Jhr.Mr. D.Th. Gevers van Endegeest

foto Jhr.Mr. D.Th. Gevers van Endegeestvergrootglas Conservatieve negentiende-eeuwse politicus uit een Rotterdams regentengeslacht. Advocaat en ambtenaar in Den Haag. In de jaren tot 1848 gematigd voorstander van hervormingen. Keerde zich in 1848 echter tegen de Grondwetsherziening, maar paste zich daarna weer snel aan de nieuwe omstandigheden aan. Minister van Buitenlandse Zaken in het conservatieve kabinet-Van der Brugghen. Had als commissievoorzitter rond 1840 een belangrijk aandeel in de droogmaking van de Haarlemmermeer. Als ambachtsheer van Oegstgeest deed hij veel aan liefdadigheid en in die zin was hij een typische patriarchale landheer van de oude stempel.

conservatief, regeringsgezind ten tijde van Willem I, regeringsgezind ten tijde van Willem II
in de periode 1838-1858: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister

voornamen

Daniël Théodore

personalia

geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 25 augustus 1793

overlijdensplaats en -datum
Oegstgeest, 27 juli 1877

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd (gedoopt in Waalse kerk te Rotterdam; is uitgesproken protestant, doch geen theoreticus in geloofszaken als Groen of Van der Brugghen)

niet-kerkelijke levensbeschouwing
vrijmetselaar, van 1826 tot 27 juli 1877

partij/stroming

stroming(en)
  • regeringsgezind, maar gematigd hervormingsgezind (ten tijde van Willem I en Willem II) 
  • conservatief (niet geheel afwijzend tegenover de liberale Grondwet van 1848) 

hoofdfuncties

  • landeigenaar en ambachtsheer 
  • advocaat te 's-Gravenhage, van 1817 tot 1819 
  • commies van Staat, Raad van State, vanaf 1819 
  • commies, ministerie van Justitie 
  • commies, ministerie van Binnenlandse Zaken 
  • referendaris, ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1820 tot 1838 (studiereis naar Frankrijk in opdracht van koning Willem I voor onderzoek naar duinbeheer) 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 oktober 1838 tot 13 februari 1849 (1838-1840 voor Holland, 1840-1849 voor Zuid-Holland) 
  • voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 oktober 1842 tot 16 oktober 1843 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 februari 1849 tot 20 augustus 1850 (voor Zuid-Holland) 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 oktober 1850 tot 26 april 1853 (voor het kiesdistrict Leiden) 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juni 1853 tot 23 juni 1856 (voor het kiesdistrict Leiden) 
  • voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 september 1855 tot 4 juli 1856 
  • minister van Buitenlandse Zaken, van 1 juli 1856 tot 18 maart 1858 
  • ambteloos, wijdde zich aan het beheer van zijn goederen en de belangen van Rijnland, vanaf 1858 

nevenfuncties

  • voorzitter commissie inzake droogmaking van de Haarlemmermeer, van 1840 tot 1859 
  • lid Raad van State in buitengewone dienst, vanaf 10 oktober 1843 
  • lid College van Curatoren Hogeschool te Leiden, van 13 mei 1853 tot 1862 
  • voorzitter Algemeene Koninklijke Landbouw-Vereeniging, omstreeks 1857 
  • voorzitter College van Curatoren Hogeschool te Leiden, omstreeks 1862 tot 8 juli 1876 (trok zich terug na in werking treden van nieuwe Wet op het hoger onderwijs) 
  • hoogheemraad Hoogheemraadschap van Rijnland, vanaf 1858 (nog in 1863) 

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
erelid Maatschappij tot bevordering van de landbouw te Amsterdam, omstreeks 1826

opleiding

voortgezet onderwijs
  • Kostschool te Soreze (Zuid-Frankrijk), van 1802 tot 1805 (Benedictijner college, beroemd om moderne opvoedingsmethoden) 
  • Latijnse School te Haarlem, vanaf 1805 
  • onderwijs in Frans, Engels, Latijn, Italiaans, dansen, tekenen en musiceren 

academische studie
  • Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 26 januari 1811 tot 16 december 1816 

activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich als Kamerlid bezig met waterstaat, landbouw, economie en defensie 
  • Behoorde in 1839 tot de 14 leden die tegen de voorlopige begroting 1840 stemden 
  • Behoorde in 1844 tot de 15 leden die tegen een aanvulling van de instructie aan de Algemene Rekenkamer stemden, omdat die tot onvoldoende verbetering van het toezicht zou leiden 
  • Behoorde in 1845 tot de meerderheid die tegen het wetsvoorstel inzake onteigening ten algemene nutte stemde. Het wetsvoorstel werd met 31 tegen 20 stemmen verworpen. 
  • Behoorde in 1847 tot de meerderheid die tegen het wetsvoorstel over het stemrecht in steden en op het platteland stemde. Het wetsvoorstel werd met 31 tegen 27 stemmen verworpen. 
  • Hij stemde in 1848 vóór alle voorstellen (in eerste lezing) tot Grondwetsherziening. Bij de tweede lezing was hij afwezig. 

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Wist in maart 1857 een verdrag met Denemarken tot stand te brengen over afkoop van de Sondtol. In juni 1857 werd dit verdrag wettelijk goedgekeurd. 
  • Een door hem verdedigd handels- en scheepvaartverdrag met België werd op 23 februari 1858 in de Tweede Kamer met 62 tegen één stem (Van Foreest) verworpen 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Was in 1848 afwezig bij de gehele behandeling van de Grondwetsherziening in tweede lezing 
  • Genoemd als minister van Binnenlandse Zaken, onder andere in 1849 
  • Werd in juni 1853, september 1853 en september 1854 als tweede op de voordracht voor het Tweede Kamervoorzitterschap gezet 
  • Werd in februari 1851 als derde op de voordracht voor de Tweede Kamervoorzitter gezet 

uit de privésfeer
  • Op de begraafplaats in Oegstgeest staat een grafmonument ter nagedachtenis aan hem 
  • Zijn vader was bestuurder van Rotterdam, vrederechter en lid van gedeputeerde staten van het zuidelijk deel van Holland 

verkiezingen
  • Werd in 1848 in het district Leiden verslagen door J.R. Thorbecke 
  • Werd in 1850 in de eerste stemmingsronde gekozen. Tegenstanders waren onder anderen J.A. de Fremery en Æ. baron Mackay. 
  • Versloeg in 1852 J.M. de Kempenaer en G. Groen van Prinsterer 
  • Werd in 1853 in de eerste stemmingsronde gekozen. Tegenstanders die niet werden gekozen, waren P.Ph. van Bosse en J.R. Thorbecke. 
  • Versloeg in 1856 B.J. Gratama 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Rotterdam, tot 1800 
  • Oegstgeest, Huize Endegeest, vanaf 1800 (buitenplaats) 
  • 's-Gravenhage, vanaf 1817 

ridderorden
  • Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 1853 
  • Grootkruis Orde van de Eikenkroon, 1858 
  • Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw, 1875 

bezit van heerlijkheden
  • ambachtsheer van Oegstgeest en Poelgeest, vanaf 1850 (door koop) 

relevante buitenlandse reizen
Italië, tot september 1819 (met zijn broer gedurende anderhalf jaar)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid vrijmetselaarsloge "l'Union Frederic" (vanaf 1847 loge "l'Union Royale") te 's-Gravenhage 
  • lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden 

militaire dienst
  • aanmelding bij vrijwillige lijfwacht tot bescherming van de staat en handhaving der orde, vanaf maart 1814 
  • vrijwilliger bij bereden jagers te Parijs, van 1815 tot november 1815 (bracht door Napoleon geroofde schilderijen mee terug) 
  • kapitein Haagse schutterij, omstreeks 1832 (nam deel aan Tiendaagse veldtocht) 

publicaties/bronnen

publicaties
  • "De servilis conditionis hominibus artes, litteras et scientias romae colentibus" (dissertatie, 1816) 
  • "Verhandeling over het toegangbaar maken van de duinvalleien langs de kust van Holland" (1826) 
  • "Verhandeling over het snoeyen of beytelen van het opgaand houtgewas" (1832) 
  • "Over de droogmaking van het Haarlemmermeer te Leiden" (1843/1861) (3 delen) 
  • "Het hoogheemraadschap van Rijnland te 's-Gravenhage" (1871) (2 delen) 

literatuur/documentatie
  • Levensbericht door J.Th. Buys, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1881, 167 
  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel III, 464 
  • J.C. Boogman, "Rondom 1848. De politieke ontwikkeling van Nederland 1840-1858" 
  • M.W. Jurriaanse, "De Nederlandse Ministers van Buitenlandse Zaken 1813-1900" 

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 14 mei 1828

echtgeno(o)t(e)/partner
Jkvr. M.J. Deutz van Assendelft, Margaretha Johanna

kinderen
kinderloos

vader
Jhr.Mr. D.C. Gevers van Endegeest, Dirk Cornelis

geboorteplaats en/of -datum
Rotterdam, 23 januari 1763

moeder
M.C. de Leeuw, Maria Catharina (tweede vrouw)

geboorteplaats en/of -datum
Utrecht, 15 mei 1773

broers en zusters
2 broers (1 uit eerste huwelijk van vader; Daniël tweede zoon)

beroep grootvader (vaderskant)
  • schepen van Cool en Schieland 
  • burgemeester van Rotterdam 
  • gecommitteerde ter Admiraliteit op de Maze 

familierelaties

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.