H.V. (Haya) van Someren-Downer

foto H.V. (Haya) van Someren-Downervergrootglas Bekende, populaire en spraakmakende VVD-politica, die samen met Hans Wiegel en Harm van Riel in de jaren zeventig het gezicht van de VVD bepaalde. Kwam, na journaliste te zijn geweest, in 1959, als jonge vrouw in de Tweede Kamer en toonde zich als onderwijswoordvoerster een geducht tegenspeelster van Cals. Tegenstander van de Mammoetwet. Als omroepspecialist voorstander van een bestel met ruimte voor commercie. Als partijvoorzitter droeg zij sterk bij aan groei van de VVD. Vanaf 1976 fractievoorzitter in de Senaat; daar kruiste zij ook de degens met minister Van Kemenade over de Middenschool. Sprak op een kenmerkende, wat geaffecteerde wijze, heldere politieke taal. Zou in 1977 minister van Onderwijs zijn geworden als een ziekte dat niet had verhinderd. Overleed in 1980 op nog relatief jonge leeftijd.

VVD
in de periode 1959-1980: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, partijvoorzitter

voornamen (roepnaam)

Haya Victoria (Haya)

personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
  • G.V. Downer, van 5 juli 1926 tot 26 oktober 1954 
  • G.V. van Someren-Downer, van 26 oktober 1954 tot 7 januari 1974 
  • H.V. van Someren-Downer, vanaf 7 januari 1974 

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 5 juli 1926

overlijdensplaats en -datum
Rotterdam, 12 november 1980

levensbeschouwing
Remonstrants

opmerkingen over de naam en/of titel
eerste voornaam door de Arrondissementsrechtbank te Amsterdam op 7 januari 1974 gewijzigd van "Gerarda" in "Haya"

partij/stroming

partij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf januari 1948

hoofdfuncties

  • redacteur kunst, dagblad "De Telegraaf", van 1953 tot 1958 
  • parlementair redacteur, dagblad "De Telegraaf", van 1958 tot maart 1959 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 maart 1959 tot 1 oktober 1968 
  • lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 2 juni 1966 tot maart 1969 
  • lid Rijnmondraad, van 22 september 1970 tot september 1974 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1974 tot 12 november 1980 
  • fractievoorzitter VVD Eerste Kamer der Staten-Generaal, van juni 1976 tot 12 november 1980 

partijpolitieke functies

  • lid bestuur VVD afdeling Amsterdam 
  • voorzitter VVD, van 29 maart 1969 tot 15 maart 1975 
  • penningmeester VVD, van 15 maart 1975 tot 22 januari 1977 

nevenfuncties

afgeleide functies, presidia etc.
  • plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1 maart 1967 tot 1 oktober 1968 
  • voorzitter vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 23 november 1979 tot 12 november 1980 

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium-a en -b, Openbaar "Barlaeus Gymnasium" te Amsterdam, van 1938 tot 1946 

academische studie
  • geschiedenis (niet voltooid), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1946 tot 1948 
  • wijsbegeerte (niet voltooid), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1946 tot 1948 
  • geschiedenis (kandidaats), Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1948 tot 1953 
  • wijsbegeerte (kandidaats), Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1948 tot 1953 

activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met onderwijs en omroepzaken 
  • Was in 1962 woordvoerster van haar fractie bij de behandeling van de 'Mammoetwet' en de voornaamste tegenstander van het voorstel van minister Cals 
  • Was in 1964 woordvoerster van haar fractie bij de behandeling van de ontwerp-Wet op de kansspelen 
  • Hield zich in de Eerste Kamer vooral bezig met onderwijs en Koninkrijkszaken 
  • Voerde in 1975 het woord bij het debat over de onafhankelijkheid van Suriname 

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1961 tot de minderheid van haar fractie die tegen de ontwerp-Wet op het afbetalingsstelsel stemde 
  • Behoorde in 1963 tot de minderheid van haar fractie die tegen een wetsvoorstel stemde over opheffing van de inkomensgrens in de Kinderbijslagwet 
  • Stemde in 1964 als enige van haar fractie vóór het (onaanvaardbaar verklaarde) amendement-Scheps, waardoor de Bijlmermeer bij de gemeente Amsterdam zou worden gevoegd 
  • Behoorde in februari 1968 tot de minderheid van haar fractie die vóór een motie-Van der Stoel stemde, waarin werd de regering werd gevraagd aan te dringen op stopzetting van de bombardementen in Vietnam en op het starten van onderhandelingen 
  • Stemde in 1975 vóór het initiatiefwetsvoorstel-Franssen/Jurgens tot wijziging van de Zondagswet (openstelling zwembaden op zondag) 
  • In 1975 stemden Zoutendijk en zij als enigen van de VVD-fractie vóór de onafhankelijkheid van Suriname 
  • Stemde in 1976 tegen het (verworpen) initiatiefwetsvoorstel Geurtsen/Lamberts/Veder-Smit/Roethof inzake afbreking van zwangerschap (abortus provocatus) 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Was, toen zij in 1959 lid werd, met 32 jaar het tot dan toe jongste vrouwelijke Tweede Kamerlid 
  • Was het eerste Tweede Kamerlid dat tijdens haar Kamerlidmaatschap moeder werd (19 augustus 1965) 
  • Werd in 1966 met voorkeurstemmen tot Statenlid in Zuid-Holland gekozen en in 1970 tot lid van de Rijnmondraad 
  • Nam in 1968 ontslag als Tweede Kamerlid op grond van huiselijke overwegingen 
  • Was met Hans Wiegel en Harm van Riel ('de drie H's') in de jaren zeventig gezichtsbepalend voor de VVD 
  • Tijdens haar voorzitterschap van de VVD steeg het ledental van die partij van 30.000 naar 80.000 
  • Trachtte in februari 1980 tevergeefs de partijleiding over te halen de zijde van minister Andriessen te kiezen om zo een kabinetscrisis uit te lokken in het eerste kabinet-Van Agt 

uit de privésfeer
  • Haar echtgenoot was onderdirecteur van verzekeringsmaatschappij "Amstleven" en adjunct-directeur van de Rotterdamsche Verzekerings Sociëteiten 
  • Haar vader was makelaar in tabak 
  • Haar ouders koesterden sympathie voor de NSB. Kwam daardoor op gespannen voet met haar familie 

verkiezingen
  • Werd in 1974 en 1980 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep III: Noord-Holland 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Amsterdam, Cornelis Schuytstraat 41, van 1954 en nog in 1959 
  • Amsterdam, Minervalaan 67 II, omstreeks 1964 
  • Rotterdam, Van Somerenweg 52, omstreeks 1966 tot 1979 
  • Rotterdam, 's-Landswerf 149, omstreeks 1979 

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 27 april 1973

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid Amsterdamse Hockey en Bandy Club 
  • lid JOVD (Jongeren Organisatie "Vrijheid en Democratie"), vanaf 1949 

hobby's
  • judo 
  • hockey 

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • F. Korthals Altes, "Haya van Someren - De geïnspireerde liberale aanvoerster", in: W.J.A. van den Berg e.a. (red.), "Kopstukken van de VVD" (1988), 91 
  • J.H.C. van Zanen, "Haya van Someren-Downer, vrouw voor vrijheid en democratie" (Amsterdam, 1994) 
  • A. van Veldhuijzen, "Downer, Gerarda Victoria (1926-1980)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel V, 105 
  • H.J.L. Vonhoff, "Liberalen onder één dak" (1998), 139 

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia
archief-Van Someren-Downer, Nationaal Archief

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 26 oktober 1954

echtgeno(o)t(e)/partner
Mr. J. van Someren, (Jan)

kinderen
1 zoon

stief-, pleeg- en/of adoptiefkinderen
2 stiefkinderen (uit eerste huwelijk van haar echtgenoot)

vader
G.J. Downer, George John

geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam (omstreeks 1879)

moeder
J.W. Schuit, Johanna Wilhelmina

geboorteplaats en/of -datum
Utrecht (omstreeks 1893)

broers en zusters
2 broers

beroep grootvader (vaderskant)
bestuursambtenaar Brits Guyana

beroep grootvader (moederskant)
resident in Nederlands-Indië

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.