Dr. B.D. Eerdmans

foto Dr. B.D. Eerdmansvergrootglas

Hervormd predikant en theoloog (hoogleraar in Leiden). Tweemaal Tweede Kamerlid. Keerde zich in 1916 tegen het herstel van de diplomatieke betrekkingen met de paus en was een belangrijk liberaal onderwijswoordvoerder tijdens de behandeling van de grondwettelijke onderwijsbepalingen. Keerde in 1931 nog een korte periode terug in de Tweede Kamer en voerde het woord bij de behandeling van een wetsvoorstel over strafbaarstelling van godslastering.

Liberale Unie, Vrijheidsbond
in de periode 1914-1933: lid Tweede Kamer

voornamen

Bernardus Dirks

personalia

geboorteplaats en -datum
Maasdam (Z.H.), 24 april 1868

overlijdensplaats en -datum
Leiden, 29 april 1948

levensbeschouwing
Hervormd: vrijzinnig

partij/stroming

partij(en)
  • Liberale Unie
  • Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond"

hoofdfuncties en beroepen

  • predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Midwoud (N.H.), van 4 mei 1896 tot mei 1898
  • privaatdocent Arameese en Assyrische talen, Rijksuniversiteit Leiden, van 1896 tot 1898
  • hoogleraar godgeleerdheid (leeropdracht: de geschiedenis van de Israëlitischen godsdienst, de Israëlitische letterkunde en de uitlegging van het Oude Testament), Rijksuniversiteit Leiden, van 11 mei 1898 tot 17 september 1938 (benoemd bij K.B. van 22 februari 1898)
  • rector magnificus Rijksuniversiteit Leiden, van september 1912 tot september 1913
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 maart 1914 tot 17 september 1918 (voor het kiesdistrict Rotterdam III)
  • lid gemeenteraad van Leiden, van 4 september 1917 tot 2 september 1919
  • lid gemeenteraad van Leiden, van 7 september 1920 tot 6 september 1927
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 december 1931 tot 9 mei 1933

partijpolitieke functies

  • secretaris Kamerclub Liberale Unie, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1917 tot 17 september 1918
  • penningmeester Liberale Unie, van 1918 tot 1920
  • lid hoofdbestuur Vrijheidsbond, van 1921 tot 1930
  • voorzitter commissie verantwoorde bezuinigingen in het lager onderwijs, Vrijheidsbond, 1923
  • lid hoofdbestuur Vrijheidsbond, van 1932 tot 1934
  • voorzitter Vrijheidsbond, afdeling Leiden, tot 1935

lijsttrekkerschap etc.
  • lijstaanvoerder Vrijheidsbond, Tweede Kamerverkiezingen 1933 (in de kieskring Leiden)

nevenfuncties

  • secretaris Senaat, Rijksuniversiteit Leiden, van 1911 tot 1912
  • lid bestuur Vereeniging tot instandhouding van het Leidsch Muziekcorps
  • lid Commissie van Advies Arbeids- en dienstvoorwaarden personeel, gemeente Leiden
  • voorzitter Volksonderwijs, afdeling Leiden
  • lid Rijkscommissie van Toezicht op de vereniging "Zaad Centrale", vanaf september 1916
  • lid bestuur Nederlandse Protestantenbond
  • lid bestuur Evangelische Unie (medeoprichter)

opleiding

lager-/basisonderwijs
  • lagere school te Kampen

voortgezet onderwijs
  • gymnasium te Kampen

academische studie
  • godgeleerdheid (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Leiden, tot 20 november 1891 (cum laude)
  • studie semietische talen te Straatsburg
  • studie te Leipzig
  • studie te Heidelberg, van 1894 tot 1896
  • studie te Oxford

eredoctoraten
  • theologie, Harvard University te Cambrigde, (Mass., VS)

activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met onderwijs en Rotterdamse aangelegenheden (loodsen, Nieuwe Waterweg, haven). Speelde in 1916 een belangrijke rol bij de behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de onderwijsbepalingen in de Grondwet.
  • Voerde in 1932 namens de Liberalen het woord over het wetsvoorstel inzake strafbaarstelling van Godslastering

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1915 tot de minderheid van de liberalen die tegen het (tijdelijk) herstel van het gezantschap bij de paus stemde
  • In 1916 stemden hij en Otto als enigen van de Liberale Unie tegen een ordevoorstel om de twee voorstellen tot grondwetsherziening (kiesrecht en onderwijs) gezamenlijk te behandelen

wetenswaardigheden

algemeen
  • Keerde zich aanvankelijk tegen de volledige grondwettelijke gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs

uit de privésfeer
Zijn vader was Hervormd predikant te IJsselmuiden

verkiezingen
  • Versloeg in 1914 bij tussentijdse verkiezingen H. Stulemeyer (rk) na herstemming
  • Versloeg in 1917 W. van Ravesteijn (sdp)
  • Was in 1918 nummer drie op de kandidatenlijst in de kieskringen in de noordelijke provincies, maar werd niet gekozen

woonplaats(en)/adres(sen)
Leiden, Plantsoen 71, omstreeks 1912 tot 29 april 1948

ridderorden
  • Ridder in de Orde van Oranje-Nassau
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1923

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Melekdienst en vereering van hemellichamen in Israël's Assyrische periode" (dissertatie, 1891)
  • "Het verband tusschen de beoefening van het Oude Testament en de semietische studiën in het algemeen" (oratie, 1898)
  • "Het recht der Vrijzinnigen in de Nederlands Hervormde Kerk en de zoo-genaamde Orthodoxie" (1901)
  • "Alt-testamentlische Studiën I-IV" (1908-1912)
  • "'Moderne' orthodoxie of 'orthodox' modernisme" (1911)
  • "De Godsdienst van Israel" (handboek, 1930)
  • "De theologie van Dr. A. Kuyper"

literatuur/documentatie
  • "Quisque suis viribus, 1841-1991: 150 jaar theologie in dertien portretten", onder red. van R.B. ter Haar Romeny en Joh. Leiden (1991)
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
  • C. Houtman, "Eerdmans, Bernardus Dirks", in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme, deel 3, 101
  • C.M. van Driel, "Dienaar van twee heren: het strijdbaar leven van theoloog-politicus B.D. Eerdmans (1868-1948)" (dissertatie, 2005)

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Midwoud (N.H.), 12 juli 1900

echtgeno(o)t(e)/partner
C.P.E. de Holl, Catharina Petronella Elisabeth

kinderen
3 dochters

vader
D.N. Eerdmans, Dirks Nicolaas

geboorteplaats en/of -datum
Harlingen, 11 maart 1839

moeder
J.L. Dieperink, Johanna Lisyia

geboorteplaats en/of -datum
Ransdorp, 11 december 1841

beroep grootvader (moederskant)
predikant te Ransdorp en Schellingwoude

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.