Begrotingsbehandeling 2006

Na Prinsjesdag en de Algemene Politieke Beschouwingen (APB) worden in de Tweede Kamer de begrotingen van de diverse ministeries en begrotingsfondsen behandeld. Stonden tijdens de APB vooral premier Balkenende en de fractievoorzitters in het centrum van de belangstelling, nu komen de specialisten aan het woord.

Nieuw dit jaar is het fenomeen 'begrotingsoverleg'. Dit is een nieuw soort commissievergadering waarin Tweede-Kamercommissies gedetailleerd met de verantwoordelijke bewindslieden debatteren over de doelen van het in de ontwerpbegroting voorgestelde beleid. De Kamerleden houden op die manier tijd over om zich later, tijdens de afrondende plenaire begrotingsbehandeling, op de politieke hoofdpunten te richten.

* 28 oktober 2005: Tweede-Kamercommissie VWS bijt spits af met begrotingsoverleg
De Tweede-Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is aanstaande maandag de eerste commissie die een begrotingsoverleg houdt. Dit is een nieuwe vorm van begrotingsbehandeling die mogelijk is gemaakt door een wijziging van het Reglement van Orde van de Tweede Kamer.
 
Sceptici zijn van mening dat het begrotingsoverleg vooral een instrument is voor de fractiewoordvoerders om meer spreektijd in de wacht te slepen. Er worden dit najaar begrotingsoverleggen gehouden over de begrotingen Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Defensie, Justitie en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Waar gaat de begrotingsbehandeling 2006 over?

* Het vervolg op de Algemene Politieke Beschouwingen 2005. Wat is daar gebeurd?

* Samenvatting Miljoenennota 2006 (website ministerie van Financiën)
* Rijksbegroting 2006 (website ministerie van Financiën)

* Nieuws en commentaren naar aanleiding van Prinsjesdag 2005
* Prinsjesdag 2005
* REA-advies over de Miljoenennota 2006 (PDF-file)


[ V ][ ^^ ]

De Algemene Financiële Beschouwingen
Op 5 en 6 oktober 2005 waren de Algemene Financiële Beschouwingen (AFB). De financieel woordvoerders van de fracties debatteerden met minister Zalm en staatssecretaris Wijn van Financiën over het algehele budgettaire beleid. Een week eerder had de Raad van Economisch Adviseurs (REA) de Tweede Kamer geadviseerd een vlaktaks in te voeren, de hypotheekrenteaftrek af te schaffen en de belasting voor 65-plussers te verhogen. Het advies werd uitgebracht naar aanleiding van de Miljoenennota 2006.

Financiële problemen en geschilpunten die tijdens de APB aan het licht komen en niet direct opgelost kunnen worden, worden vaak doorgeschoven naar de AFB, waar de financieel specialisten er verder over kunnen praten. De AFB worden in de regel gecombineerd met de behandeling van de begroting van het ministerie van Financiën en de begroting van de Nationale Schuld.

Als de Tweede Kamer geld wil verschuiven tussen de diverse begrotingen, dan moet dat tijdens de AFB al zoveel mogelijk geregeld worden. Wel wordt er in december 2005 over alle begrotingswetsvoorstellen en amendementen gezamenlijk gestemd, zodat dan nog rekening gehouden kan worden met eventuele latere verschuivingen tussen begrotingen. Het is echter niet gebruikelijk dat na de AFB nog majeure verschuivingen tussen begrotingen plaats vinden.

[ V ][ ^^ ]

Wat is een begrotingsbehandeling?
Na de AFB worden de overige begrotingen behandeld. Tijdens de begrotingsbehandeling van de verschillende ministeries en de begrotingsfondsen, tezamen de begrotingshoofdstukken genoemd, geven de fractiewoordvoerders in de Tweede Kamer namens hun fractie hun visie op het betreffende beleidsterrein. Zij gaan dan in debat met de woordvoerders van de andere partijen en de bewindslieden die verantwoordelijk zijn voor de betreffende begroting.

Omdat begrotingen de vorm hebben van wetsvoorstellen, geldt hiervoor het budgetrecht van de Tweede Kamer: deze heeft het recht de wetsvoorstellen goed te keuren (of te verwerpen) en te wijzigen (amenderen). Er geldt een ongeschreven regel dat Kamerleden moeten aangeven op welke wijze voorstellen tot of verzoeken om uitgavenverhogingen betaald moeten worden (door andere uitgaven te verlagen, belastingen of andere overheidsinkomsten te verhogen of het begrotingstekort te laten oplopen).

Bij de begrotingsbehandelingen van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport komen ook de budgetdisciplinesectoren Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt (SZA) resp. Zorg aan de orde. Deze budgetdisciplinesectoren vallen niet geheel onder het budgetrecht.

* Meer over de begroting en de begrotingscyclus

[ V ][ ^^ ]

Wijze van begrotingsbehandeling
De begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer bestaat veelal uit een aantal onderdelen:
- allereerst een schriftelijke vragenronde, waarbij Tweede-Kamerleden feitelijke vragen over de begroting kunnen stellen die door de minister beantwoord moeten worden;
- vervolgens vindt er een begrotingsonderzoek plaats, een wetgevingsoverleg tussen de woordvoerders van de Tweede-Kamerfracties en de verantwoordelijke bewindslieden. Tijdens het begrotingsonderzoek moeten de bewindslieden mondeling begrotingstechnische vragen van de Kamerleden beantwoorden;
- daarna vindt er een plenair debat plaats tussen de woordvoerders van de Tweede-Kamerfracties en de betreffende bewindslieden. Tijdens dit debat kunnen de Tweede-Kamerleden moties en amendementen (wijzigingsvoorstellen) indienen;
- ten slotte stemt de Tweede Kamer over de begrotingswetsvoorstellen en de ingediende moties en amendementen.

In plaats van het begrotingsonderzoek wordt dit jaar voor het eerst door een aantal commissies de nieuwe methode van het begrotingsoverleg gebruikt.

Sommige begrotingen (bijvoorbeeld die van het ministerie van Economische Zaken en het Fonds Economische Structuurversterking) worden gezamenlijk plenair behandeld. Bij de begrotingsbehandeling van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, in december, is er traditioneel veel aandacht voor de zogenaamde 'koopkrachtplaatjes'.

[ V ][ ^^ ]

Spreektijd en begrotingsvolgorde
Bij de plenaire begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer spreken de woordvoerders van de fracties in een vaste volgorde, de zgn. 'begrotingsvolgorde': eerst de grootste oppositiefractie, dan de grootste coalitiefractie, dan de tweede oppositiefractie, vervolgens de tweede coalitiefractie enzovoort.

Grote fracties krijgen meer spreektijd dan kleine. De Tweede-Kamerfracties krijgen een aantal minuten spreektijd toebedeeld voor alle plenaire begrotingsbehandelingen (inclusief de AFB) bij elkaar. Grote fracties krijgen meer spreektijd, maar in verhouding tot hun zetelaantal krijgen kleinere fracties juist relatief meer spreektijd.

Over de vaststelling van de spreektijden wordt in het Presidium van de Tweede Kamer hard onderhandeld tussen de fracties: elke fractie probeert voor zichzelf zoveel mogelijk spreektijd in de wacht te slepen.

Omdat grote fracties meer leden hebben dan er afzonderlijke begrotingsdebatten zijn, kan daar soms discussie ontstaan over wie bij welke begrotingsbehandeling het woord mag voeren. Met name bij grotere fracties kan het gebeuren dat er twee Kamerleden het woord voeren bij een begrotingsbehandeling. Ze maken dan een verdeling van de onderwerpen (de 'portefeuilles') waarover ze spreken.

Binnen fracties worden ook afspraken gemaakt over de verdeling van het aantal minuten per begrotingsbehandeling en per woordvoerder. Soms ontstaat er wrevel binnen fracties als woordvoerders meer minuten spreektijd gebruiken dan was afgesproken. Omdat elke fractie een maximum aantal spreekminuten voor alle begrotingsbehandelingen samen heeft, blijven er in dat geval namelijk minder minuten over voor woordvoerders bij begrotingsbehandelingen later in het najaar.

Voor de behandeling van de begrotingen voor 2006 geldt de volgende begrotingsvolgorde met de volgende plenaire spreektijden:

FractieSpreektijd
PvdA350 minuten
CDA370 minuten
SP160 minuten
VVD290 minuten
GroenLinks160 minuten
D66130 minuten
LPF145 minuten
ChristenUnie100 minuten
SGP100 minuten
Groep-Nawijn30 minuten
Groep-Wilders30 minuten
Groep-Lazrak30 minuten

[ V ][ ^^ ]

Tegenbegrotingen
In september 2005 presenteerden de fracties van PvdA, SP, GroenLinks, LPF en ChristenUnie een tegenbegroting, met een doorrekening door het Centraal Planbureau (CPB). Ook de SGP heeft alternatieve financiële plannen gepresenteerd, maar deze waren niet doorgerekend door het CPB.

In hun tegenbegrotingen geven de oppositiepartijen op hoofdlijnen aan hoe hun ideale begroting zou afwijken van de werkelijke Miljoenennota van het kabinet. Premier Balkenende heeft tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen aangegeven waarom naar zijn mening de kabinetsplannen beter zijn dan de tegenbegrotingen.

[ V ][ ^^ ]

De Eerste Kamer
Ook de Eerste Kamer moet de begrotingen voor 2006 goedkeuren. Zo zijn er op dinsdag 22 november 2005 Algemene Politieke Beschouwingen in de Eerste Kamer, en op maandag 12 en dinsdag 13 december 2005 Algemene Financiële Beschouwingen. Over de afzonderlijke departementale begrotingen vindt soms een debat in de Eerste Kamer plaats, maar soms worden ze ook als hamerstuk goedgekeurd.

Meer over

* plenaire debatten
* Tweede-Kamerfracties
* het Presidium


De Algemene Financiële Beschouwingen
Wat is een begrotingsbehandeling?
Wijze van begrotingsbehandeling
Spreektijd en begrotingsvolgorde
Tegenbegrotingen
De Eerste Kamer
Agenda
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route