Het referendum in Nederland

De Nationale Conventie heeft in 2006 de invoering van een raadgevend, correctief, bindend referendum aanbevolen. Een wetsvoorstel daartoe haalde in 1999 niet de vereiste tweederde meerderheid in de Eerste Kamer. Daarna is wel enkele jaren een Tijdelijke referendumwet van kracht geweest. In 2005 verwierpen de kiezers in een raadplegend, niet-bindend referendum de Europese Grondwet. Bij de Tweede Kamer zijn enkele initiatiefwetsvoorstellen voor het invoeren of houden van een referendum aanhangig.

Nationale Conventie

De Nationale Conventie heeft in september 2006 aanbevolen om een correctief, bindend referendum over wetten mogelijk te maken. Volgens de Conventie leent niet elke wet zich voor een referendum; dit geldt bijvoorbeeld voor begrotingswetten. De Nationale Conventie vindt dat het initiatief voor een referendum bij de kiezers moet liggen.

Referenda moeten volgens de Conventie niet op initiatief van het bestuur of de wetgever georganiseerd worden. Dit voorkomt dat overheden referenda gebruiken voor politiek-strategische doeleinden. De Conventie is dus wel voorstander van een raadgevend, maar niet van een raadplegend referendum.

Meer over de Nationale Conventie

Initiatief-Duyvendak/Kalma/Van der Ham

De Tweede Kamerleden Wijnand Duyvendak (GroenLinks) en Niesco Dubbelboer (PvdA) hebben in de zomer van 2005 een initiatiefwetsvoorstel (Kamerstuk 30174) ingediend voor het invoeren van een raadgevend, correctief en bindend referendum. Het komt op hoofdlijnen overeen met het in 1999 tijdens de Nacht van Wiegel gesneuvelde 'paarse' kabinetsvoorstel. Destijds werd niet de vereiste tweederde meerderheid in de Eerste Kamer gehaald voor de benodigde Grondwetswijziging.

In november 2005 heeft Boris van der Ham (D66) zich als mede-indiener bij het voorstel aangesloten. Toen is ook het initiatiefvoorstel voor een niet-bindend referendum ingediend. In verband met het vertrek van Niesco Dubbelboer uit de Tweede Kamer, is zijn plaats als initiatiefnemer in juni 2007 ingenomen door de PvdA'er Paul Kalma.

Het initiatiefwetsvoorstel is nog in behandeling in de Tweede Kamer.

Initiatief-Kalma/Duyvendak/Van der Ham

Omdat voor de invoering van een raadgevend, correctief, bindend referendum een tijdrovende Grondwetswijziging nodig is, hebben de Tweede Kamerleden Dubbelboer, Duyvendak en Van der Ham in november 2005 ook een initiatiefwetsvoorstel ingediend om op korte termijn via een gewone wet een raadgevend, correctief maar niet-bindend referendum in te voeren (Kamerstuk 30372).

De indieners hoopten hiermee het houden van een referendum nog tijdens de regeerperiode van het kabinet-Balkenende II mogelijk te maken.

In verband met het vertrek van Niesco Dubbelboer uit de Tweede Kamer, is zijn plaats als initiatiefnemer in juni 2007 ingenomen door Paul Kalma. Het initiatiefwetsvoorstel is nog in behandeling in de Tweede Kamer.

Initiatief-Wilders

In september 2005 heeft het Tweede Kamerlid Geert Wilders (Groep-Wilders/PVV) een initiatiefwetsvoorstel ingediend voor het houden van een raadplegend, niet-bindend referendum over de toetreding van Turkije tot de Europese Unie (Kamerstuk 30309). Het wetsvoorstel is nog in behandeling bij de Tweede Kamer.

Nacht van Wiegel

	Nacht van Wiegel
	Op 18 mei 1999 kreeg een wetsvoorstel tot invoering van de mogelijkheid voor een correctief referendum in de Eerste Kamer niet de vereiste tweederde meerderheid. Daarop bood het kabinet een dag later zijn ontslag aan. Vooral D66 was zeer ontstemd en teleurgesteld over de verwerping, omdat zij het referendum als één van haar 'kroonjuwelen' beschouwde.

Tijdelijke referendumwet (Trw)

Na de Nacht van Wiegel is wel een Tijdelijke referendumwet (Trw) tot stand gekomen. Deze wet maakte een raadgevend, niet-bindend correctief referendum mogelijk en gold van 1 januari 2002 tot 1 januari 2005. Op basis van de Trw hebben referenda plaats gevonden in de gemeenten Voerendaal, Hilversum en Huizen.

Na het vervallen van de Trw kan in Nederland alleen nog op grond van andere regelingen, zoals een gemeentelijke referendumverordening, een referendum worden gehouden. In gemeenten zonder eigen referendumverordening kan dus geen referendum meer worden georganiseerd.

Overigens bestaaat op gemeentelijk niveau wel de mogelijkheid van een adviserend burgemeestersreferendum.

Meer over

gekozen burgemeester en burgemeestersreferendum

Externe link (website Eerste Kamer)

Tijdelijke referendumwet

Referendum Europese Grondwet

	Referendum Europese Grondwet
	Op woensdag 1 juni 2005 wees een ruime meerderheid van de Nederlandse kiezers in een landelijk referendum het voorstel voor een Europese Grondwet af. Drie dagen daarvoor hadden de Fransen dat ook al gedaan.

Meer over

	het referendum
	referenda in een verder verleden
	de procedure om de Grondwet te wijzigen
	het recht van initiatief
	Eerste Kamer




	Nationale Conventie

	Initiatief-Duyvendak/Kalma/Van der Ham

	Initiatief-Kalma/Duyvendak/Van der Ham

	Initiatief-Wilders

	Nacht van Wiegel

	Tijdelijke referendumwet (Trw)

	Referendum Europese Grondwet



Home Route