Eerste Kamerverkiezingen 2003 (achtergrond)

Na de Eerste Kamerverkiezingen van 2003 keerde voorzitter Gerrit Braks niet terug in de senaat. Andere vertrekkende Kamerleden waren Leendert Ginjaar en Jan Terlouw. Oud-minister Wim van Eekelen verloor zijn zetel omdat de lijstvolgorde bij de VVD volledig werd doorbroken door voorkeursstemmen. Johan Stekelenburg was lijsttrekker voor de PvdA en Yvonne Timmerman-Buck voor het CDA. Laatstgenoemde zou Gerrit Braks opvolgen als Kamervoorzitter. Het oud-Tweede Kamerlid Eimert van Middelkoop kwam nieuw in de Eerste Kamer voor de ChristenUnie.

Voorgeschiedenis

Na de Eerste Kamerverkiezingen van 1999 behield de zittende regeringscombinatie van PvdA, VVD en D66 maar nauwelijks haar meerderheid. Gezamenlijk hadden zij 38 zetels (VVD 19, PvdA 15 en D66 4). Het CDA werd de grootste fractie in de Eerste Kamer met 20 zetels. Op grond hiervan leverde het CDA sinds 2001 de Kamervoorzitter, Gerrit Braks. Tot 2001 was de VVD'er Frits Korthals Altes voorzitter.

De positie van GroenLinks (8 zetels) en ChristenUnie (4 zetels) was relatief sterk. In de senaat zat één fractie die niet in de Tweede Kamer was vertegenwoordigd, de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF) met Marten Bierman als afgevaardigde.

De Eerste Kamerverkiezingen van 2003 vonden enkele dagen voor de beëdiging van het kabinet-Balkenende II plaats.

Bekende Eerste Kamerleden waren:

de CDA'ers René van der Linden, Hannie van Leeuwen en Huib Eversdijk;

de VVD'ers Wim van Eekelen, Dick Dees, Heleen Dupuis en Uri Rosenthal;

de PvdA'ers Johan Stekelenburg, Ed van Thijn, Erik Jurgens en Elske ter Veld;

Jan Terlouw en Jacob Kohnstamm van D66;

de jeugdige SP-senator Driek van Vugt.

De partijen en hun lijsttrekkers

De lijsttrekkers van de partijen die meededen aan de Eerste Kamerverkiezingen waren:

Yvonne Timmerman-Buck (CDA, lijst 1)

Yvonne Timmerman (1956) is sinds 17 juni 2003 Eerste-Kamervoorzitter en vanaf 8 juni 1999 lid van de CDA-fractie in de Eerste Kamer. In de periode 2001-2003 was zij fractievoorzitter. Mevrouw Timmerman was ondervoorzitter van de Commissie Gelijke Behandeling. In de Eerste Kamer hield mevrouw Timmerman zich, voor zij fractievoorzitter werd, bezig met Justitie en was zij voorzitter van de vaste commissie voor Justitie. Zij was lijsttrekker van het CDA bij de Eerste-Kamerverkiezingen.

Nicoline van den Broek-Laman Trip (VVD, lijst 2)

Ervaren bestuurster die in 1993 voor de VVD Eerste-Kamerlid werd en tussen 1999 en 2005 de VVD-Eerste-Kamerfractie leidde. Adellijke dame met grote belangstelling voor cultuur, een onderwerp waarover zij ook in de Kamer het woord voerde. Hield zich ook enige tijd bezig met sociale zaken. Dochter van een directeur van Philips. Was, na te zijn opgeleid tot kleuterleidster, onder meer negen jaar gedeputeerde van Gelderland en acht jaar burgemeester van Heemstede. Wist altijd met veel overtuigingskracht de standpunten van haar fractie naar voren te brengen.

Johan Stekelenburg (PvdA, lijst 3)

Vakbondsbestuurder en burgemeester, die tevens enige jaren senator was. Doorliep een loopbaan bij de FNV en werd daarvan in 1988 voorzitter. Wist die bond om te vormen tot een zelfbewuste, strijdbare, maar ook op overleg gerichte pragmatische organisatie. Was populair bij zijn achterban. Ook als burgemeester van Tilburg geliefd bij de inwoners door zijn gewone manier van optreden, zonder enige vorm van gewichtigdoenerij. Werd in 2002 door de PvdA-leden gekozen tot lijsttrekker voor de Eerste-Kamerverkiezingen en was in beeld als kandidaat-premier. Een ernstige ziekte dwong hem af te zien van die kandidatuur en werd hem fataal. Zijn overlijden leidde zowel in Tilburg als daarbuiten tot grote verslagenheid.

Diana de Wolff (GroenLinks, lijst 4)

Gedegen advocate, specialiste op het gebied van het arbeidsrecht, die acht jaar Eerste-Kamerlid voor GroenLinks was. Gepromoveerd op een proefschrift over de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd. Werd in 2003 fractievoorzitter en voerde behalve over onderwerpen op het gebied van justitie en sociale zaken dan ook over uiteenlopende onderwerpen het woord. Pleitte voor een grotere nadruk op goede uitvoerbaarheid van wetgeving en op heldere regelgeving. Deed dat in zorgvuldig opgebouwde, heldere betogen.

Eddy Schuyer (D66, lijst 5)

Invloedrijke senator van D66, zowel in de Eerste Kamer als in eigen partij. Stond bekend als een zorgvuldig formulerende spreker, naar wie aandachtig werd geluisterd. Als lid en voorzitter van een kleine fractie hield hij zich met uiteenlopende onderwerpen bezig, maar onderwijs en financiën hadden zijn bijzondere aandacht. Was in het dagelijks leven directeur van een psychiatrisch ziekenhuis en voordien leraar Nederlands en kroonlid van het bestuur van de Open Universiteit. Voor hij in de Senaat kwam was hij gemeenteraadslid in Wassenaar en lid van Provinciale Staten van Zuid-Holland. Speelde in 2005 een belangrijke rol bij het bestendigen van de regeringsdeelname van D66.

	Tiny Kox (SP, lijst 6)
	Tiny Kox (1953) is sinds 10 juni 2003 lid van de SP-fractie in de Eerste Kamer. Hij is fractievoorzitter. Hij was redacteur van partijblad 'De Tribune' en van 1994 tot mei 2003 partijsecretaris. Behalve met algemene politiek houdt de heer Kox zich bezig met algemene politieke onderwerpen. Hij is voorzitter van de bijzondere commissie voor JBZ-zaken.

	Gerrit Holdijk (SGP, lijst 7)
	Gerrit Holdijk (1944) is sinds 11 juni 1991 lid van de SGP-fractie in de Eerste Kamer. Hij was daarvoor Eerste-Kamerlid in 1986-1987. Sinds 1995 is hij fractievoorzitter. Hij is medewerker van de SGP-fractie in de Tweede Kamer. In de Kamer houdt de heer Holdijk zich onder meer bezig met Justitie, Binnenlandse Zaken en Landbouw.

Fons Zinken (OSF, lijst 8)

Bob Smalhout (LPF, lijst 9)

Egbert Schuurman (ChristenUnie, lijst 10)

Egbert Schuurman (1937) is sinds 13 september 1983 Eerste-Kamerlid. Tot 1999 vertegenwoordigde hij de RPF. Sinds 8 juni 1999 is hij fractievoorzitter van de fractie van de ChristenUnie (aanvankelijk was dat een gezamenlijke fractie van RPF en GPV). Hij was bijzonder hoogleraar reformatorische wijsbegeerte in Delft, Eindhoven en Wageningen. In de Kamer houdt de heer Schuurman zich bezig met Antilliaanse Zaken, Wetenschapsbeleid en Onderwijs. Hij is voorzitter van de commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

De kandidaten

De hoogste nieuwkomers die uiteindelijk ook tot Kamerlid werden gekozen, waren:

Kandidaat	Partij	Positie kandidatenlijst
Peter Essers	CDA	6
Han Noten	PvdA	5
Willem Hoekzema	VVD	14
Mirjam de Rijk	GroenLinks	3
Tiny Kox	SP	1
Gerard Schouw	D66	3
Eimert van Middelkoop	ChristenUnie	2
Rob Hessing	LPF	2
Henk ten Hoeve	OSF	2

Bij het CDA keerden naast Kamervoorzitter Gerrit Braks ook oud-gedienden als Huib Eversdijk, Joeke Baarda en Willem Stevens niet terug. Nieuwkomers bij het CDA waren o.a. de oud-Tweede Kamerleden Marian Soutendijk-van Appeldoorn en Gerrit Terpstra. Ook Karla Peijs was gekozen als Eerste Kamerlid. Zij kwam echter niet in de senaat omdat ze minister van Verkeer en Waterstaat werd in het kabinet-Balkenende II.

Bij de VVD was oud-minister Hermans de hoogste nieuwkomer, maar hij trok zich later terug vanwege zijn benoeming tot voorzitter van MKB Nederland. Pol de Beer en oud-VVD-voorzitter Leendert Ginjaar keerden niet terug in de Kamer.

Op de kandidatenlijst van de PvdA stond onder meer informateur Frans Leijnse. Hij was 20ste op de lijst. Opvallend was, dat, buiten Ed van Thijn die 18e stond, oud-bewindslieden ontbraken.

GroenLinks had in de persoon van het zittende Eerste Kamerlid Diana de Wolff een nieuwe lijsttrekker. Zij volgde Wim de Boer op, die er na ruim 12 jaar mee ophield. De SP kreeg een nieuwe fractie, omdat de twee zittende leden niet (direct) verkiesbaar waren. Bij de LPF trok emeritus hoogleraar Bob Smalhout zich kort na zijn aanwijzing als lijsttrekker terug, omdat hij zijn column in 'de Telegraaf' niet wilde opgeven.

Uitslag

Uitslag Eerste Kamerverkiezingen 2003

Bij de Eerste Kamerverkiezingen van 2003 boekte het CDA 3 zetels winst en bleef het met 23 zetels de grootste partij in de senaat. De grootste winst (+4) was voor de PvdA, die 19 zetels haalde. De VVD was de grote verliezer (van 19 naar 15), terwijl de LPF voor het eerst een Eerste Kamerzetel bemachtigde. De SP verdubbelde naar 4 zetels, terwijl GroenLinks (van 8 naar 5), D66 (van 4 naar 3) en de ChristenUnie (van 4 naar 2) moesten inleveren. De SGP (2 zetels) en de OSF (1 zetel) bleven constant.

Historisch perspectief

	Geschiedenis Eerste Kamerverkiezingen
	Sinds 1848 wordt de Eerste Kamer gekozen door de leden van Provinciale Staten. Eerste Kamerverkiezingen staan nooit erg in de belangstelling. Dat is alleen het geval als de regeringsmeerderheid verloren dreigt te gaan. Het is sinds 1918 niet meer voorgekomen dat een kabinet wel een meerderheid had in de Tweede Kamer en niet in de Eerste Kamer.
	Uitslagen Provinciale Statenverkiezingen vanaf 1946
	In de periode 1946-2007 zijn er 16 keer Provinciale Statenverkiezingen gehouden. CDA (voorheen KVP, ARP en CHU), PvdA en VVD zijn hierbij door de jaren heen meestal als grootste uit de bus gekomen. Aangezien de Eerste Kamer door de Provinciale Staten wordt gekozen, werkt de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen door in de zetelverdeling van de Eerste Kamer. De grotere partijen zijn bij de gevolgde systematiek in het voordeel.

Meer over de Eerste Kamerverkiezingen 2003




	Voorgeschiedenis

	De partijen en hun lijsttrekkers

	De kandidaten

	Uitslag

	Historisch perspectief



Home Route