scheveningen, vanaf oktober 1920 
  • hoofdredacteur "Weekblad voor den Nederlandschen Bond van Gemeente-Ambtenaren", vanaf 1924 
  • lid bestuur Centrale voor Hogere Gemeenteambtenaren, omstreeks 1928 
  • voorzitter Nederlandse Jeugdherberg Centrale 
  • voorzitter Centrale Commissie Instituut voor Toegepast Biologisch Onderzoek in de Natuur 
  • voorzitter algemeen bestuur Nederlands Instituut voor Bestuurswetenschappen 
  • voorzitter redactie "Tijdschrift Bestuurswetenschappen", van 1947 tot 1967 
  • voorzitter Nederlands Centrum voor Onderwijs en Opvoeding 
  • voorzitter Algemeen Haags Comité 
  • voorzitter Stedebouwkundige Raad 
  • lid College van Curatoren Nederlandse Economische Hogeschool te Rotterdam, van 1945 tot 1959 
  • voorzitter Staatscommissie voor de Pensioenwetgeving, van 22 juni 1949 tot 30 december 1957 
  • lid Commissie van Advies inzake overheidsstichtingen (Commissie-Van der Grinten), van april 1956 tot 1958 
  • lid en voorzitter Commissie van Advies Omtrent de Vorming en Vakopleiding van het Burgerlijk Rijkspersoneel, omstreeks 1958 
  • lid-voorzitter curatorium Archiefopleiding Overheidspersoneel, omstreeks 1958 

opleiding

lager onderwijs
  • Openbare lagere school 

voortgezet onderwijs
  • staatsexamen, 1910 

hoger beroepsonderwijs
  • onderwijzersopleiding (akte L.O.) Rijksnormaalschool, tot 1902 
  • M.O.-staatsinrichting, 1904 
  • gemeenteadministratie, tot 1904 

academische studie
  • rechtsgeleerdheid (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Leiden, van 1910 tot 23 januari 1914 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Marchant die in Den Haag als wethouder van Onderwijs zeer op Van Poelje steunde, wilde in 1933 alleen minister van Onderwijs worden als hij "de professor" mocht meenemen. De minister liet veel over aan Van Poelje. 
  • Stelde zich als secretaris-generaal in de ogen van de bezetter te anti-Duits op en werd door hen geïnterneerd en (tijdens zijn gevangenschap) afgezet als S.G. 

uit de privésfeer
  • Promoveerde bij Prof. H. Krabbe 
  • De school aan de Zusterstraat in Den Haag, de Professor Van Poeljeschool, is naar hem genoemd 
  • Zijn vader was hoofd van een lagere school 

anekdotes en citaten
  • Omdat hij als linkshandige rechts had leren schrijven, was zijn handschrift slecht leesbaar. Daarom schafte de gemeente Den Haag, op zijn verzoek, een schrijfmachine aan, hoewel burgemeester Van Karnebeek niet geloofde dat iemand typend zijn gedachten op papier kon zetten. 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • 's-Gravenhage, Ieplaan 129, omstreeks 1931 
  • 's-Gravenhage, Goetlijfstraat 144, omstreeks 1956 

ridderorden
Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 18 januari 1954

overige onderscheidingen en prijzen
  • ereburger van 's-Gravenhage 
  • Zilveren Anjer, 1954 

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Institut International des Sciences Administratives te Brussel

hobby's
  • natuurbescherming 
  • literatuur 

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Hedendaags gemeenterecht" (dissertatie, 1914) 
  • "De Nederlandsche gemeente" (1921-1923) (driedelig handboek) 
  • "Beginselen van Nederlandsch administratief recht" (1927) 
  • "Inleiding tot het bestuursrecht" (1937) 
  • "Algemeene Inleiding tot Bestuurskunde" (1942) 
  • overzicht van publicaties in "Wie is Dat?" 

literatuur/documentatie
  • I. Schöffer, "Poelje, Gerrit Abraham van (1884-1976)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 398 
  • D. Hillenius, "prof. dr. G.A. van Poelje (1884-1976)", in: VNG-Magazine, 12 jan. 2001 
  • Wie is dat? 1956 

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia
collectie-Van Poelje, GA Naaldwijk

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Naaldwijk, 5 november 1914

echtgeno(o)t(e)/partner
L.Ch. Hansen, Lucie Charlotte

kinderen
1 zoon en 1 dochter

vader
I.L.A. van Poelje, Izaäk Lodewijk Anthonie

geboorteplaats en/of -datum
Zierikzee

moeder
Ch.M.A. Gabrij, Christine Marie Antoinette

geboorteplaats en/of -datum
Gouda

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.