Dr. G.J. (Gerrit-Jan) van Heuven Goedhart

foto Dr. G.J. (Gerrit-Jan) van Heuven Goedhartvergrootglas Ambitieuze domineeszoon, die al als 29-jarige hoofdredacteur werd van De Telegraaf. Werd echter in 1933 ontslagen, omdat hij niet wilde melden dat Hitler een groot staatsman was. Maakte daarna als hoofdredacteur van het Utrechts Nieuwsblad door zijn opstelling jegens Nazi-Duitsland een gezaghebbende krant. Leider van het illegale Parool en Engelandvaarder. Aan het einde van de oorlog minister van Justitie in Londen. Vanaf 1945 hoofdredacteur Het Parool, Eerste Kamerlid voor de PvdA en Hoge Commissaris der Vluchtelingen.

PvdA, partijloos
in de periode 1944-1951: lid Eerste Kamer, minister

voornamen (roepnaam)

Gerrit Jan (Gerrit-Jan)

personalia

geboorteplaats en -datum
Bussum, 19 maart 1901

overlijdensplaats en -datum
Genève, 8 juli 1956

levensbeschouwing
protestants

opmerkingen over de naam en/of titel
Bij K.B. van 20 november 1933 werd hem toestemming verleend de naam van zijn moeder (Van Heuven) aan zijn achternaam toe te voegen

partij/stroming

partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid)

hoofdfuncties

  • repetitor staats- en strafrecht te Leiden, van 1925 tot 1926 
  • redacteur dagblad "De Telegraaf", van 1925 tot 1 januari 1930 
  • hoofdredacteur dagblad "De Telegraaf", van 1 januari 1930 tot 1 juni 1933 (ontslagen) 
  • hoofdredacteur dagblad "Utrechts Nieuwsblad", van 1 juli 1933 tot mei 1940 
  • onbezoldigd functionaris Grebbecommissie (hulpverlening aan oorlogsslachtoffers in de Grebbelinie te Scherpenzeel en Wageningen), vanaf 1940 
  • medewerker illegaal blad "Het Parool", van 1941 tot 1942 
  • hoofdredacteur illegaal blad "Het Parool", van 1942 tot 1944 
  • minister van Justitie, van 12 juli 1944 tot 23 februari 1945 
  • hoofdredacteur dagblad "Het Parool", van 1 september 1945 tot 1 januari 1951 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 22 oktober 1947 tot 1 januari 1951 
  • Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen te Genève, van 1 januari 1951 tot 8 juli 1956 (in 1954 ontving zijn bureau de Nobelprijs voor de Vrede) 

nevenfuncties

  • lid en vicevoorzitter Comité van Waakzaamheid van Nederlandsche Intellectueelen tegen het nationaal-socialisme 
  • voorzitter Staatscommissie over de coördinatie van de overheidsvoorlichting, van 1946 tot januari 1947 (in januari 1947 besloot het kabinet een 'regeringsadviseur van het voorlichtingsbeleid' aan te stellen) 
  • voorzitter Nederlandse delegatie naar Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, van 1949 tot 1950 

afgeleide functies, presidia etc.
secretaris van de ministerraad (kabinet-Gerbrandy II), van 1 september 1944 tot 23 februari 1945

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium te Amsterdam 

academische studie
  • Nederlands recht, Rijksuniversiteit Leiden, van september 1920 tot 24 januari 1925 

promotie
  • rechtsgeleerdheid, Rijksuniversiteit Leiden, 9 juli 1926 

activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Eerste Kamer vooral bezig met buitenlandse zaken, justitie en defensie 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Vaardigde in september 1944 het Besluit Bezettingsmaatregelen (Stb. E 93) uit over door de Duitsers genomen maatregelen, die a) geheel vervielen, b) buiten werking werden gesteld en c) voorlopig gehandhaafd bleven 
  • Vaardigde in september 1944 het Besluit Herstel Rechtsverkeer (Stb. E 100) uit 
  • Vaardigde in oktober 1944 het Besluit Berechting Economische Delicten (Stb. E 135) uit 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Werd in 1930 door Mussert gevraagd voor het hoofdredacteurschap van een NSB-dagblad 
  • Werd bij de "De Telegraaf" ontslagen, omdat hij weigerde een stuk te publiceren waarin de zinsnede voorkwam dat Hitler als een groot staatsman moest worden beschouwd 
  • Ging later als hoofdredacteur van het "Utrechts Nieuwsblad" een felle anti-NSB-lijn voeren 
  • Vluchtte 24 april 1944 via Limburg, België, Frankrijk en Spanje naar Gibraltar en vandaar naar Engeland. Kwam in juli 1944 in Londen aan. 
  • Eén van de ministers-kwartiermakers die in november 1944 naar het bevrijde Zuid-Nederland gingen 
  • Stond als voorzitter van een staatscommissie over overheidsvoorlichting aan de wieg van oprichting van de Rijksvoorlichtingsdienst 

uit de privésfeer
  • Zijn tweede echtgenote was een Noorse 
  • Zijn vader was predikant en boekhandelaar 

verkiezingen
  • Was in 1946 kandidaat in en werd in 1948 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland 

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
  • De Graaf (schuilnaam in het verzet) 
  • Blake (schuilnaam tijdens zijn tocht naar Londen) 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Arnhem 
  • Leiden 
  • Noordwijk (Villa Gösta Berling), van 1924 tot 1926 
  • Amsterdam, vanaf 1926 
  • Bussum, H.J. Schimmellaan 1, omstreeks 1947 en nog in februari 1948 
  • Amstelveen, Keizer Karelweg 374, van 1948 tot 1951 
  • Genève, vanaf 1951 

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 april 1949

overige onderscheidingen en prijzen
  • Wateler-vredesprijs 
  • Nansen-medaille, 1956 (posthuum) 

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Nederlandsche beweging "Eenheid Door Democratie", vanaf 1935

publicaties/bronnen

publicaties
  • "De ontwikkeling der werkloosheidsverzekering in Nederland" (dissertatie, 1926) 
  • "Onrust in het land van Masaryk" (1938) 
  • "Finland zoals ik het zag" (1940) 
  • "Over het nieuwe Nederland" (1945) 

literatuur/documentatie
  • S. Carmiggelt, J. Winkler (red.), "Gerrit Jan van Heuven Goedhart: Bijdragen tot een biografie" (Amsterdam, 1959) 
  • C. van Os, "Gerrit Jan van Heuven Goedhart 1901-1956" (Amsterdam, 1998) 
  • J.M.H.J. Hemels, "Goedhart, Gerrit Jan (1901-1956)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 203 
  • J. Corduwener, "Riemen om de kin! Biografie van mr.dr. Gerrit Jan van Heuven Goedhart" (2011) 
  • L. de Jong, "Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog", deel IX (tweede helft) 
  • Winkler Prins jaarboek 1957 

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
  • gehuwd te Amsterdam, 28 oktober 1924 (huwelijk ontbonden 10 oktober 1931) 
  • gehuwd (tweede huwelijk) te Amsterdam, 19 april 1932 

echtgeno(o)t(e)/partner
F. Becht, Francis

2e echtgeno(o)t(e)/partner
E. Hauan, Erna

kinderen
2 dochters (uit tweede huwelijk)

vader
G.W. Goedhart, Gijsbert Willem

geboorteplaats en/of -datum
Arnhem, 12 september 1877

moeder
F.D.H. van Heuven, Francina Dingena Helena

geboorteplaats en/of -datum
Arnhem, 6 juni 1872

broers en zusters
3 broers

beroep grootvader (vaderskant)
boekhouder

beroep grootvader (moederskant)
koopman

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.