Vraag:
Zijn er wel eens Tweede Kamerverkiezingen ongeldig verklaard?
Antwoord:
Ja, maar dat was in de tijd van het meerderheidsstelsel met verkiezingen per district.
Tot 1896 kregen de kiezers hun stembiljet toegezonden. Daarop schreven zij de naam van de door hen gewenste kandidaat. Op de dag van de verkiezingen moest dit biljet door de kiezer persoonlijk in de stembus worden gedeponeerd. Stemmen waarop het zegel van de gemeente ontbrak of die onduidelijk of niet waren ingevuld, waren ongeldig. Vanaf 1896 kregen de kiezers een oproepingskaart en vervolgens op het stembureau een voorbedrukte kandidatenlijst. Door het zwart maken van het hokje achter een naam, moest de keuze worden aangegeven.
Het is enkele keren voorgekomen dat de commissie voor het onderzoek van de geloofsbrieven adviseerde tot niet-toelating van een gekozene vanwege onregelmatigheden. Vaak waren klachten van kiezers reden voor extra onderzoek en voor het ongeldig verklaren van de uitslag. Er moesten dan nieuwe verkiezingen worden gehouden in het betreffende district.
In 1909 waren volgens enkele kiezers in het district Gulpen bijvoorbeeld verkeerde stembiljetten gebruikt. Bovendien zouden stemmen ten onrechte aan jhr. Ruijs de Beerenbrouck zijn toegewezen. De onregelmatigheden werden breed uitgemeten in de regionale pers. Hoewel de commissie voor de geloofsbrieven niet alle klachten deelde, werd tot een nader onderzoek en uiteindelijk tot niet-toelating van Ruijs besloten. Op 3 december 1909 werden nieuwe verkiezingen gehouden, waarbij Ruijs met ruime meerderheid werd gekozen.
In 1879 leidden onregelmatigheden bij de verkiezingen in Utrecht tot een herstemming, waarbij de eerder met vijf stemmen verschil gekozen baron Du Tour van Bellinchave alsnog verloor van J.N. Bastert. In 1882 zorgde een nieuwe verkiezingen in het district Middelburg ertoe dat niet de eerder gekozen liberaal H.J. Bool maar de antirevolutionair P.C. 't Hooft Tweede Kamerlid werd.
 |
Home