Soms legt de rechter niet alleen met een straf op. Dan krijgt degene die veroordeeld wordt ook een zorgaanbod opgelegd. Dat kan geestelijke gezondheidszorg (inclusief verslavingszorg) of verstandelijk gehandicaptenzorg zijn. Dit wordt forensische zorg genoemd.
Het gaat hierbij niet om vrijblijvende zorg. Justitie moet de gevraagde zorg kunnen bieden en degene die is veroordeeld moet meewerken aan het voorgestelde zorgtraject. Gebeurt dat niet, dan volgt in sommige gevallen opnieuw (gevangenis)straf.
Er is een groot aantal organisaties dat forensische zorg aanbiedt in Nederland. Sommige vallen onder het Ministerie van Justitie, veel vaker gaat het om particuliere en reguliere GGZ-instellingen. Voorbeelden zijn hieronder te vinden.
In totaal zijn er 21 strafrechtelijke titels waarin deze forensische zorg besloten zit, waarvan tbs het meest bekend is.