Referendum Europese Grondwet

Op woensdag 1 juni 2005 wees een ruime meerderheid van de Nederlandse kiezers in een landelijk referendum het voorstel voor een Europese Grondwet af. Drie dagen daarvoor hadden de Fransen dat ook al gedaan.

Hoewel het Nederlandse referendum raadplegend en niet bindend was, verklaarden ook de Tweede Kamerfracties die zelf vóór waren, de uitslag te zullen respecteren. Het kabinet trok daarop het wetsvoorstel waarmee de officiële goedkeuring geregeld moest worden, in.

De vraag die aan de kiezers werd voorgelegd, luidde: Bent u voor of tegen instemming door Nederland met het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa?

Meer over

	de Europese Grondwet
	referenda

Leuk om te weten

Was dit het eerste landelijke referendum in Nederland?

De uitslag en de gevolgen daarvan

Uitslag Nederlands referendum over Europese Grondwet

De Nederlandse kiezers hebben op woensdag 1 juni 2005 in overgrote meerderheid 'nee' gezegd tegen de Europese Grondwet. Volgens de officiële uitslag was 61,6 procent tegen en 38,5 procent vóór. De opkomst was 63,3 procent. Premier Balkenende sprak 's avonds na het bekend worden van de voorlopige uitslag namens het kabinet zijn teleurstelling uit over de verwerping. Hij vond dat het signaal van de kiezers recht moest worden gedaan en dat de Europese Grondwet in de huidige vorm van de baan was.

Aangezien ook de Fransen de Europese Grondwet in een referendum al hadden afgewezen, is grote onzekerheid ontstaan hoe het verder moet met de plannen voor een Europese Grondwet, ook in de landen die daarover nog moeten beslissen.

Stand van zaken Europese Grondwet

Verschillende lidstaten van de Europese Unie hadden de Europese Grondwet al goedgekeurd ten tijde van het Nederlandse referendum. Litouwen was op 11 november 2004 het eerste land dat de Grondwet ratificeerde. Bij een referendum in Spanje stemde op 20 februari 2005 76,7 procent van de kiezers vóór. Op zondag 29 mei 2005 wees in een Frans referendum 54,9 procent van de kiezers de Europese Grondwet af, waarna drie dagen later Nederland nog massaler 'nee' zei.

Externe links

	voortgang Europese Grondwet (website Europa NU)
	overzicht standpunten over nieuw Europees verdrag (website Europees Bureau Eerste Kamer)

Wat vonden de politieke partijen?

Voorafgaand aan het referendum waren de standpunten van de partijen in de Nederlandse politiek over de Europese Grondwet en het al dan niet overnemen van de uitslag als volgt:



Partij	Vóór/tegen Europese Grondwet?	Respecteert uitslag referendum wel/niet?	Zetels Tweede Kamer	Zetels Eerste Kamer
CDA	Vóór	Wel, mits opkomst minstens 30 procent en minstens 55 procent voor of tegen (in een eerder stadium legde het CDA de grens nog bij 60 procent)	44	23
PvdA	Vóór	Wel, mits opkomst minstens rond de 30 procent	42	19
VVD	Vóór	Wel	27	15
LPF	Tegen	Wel	8	1
SP	Tegen	Wel	8	4
GroenLinks	Vóór	Wel	8	5
D66	Vóór	Wel	6	3
ChristenUnie	Tegen	Volgens André Rouvoet niet, volgens website ChristenUnie was uitslag niet-bindend advies dat zwaarwegender wordt naarmate de uitslag meer eenduidig en de opkomst hoger wordt	3	2
SGP	Tegen	Beschouwde uitslag als advies	2	2
Groep-Wilders	Tegen	Geen uitspraak	1	0
Groep-Lazrak	Onbekend	Onbekend	1	0
OSF	Onbekend	Onbekend	0	1

Samengevat was de situatie dus:



Standpunten	Vóór Europese Grondwet	Tegen Europese Grondwet	Standpunt Europese Grondwet onbekend
Referendumuitslag respecteren	VVD, GroenLinks, D66	LPF, SP
Referendumuitslag niet respecteren
Referendumuitslag onder voorwaarden respecteren	CDA, PvdA
Referendumuitslag niet-bindend advies dat waarschijnlijk niet zou worden gerespecteerd		ChristenUnie, SGP
Omgaan met referendumuitslag onduidelijk		Groep-Wilders	Groep-Lazrak, OSF

Tweede Kamervoorzitter Frans Weisglas (VVD) was van mening dat de Tweede Kamer de uitslag van het referendum moest volgen. Aangezien zowel de opkomst als het percentage tegenstemmers als hoog werd beschouwd, namen de Tweede Kamerfracties het 'nee' van de meerderheid van de kiezers meteen over en trok het kabinet het voor goedkeuring van de Europese Grondwet benodigde wetsvoorstel in.

Initiatief van GroenLinks, PvdA en D66

Het referendum over de Europese Grondwet kan naar zijn aard kortweg worden aangeduid als een raadplegend referendum. De Tweede en Eerste Kamer mochten de uitslag ervan naast zich neerleggen.

Het referendum werd gehouden op initiatief van de Tweede Kamerleden Farah Karimi (GroenLinks), Niesco Dubbelboer (PvdA) en Boris van der Ham (D66). Hun wetsvoorstel daartoe is op 25 november 2003 aangenomen door de Tweede Kamer en op 3 februari 2005 door de Eerste Kamer. In beide Kamers stemden het CDA, de ChristenUnie en de SGP tegen en de overige fracties voor.

Externe link

initiatief-Karimi c.s. (website Eerste Kamer)

De referendumcommissie

Voor de uitvoering van het referendum was een onafhankelijke referendumcommissie ingesteld. Deze commissie heeft samen met toenmalig minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties) de datum van het referendum vastgesteld. Daarnaast heeft de commissie een samenvatting van het grondwettelijk Verdrag gemaakt en de subsidies tussen voor- en tegenstanders van de Europese Grondwet en over neutrale informatieverschaffers gemaakt.

Voorzitter van de referendumcommissie was prof.mr. C.A.J.M. (Tijn) Kortmann (hoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen). De andere commissieleden waren:

mr. Ties Elzenga (CDA) (burgemeester van Veenendaal en lid van de Kiesraad)

Frits Korthals Altes (VVD)

Noortje van Oostveen (PvdA) (communicatiedeskundige en oud-nieuwslezeres)

Gert Schutte (ChristenUnie)




	De uitslag en de gevolgen daarvan

	Stand van zaken Europese Grondwet

	Wat vonden de politieke partijen?

	Initiatief van GroenLinks, PvdA en D66

	De referendumcommissie

	Nieuws

	Columns

	Agenda



Home Route