Geschiedenis Eerste Kamerverkiezingen

Sinds 1848 wordt de Eerste Kamer gekozen door de leden van Provinciale Staten. Eerste Kamerverkiezingen staan nooit erg in de belangstelling. Dat is alleen het geval als de regeringsmeerderheid verloren dreigt te gaan. Het is sinds 1918 niet meer voorgekomen dat een kabinet wel een meerderheid had in de Tweede Kamer en niet in de Eerste Kamer.

Eerste Kamerverkiezingen

	Eerste Kamerverkiezingen 2007
	Eerste Kamerverkiezingen 2003

Meer over

	huidige Eerste Kamer
	zetelverdeling Eerste Kamer 1946-heden
	Kamerleden 1815-heden

Periode 1888-1918

Tussen 1888 en 1918 kwam het regelmatig voor dat beide Kamers over een andere meerderheid beschikten. Het kabinet-Mackay (1888-1891) had geen meerderheid in de Eerste Kamer. Voor het kabinet-Kuyper gold hetzelfde tot 1904. Ook de liberale kabinetten-De Meester (1905-1908) en -Cort van der Linden (1913-1918) moesten samenwerken met een Eerste Kamer waarin zij niet op een meerderheid konden rekenen.

Voor al deze kabinetten leidde dit ertoe dat enkele belangrijke voorstellen werden verworpen. Het kabinet-Mackay zag een belangrijke wijziging van de Kieswet stranden. In 1904 verwierp de Eerste Kamer de ontwerp-Hogeronderwijswet van het kabinet-Kuyper. Pas na Kamerontbinding en verkiezingen kwam daar een meerderheid voor.

Het kabinet-De Meester werd zelfs door de Eerste Kamer ten val gebracht, toen deze in 1907 de begroting van Oorlog verwierp. De Eerste Kamer verhinderde tijdens het kabinet-Cort van der Linden de totstandkoming van een wet over het staatspensioen.

Meer over

	Eerste Kamer en kabinetscrises
	kabinetten voor 1918

Na 1918

Sinds 1918 is het niet meer voorgekomen dat een kabinet wel een meerderheid had in de Tweede Kamer en niet in de Eerste Kamer. Wel dreigde na 1983 enkele keren de meerderheid voor de regering in de Eerste Kamer verloren te gaan.

In 1987 hielden VVD en CDA samen slechts 39 zetels over. In 1999 hield 'paars' de kleinst mogelijk meerderheid over. Ook in 2007 leek er een 'gevaarlijke' situatie te ontstaan, doordat CDA en PvdA sterk verloren hadden bij de Statenverkiezingen. Winst van de ChristenUnie en een lijstcombinatie van CDA met SGP en ChristenUnie beperkten echter het verlies, waardoor de coalitie 39 zetels kreeg.

Wijze van verkiezen

	Verkiezing van de Eerste Kamer
	De 75 leden van de Eerste Kamer worden eens in de vier jaar 'getrapt' gekozen door de leden van Provinciale Staten. Dit gebeurt binnen drie maanden na de Provinciale Statenverkiezingen.

Tot 1848 benoemde de koning de Eerste Kamerleden voor het leven. In 1848 werd bepaald dat de Provinciale Staten de leden zouden kiezen. Iedere provincie had een vast aantal afgevaardigden (Zeeland bijvoorbeeld twee en Noord-Holland bijvoorbeeld zes).

De leden werden tot 1922 voor negen jaar gekozen, waarbij om de drie jaar eenderde deel van de Kamer werd vernieuwd. Tot 1922 werd iemand verkozen als hij in de Provinciale Staten de absolute meerderheid behaalde. In 1922 werd overgestapt naar het stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Alle stemmen tellen sindsdien mee voor de bepaling van de zetelverdeling.

In 1923 werd een ander stelsel voor de verkiezingen ingevoerd. Er werden vier groepen van provincies ingesteld. Om de drie jaar kozen twee van deze groepen de helft van het aantal Eerste Kamerleden. De zittingsduur van de leden was zes jaar.

Sinds de grondwetsherziening van 1983 worden Eerste Kamerleden niet meer voor zes jaar gekozen. In dat jaar werd besloten dat alle leden voortaan om de vier jaar tegelijkertijd door alle provincies worden gekozen.

Het ledental van de Eerste Kamer was niet altijd hetzelfde. Tussen 1815 en 1848 was er geen vast aantal leden (tussen 1815 en 1830 lag het aantal tussen de 40 en 55, na 1830 waren er ongeveer 30 leden). In de periode 1848-1888 waren er 39 leden. Vanaf 1888 werd het aantal 50 en in 1956 volgde de uitbreiding tot 75 leden.

Meer over

	Grondwetsherzieningen vanaf 1815
	Grondwetsherziening 1848

Website Eerste Kamer

geschiedenis van de Eerste Kamer

Meer over de Eerste Kamer




	Eerste Kamerverkiezingen

	Periode 1888-1918

	Na 1918

	Wijze van verkiezen



Home Route