J.R.H. (Hanja) Maij-Weggen

foto J.R.H. (Hanja) Maij-Weggenvergrootglas CDA-politica van antirevolutionairen huize, die na lid te zijn geweest van het Europees Parlement, minister van Verkeer en Waterstaat in het kabinet-Lubbers III werd. Was verantwoordelijk voor het besluit om de Nederlandse Spoorwegen te privatiseren en een goederenverbinding per spoor (Betuwelijn) van Rotterdam naar Duitsland aan te leggen. Stond bekend als een resolute en nuchtere bewindsvrouw. Na haar ministerschap lijsttrekker bij de Europese Verkiezingen en wederom europarlementariër. Was voor zij in de politiek ging werkzaam als docente gezondheidszorg. Van 1 oktober 2003 tot 1 oktober 2009 was zij Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant.

CDA
in de periode 1979-2009: minister, lid Europees Parlement, Commissaris van de Koning(in)

voornamen (roepnaam)

Johanna Rieka Hermanna (Hanja)

personalia

geboorteplaats en -datum
Klazienaveen (gemeente Emmen), 29 december 1943

levensbeschouwing
Protestants

partij/stroming

partij(en)
  • ARP (Anti-Revolutionaire Partij), tot 11 oktober 1980 
  • CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980 

hoofdfuncties en beroepen

  • docente gezondheidszorg te Amstelveen, vanaf 1967 
  • docente gezondheidszorg te Apeldoorn, tot 1978 
  • lid Europees Parlement, van 17 juli 1979 tot 6 november 1989 
  • minister van Verkeer en Waterstaat, van 7 november 1989 tot 15 juli 1994 
  • lid Europees Parlement, van 19 juli 1994 tot 1 oktober 2003 
  • Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant, van 1 oktober 2003 tot 1 oktober 2009 

partijpolitieke functies

vorige
  • lid partijraad ARP, van 1973 tot 1979 
  • vicevoorzitter Christen-Democratische fractie, Europees Parlement, van 1987 tot november 1989 
  • adviserend lid dagelijks bestuur CDA, vanaf september 1995 
  • voorzitter CDA-delegatie Europees Parlement, van 1994 tot 2003 
  • lid Bureau fractie EVP-ED (Europees Parlement), van 1994 tot 2003 
  • (adviserend) lid dagelijks bestuur en partijbestuur CDA, van 1994 tot 2003 

lijsttrekkerschap etc.
  • lijsttrekker CDA Europese Verkiezingen 1994 
  • lijsttrekker CDA Europese Verkiezingen 1999 

Europese (parlements)commissies e.d.

  • lid commissie milieubeheer, volksgezondheid en consumentenbescherming, van juli 1979 tot november 1989 
  • lid commissie sociale zaken en werkgelegenheid, van januari 1982 tot juli 1989 
  • lid commissie van onderzoek over de positie van de vrouw in Europa, van januari 1982 tot juli 1984 
  • lid commissie rechten van de vrouw, van juli 1984 tot juli 1999 
  • lid commissie ontwikkelingssamenwerking, van juli 1994 tot januari 1997 
  • lid commissie institutionele zaken, van juli 1994 tot september 2003 
  • lid delegatie voor de betrekkingen met China, van juli 1984 tot januari 1987 
  • lid delegatie voor de betrekkingen met Zuidaziatische landen, van januari 1987 tot juli 1989 
  • lid delegatie voor de betrekkingen met Afrika, de Cariben en de Stille Oceaan (ACS-vergadering), van juli 1994 tot september 2003 

nevenfuncties

huidige
  • lid Board (vicepresident) WSAP (World Society Protection of Animals), vanaf 2000 
  • lid Raad van Toezicht WUR (Wageningen Universiteit en Researchcentrum), vanaf 1 september 2004 
  • voorzitter Raad van Toezicht Blinden-instituut "Bartimeus/Sonneheerdt" te Doorn, vanaf 2008 
  • lid High Level Group for Administative Burdens (Commissie-Stoiber), vanaf november 2008 (namens het EU-Comité van de Regio's) 
  • voorzitter WSAP (World Society Protection of Animals) Nederland 
  • lid Raad van Toezicht ING Nederland 
  • lid Raad van Toezicht "SOS Artsen" 
  • lid Raad van Toezicht "Opera Zuid" 
  • lid Raad van Toezicht Hogeschool "Van Hall-Larenstein" 
  • lid Raad van Commissarissen "Connexxion Holding" N.V., vanaf 28 januari 2010 

vorige
  • secretaris wijkraad Zevenhuizen te Apeldoorn 
  • lid hoofdbestuur Nederlandse Vrouwenraad, van 1977 tot 1980 
  • lid Nederlandse delegatie naar de algemene vergadering van de Verenigde Naties, 1977 
  • rapporteur commissie voor de rechten van de vrouw (Verenigde Naties), van 1980 tot 1981 
  • adviseur ministerie van Sociale Zaken inzake rechten van de vrouw, vanaf 1982 
  • lid Commissie Economische Potentieel van Noord-Brabant (Wagner-commissie voor Brabant), 1985 
  • lid Commissie Toekomstverkenning Provinciaal Beleid Noord-Brabant, 1986 
  • lid bestuur Diakonessen-ziekenhuis Eindhoven 
  • lid Board "Migration Policy Group", vanaf 1996 
  • voorzitter European Intermodal Transport Association, vanaf 1997 
  • voorzitter Nederlandse Vereniging tot bescherming van dieren, van 1998 tot 2001 
  • vertegenwoordiger namens het Europees Parlement op de Conventie voor de toekomst van Europa, van maart 2002 tot juli 2003 
  • voorzitter politieke commissie EU-ACP, van 2002 tot 2003 
  • covoorzitter Rijn-Schelde-Delta Overleg, vanaf 2003 
  • voorzitter EPD Zuid (Overleg Europese Structuurfondsen Zuid-Nederland) 
  • lid Ambassadeursnetwerk Besturen, vanaf oktober 2004 (bevorderen van deelname van vrouwen in besturen van maatschappelijke en politieke organisaties) 
  • lid Liaison Committee van State Territorial Representatives, vanaf 2006 
  • voorzitter Prins Bernhard Cultuurfonds Brabant, van 2003 tot 2009 
  • lid Raad van Commissarissen, ING Nederland, vanaf 2004 
  • voorzitter visitatiecommissies bij de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie, voor ondersteuning bij takenanalyses in het kader van het "Andere Overheid"-programma om de overheid efficiënter te laten functioneren, vanaf oktober 2004 
  • lid Comité van de Regio's Europa, van 2007 tot 2009 
  • voorzitter Europa-Commissie IPO, vanaf 2007 
  • adviserend lid bestuur IPO (Inter Provinciaal Overleg), van 2007 tot 2009 
  • voorzitter Brabantse Duurzaamheidsraad 
  • voorzitter Brabantse Innovatieraad 
  • voorzitter Stichting "China Valley", vanaf 2008 

opleiding

hoger beroepsonderwijs
  • opleiding verpleegkunde te Amstelveen, van 1962 tot 1965 

academische studie
  • pedagogiek (niet voltooid), Universiteit van Amsterdam, van 1965 tot 1971 
  • kunst- en cultuurgeschiedenis (niet voltooid), Universiteit van Amsterdam (zes jaar) 

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Bracht in 1990 een beleidsbrief uit over financiering van het Structuurschema Verkeer en Vervoer. Bij het prijsbeleid wordt gestreefd naar verbetering van de concurrentiepositie van het o.v. ten opzichte van het particuliere autogebruik. Ter financiering worden aftopping van het reiskostenforfait, verhoging van de benzineaccijns en invoering van tol- en spitsheffingen aangekondigd. Voor dit laatste moeten er op wegen in en om de Randstad mogelijkheden voor fysieke of elektronische tolheffing komen. (20.922, nr. 23) 
  • Bracht in 1990 de Nota 'de verontreinigingsheffing rijkswateren in de toekomst' uit. Hierin wordt onder meer ingegaan op de rijksheffingen voor watervervuiling, op financiering van de waterbodemsanering, uitkeringsregelingen voor slibverwerking, defosfatering en stikstofverwijdering, heffingen op zware metalen en fosfaten, koppeling van de heffingsmaatstaf aan de vergunning en introductie van leges. (21.250, nr. 7) 
  • Bracht in 1991 samen met minister Alders een nota uit het Nederlandse deel van de hogesnelheidsspoorwegverbinding (HSL) Amsterdam-Brussel-Parijs (22.026) 
  • Wijzigde in 1992 de subsidieregeling voor openbaar-vervoersbedrijven, waardoor niet meer de tekorten werden gedekt, maar het aantal vervoerde reizigers werd gesubsidieerd 
  • Was in 1993 de eerstverantwoordelijke voor het besluit tot aanleg van een bovengrondse goederenspoorlijn (Betuwelijn) van de Rotterdamse haven naar Duitsland. Verdedigde samen met minister Alders in het parlement de pkb over de Betuweroute. (22.589) 
  • Kwam in 1993 invoering per 1 januari 1995 overeen van een tolvignet (eurovignet) voor vrachtwagens met gewicht van 12 ton en meer. Ook België en Duitsland voerden zo'n vignet in. (21.501-09, nr. 28) 
  • Tijdens haar ministerschap werd besloten tot verzelfstandiging van de Nederlandse Spoorwegen in 2000. De staatsgarantie eindigt op 1 januari 1994. Op 22 februari 1993 bracht zij namens het kabinet een standpunt uit over het advies uit juni 1992 van de commissie-Wijffels. Het kabinet steunt de in het advies neergelegde visie dat NS meer ruimte moet krijgen om als 'normale' commerciële onderneming te opereren, die minder afhankelijk is van rijksbijdragen. De NS krijgt meer vrijheid bij de tariefstelling, voorzieningenniveau, investeringen en financiering en moet zorgen voor een rendabele exploitatie van het reizigers- en goederenvervoer. De rijksoverheid houdt verantwoordelijkheid voor de infrastructuur, de toegang tot het spoorwegnet, de veiligheid en de waarborg voor een adequate vervoersvoorziening. Binnen de NS komt een scheiding tussen de verschillende functies: de exploitatie van het reizigersvervoer, de exploitatie van het goederenvervoer, het infrabeheer en het capaciteitsmanagement. Kreeg op 5 oktober 1993 in de Tweede Kamer steun voor dit beleid. 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1990 de Wet structurele sanering binnenvaart (Stb. 87) tot stand. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan een EG-regeling om de structurele overcapaciteit in de binnenvaart in Zwitserland, Frankrijk, Duitsland, België, Nederland en Luxemburg te verminderen door een internationaal gecoördineerde sloopregeling. Tevens wordt de toename van de binnenvaartvloot afgeremd. Het wetsvoorstel was in 1989 ingediend door minister Smit-Kroes. (21.276) 
  • Bracht in 1990 samen met minister Ritzen een wijziging van de Wet Studiefinanciering tot stand die onder meer invoering van de OV-studentenkaart regelt. (20.708) 
  • Bracht in 1991 samen met minister Hirsch Ballin een wijziging van de Luchtvaartwet in het Staatsblad (Stb. 310) inzake de beveiliging van luchtvaartterreinen. Er komen regels voor de op luchtvaartterreinen te treffen maatregelen en er komt een heffing voor de kosten van de beveiliging. Het wetsvoorstel was in 1987 ingediend en in 1988 in de Tweede Kamer verdedigd door de ministers Smit-Kroes en Korthals Altes. (20.306) 
  • Bracht in 1991 de Waterschapswet (Stb. 379) tot stand, ter vervanging van de bepalingen over waterschappen in de Waterstaatswet 1900, waarbij tevens de Keurenwet en de Bevoegdhedenwet Waterschappen worden ingetrokken. Naast de agrarische sector kunnen ook andere ingezetenen gekozen worden in het waterschapsbestuur. Tevens wordt de mogelijkheid geopend voor directe verkiezingen van waterschapsbesturen. Het wetsvoorstel was in 1987 ingediend door minister Smit-Kroes. (19.995) 
  • Bracht in 1991 een wijziging (Stb. 595) van de Deltawet tot stand over de afsluiting van de Nieuwe Waterweg. Hierdoor wordt afsluiting met een beweegbare stuw (stormvloedkering) van de Nieuwe Waterweg mogelijk. (21.219) 
  • Bracht in 1991 de Wet vervoer binnenvaart (Stb. 771) tot stand, die wettelijke regelingen bevat voor vervoer per binnenschepen. Het systeem van evenredige vrachtverdeling is daarin gehandhaafd. Het wetsvoorstel was in 1989 ingediend door minister Smit-Kroes. (21.187) 
  • Bracht in 1992 de Wet goederenvervoer over de weg (Stb. 145) , ter vervanging van de Wet Autovervoer Goederen tot stand. Deze wet regelt het vervoer van vrachtwagens met een laadvermogen boven de 500 kg. Door zelfregulering moet de kwaliteit van het ondernemen in de vervoerssector worden verbeterd en concurrentievervalsing worden tegengegaan. (21.532) 
  • Bracht in 1992 de Wet Luchtverkeer (Stb. 368) tot stand. De Luchtverkeersbegeleiding (LVB) wordt verzelfstandigd. Er komen nieuwe regels voor de relatie tussen de verantwoordelijkheden van de ministers van Verkeer en Waterstaat, van Defensie en de LVB. (21.993) 
  • Bracht in 1992 samen met staatssecretaris De Graaff-Nauta de Wet herverdeling wegenbeheer (Stb. 563) tot stand, die de Wet Uitkeringen Wegen verving. De wet zorgt voor een efficiëntere organisatie van de wegenzorg door Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen en moet bijdragen aan het streven naar decentralisatie. Provinciale Staten stellen een herverdelingsplan vast over het beheer van wegen. De nieuwe beheerder krijgt de middelen voor het beheer van de weg. Bij het Rijk komen de wegen in beheer die verbindingen vormen van nationaal belang; bij de provincies de wegen die verbindingen vormen van bovenregionaal belang, en de wegen die verbindingen vormen van regionaal belang. (22.476) 
  • Bracht in 1992 een wijziging (Stb. 702) van de Wet verontreiniging oppervlaktewater tot stand inzake een heffing op lozing van zware metalen en fosfaat. De wetswijziging loopt vooruit op een algehele herziening van het stelsel van heffingen. Uitgangspunt is 'de vervuiler betaalt' naar rato van de geloosde verontreinigingen. (22.194) 
  • Bracht in 1992 de Luchtvaartongevallenwet (Stb. 705), ter vervanging van de Luchtvaartrampenwet tot stand. De tuchtrechtelijke bevoegdheid van de Raad voor de Luchtvaart wordt afgeschaft. Er komt grotere nadruk op het vinden van de oorzaken van ongevallen en op het voorkomen van herhaling. De Nederlandse wetgeving wordt hiermee in overeenstemming gebracht met het internationale recht. (19.854) 
  • Bracht in 1993 samen met minister Kok de Wet Infrastructuurfonds (Stb. 319) tot stand. Uit dit nieuwe fonds worden infrastructurele werken gefinancierd voor vervoer van personen en goederen over weg, rail en binnenwateren. Het fonds wordt onder meer gevoed door een infrastructuurtoeslag, tolgelden, een heffing voor spoor- en scheepvaartverkeer en een geluidsheffing voor de luchtvaart. De Wet op het rijkswegenfonds en de Wet op het Mobiliteitsfonds worden ingetrokken. (21.912) 
  • Bracht in 1993 samen met minister De Vries de Wet vaartijden en bemanningsstrekte binnenvaart (Stb. 368) tot stand. In het belang van de arbeidsbescherming en van de veiligheid van de vaart kunnen regels worden gesteld aan de rusttijden van bemanningsleden, alsmede aan de samenstelling van de bemanning. Deze regels worden bij algemene maatregel van bestuur nader vastgesteld. De gezagvoerend schipper en de eigenaar zijn verplicht tot naleving. (22.494) 
  • Bracht in 1993 een wijziging (Stb. 418) van de Wet rijonderricht motorrijtuigen tot stand. Daardoor worden de exameneisen voor rij-instructeurs worden verscherpt. De examens worden afgenomen door een centraal exameninstituut en geven de instructeur de bevoegdheid om vier jaar rijonderricht te geven. (21.262) 
  • Bracht in 1993 samen met minister Alders de Tracéwet (Stb. 582) tot stand. Hierdoor komen er voor grote infrastructurele projecten (aanleg of wijziging van hoofdwegen en van railwegen) snellere en doelmatiger procedures. (22.500) 
  • Bracht in 1994 samen met minister Kok de Wet beursgang Koninklijke PTT Nederland (Stb. 159) tot stand. De per 1 januari 1989 verzelfstandigde PTT (sindsdien Koninklijke PTT Nederland N.V.) kreeg via deze wet de mogelijkheid tot vervreemding van een deel van het aandeelkapitaal. Die vervreemding ging gepaard met notering ter beurze. De staat behield een minderheidsaandeel. (23.222) 
  • Bracht in 1994 een algehele herziening van de Wegenverkeerswet (Stb. 475) tot stand. De in de loop der tijd aangebrachte wijzigingen worden in de nieuwe wet verwerkt. De wet bevat alleen hoofdlijnen van het verkeersbeleid; de uitwerking van regels over zaken als verkeersgedrag, voertuigregistratie, rijexamen, kenteken- en rijbewijzen wordt grotendeels geregeld via AMvB's. (22.030) 
  • Bracht in 1994 een wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen tot stand in verband met de doorbreking van het exclusieve recht van concessiehouder in hoofdzaak door middel van de invoering van een gelimiteerd vergunningenstelsel voor specifieke vormen van openbare mobiele telecommunicatie. Hierdoor wordt liberalisering van en marktwerking bij de aanleg en instandhouding van infrastructuren en telecommunicatiediensten voor openbare mobiele telefonie mogelijk. (23.444) 
  • Bracht in 1994 samen met minister Alders wijzigingen (Stbb. 583 en 601) van de Luchtvaartwet inzake geluidhinder tot stand. Er komt een mogelijkheid tot het instellen van een aparte geluidszone met betrekking tot nachtelijk luchtvaartgeluid. Verder worden geluidheffingen mede gebruikt om presanering te financieren. Onder presaneren wordt verstaan: het aanbrengen van geluidwerende voorzieningen en het onttrekken aan de woonbestemming, en/of verplaatsen. Het betreft bebouwing in gebieden, die in de toekomst met zekerheid geluidsbelasting zullen ondervinden en die gezien de bepalingen van het Besluit geluidsbelasting grote luchtvaartterreinen (Stb. 1981, 504) altijd in aanmerking komen voor saneringsmaatregelen. Luchthaven Maastricht komt onder dit besluit te vallen. Er komen nieuwe handhavingsvoorschriften (strafbepalingen en dwangsom). (19.631 & 22.570) 
  • Bracht in 1994 een wijziging (Stb. 584) van de Loodsenwet en de Scheepvaartverkeerswet tot stand in verband met de herziening van de financiële relatie tussen het Rijk en de loodsen en de invoering van een verkeersbegeleidingstarief. Hiermee wordt een oplossing beoogd van de financiële problemen die waren ontstaan na verzelfstandiging van de loodsdienst in 1988. (23.099) 

op het gebied van de EU
  • Diende in november 1994 verslagen in over een systeem voor tariefpreferenties voor industriële en landbouwproducten uit ontwikkelingslanden, die een hervorming betekende van het systeem voor landbouwproducten dat in werking treedde van 1995 tot 1997. Het voorstel hield onder meer rekening met de WTO-besprekingen in de Uruguay-ronde en aanpassingen met het oog op de bestrijding van drugshandel en -productie in Zuidamerikaanse landen. 
  • Diende in oktober 1994 een verslag in over het algemene systeem van tariefpreferenties in het handelsbeleid van de Europese Unie voor de periode 1995-2004. Bepleitte onder meer een bescherming van de meest kwetsbare sectoren van de Europese landbouw en industrie, en een gedifferentieerd tariefsysteem, die toegang tot de Europese markt laagdrempelig maakt voor importen uit de armste landen. 
  • Diende in maart 1996 een verslag in over de voorbereidingen van de Intergouvernementele Conferentie in Turijn, die later zou leiden tot het Verdrag van Maastricht. 
  • Diende in december 2000 een verslag in over de betrekkingen tussen de EU en Indonesië (initiatief-procedure). Bepleitte hierin onder meer een uitgebreider onderzoek naar de moord de Nederlandse journalist Sander Thoenes door de Indonesische autoriteiten; een uitbreiding van de hulpverlening van de EU-humanitaire hulporganisatie ECHO om de één miljoen vluchtelingen uit Atjeh en Irian Jaya op te vangen; en oplossing van de problemen in de Molukken, Timor, Atjeh en Irian Jaya. 
  • Rapporteerde in mei 2001 over een betere toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad van Ministers en de Europese Commissie (medebeslissingsprocedure, eerste lezing). 
  • Diende in november 2001 en mei 2002 voorstellen in waarmee de toegankelijkheid van EP-documenten wordt vergroot (reglementprocedure). 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Werd in juni 1993 door de Tweede Kamer (en de Algemene Rekenkamer) bekritiseerd over de informatievoorziening aan het parlement met betrekking tot de private financiering van de Wijkertunnel, met name over de risico's voor de Staat. Zij moest toegeven dat de Tweede Kamer beter had moeten worden geïnformeerd. Een motie-Jorritsma die de gevoerde onderhandelingen bekritiseerde, kreeg alleen steun van VVD en GroenLinks. 
  • Tijdens haar ministerschap vonden twee grote (nationale) luchtvaartrampen plaats: het neerstorten van een PanAm-vliegtuig van El-Al in de Bijlmermeer (4 oktober 1992) en het verongelukken van een DC10 van Martinair bij het Portugese Faro (21 december 1992). 
  • Was mede-ondertekenaar van een open brief van 27 CDA'ers, onder wie Cees Veerman, Herman Wijffels, Frans Andriessen en Bert de Vries, die de CDA-fractie opriep af te zien van vorming van een kabinet met gedoogsteun van de PVV. De brief werd gepubliceerd in NRC Handelsblad van 28/29 augustus 2010. 

uit de privésfeer
  • Volgde na haar opleiding tot verpleegster zes jaar op eigen kosten een academische studie 
  • Haar echtgenoot was directeur van een centrum voor micro-electronica 
  • Haar dochter is gedeputeerde in Overijssel 
  • Haar vader was rijwielhandelaar 

anekdotes en citaten
  • Zei op 19 december 1989 bij haar eerste optreden in de Tweede Kamer (de beantwoording van Kamervragen over uitlatingen van minister Alders over de maximumsnelheid): "Er is maar één minister van Verkeer en Waterstaat en dat ben ik." 

woonplaats
Eindhoven

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 8 oktober 1994

overige onderscheidingen en prijzen
  • Richard Martinprijs, 1984 (prijs van de Europese organisatie van dierenbescherming, voor haar werk voor de Europese invoerstop op zeehondenvellen) 
  • Europese Schuman-medaille, 1990 
  • Dierenbeschermer van het jaar, 1995 

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid WSPA (World Society for Protection of Animals), vanaf juni 2000

hobby's
tuinieren, schaatsen, wandelen

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • Het Parool, 22 november 1989 
  • NRC Handelsblad, 18 december 1989 
  • Ben van der Velden, "'U weet niet half hoe er in de politiek gezanikt wordt'", NRC Handelsblad, 16 november 1991 
  • Steffie Kouters, "'Als je veel talenten hebt, ga je niet in de tuin zitten'", De Volkskrant, 8 augustus 2009 

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, 1966

echtgeno(o)t(e)/partner
Ir. P. Maij, Peter

kinderen
2 kinderen

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.