Defensiebeleid - Europa NU

Vroeger ging het bij defensie vooral om verdediging van het eigen land tegen een aanvaller. Maar tegenwoordig zijn militaire operaties vaker bedoeld om vrede te bewaren, of te helpen bij de opbouw van een land dat is verwoest door een oorlog of interne conflicten. Door deze verandering moet het defensiebeleid in Europa worden herzien.

De Europese Unie heeft geen gemeenschappelijk leger. De militaire verdediging van veel lidstaten van de Europese Unie en enkele kandidaat-lidstaten wordt, behalve door hun eigen nationale leger, gegarandeerd door de Noord-Atlantische Verdrags Organisatie (NAVO).

De Europese Unie is al enkele jaren bezig om een samenhangend defensiebeleid op te stellen. Sinds mei 2002 komen de ministers van defensie uit alle EU-lidstaten enkele keren per jaar bijeen om hierover te vergaderen.

De basis voor het huidige defensiebeleid van de Europese Unie ligt in de periode na de Tweede Wereldoorlog. In 1952 werd de Europese Defensiegemeenschap (EDG) opgericht. Deze mislukte uiteindelijk. Door de dood van Stalin leek het einde van de Koude Oorlog nabij en leek een Europees leger minder belangrijk.

De Europese Unie is al enkele jaren bezig om een samenhangend defensiebeleid op te stellen. Sinds mei 2002 komen de ministers van defensie uit alle EU-lidstaten enkele keren per jaar bijeen om hierover te vergaderen. In december 2002 kreeg de discussie over Europese strijdkrachten een impuls door de werkzaamheden van Werkgroep VIII 'Defensie' van de Europese Conventie.

De Noord-Atlantische Verdrags Organisatie (NAVO) is sinds 1949 het belangrijkste bondgenootschap dat zorgt voor vrede en veiligheid in West-Europa. Het regelt de wederzijdse verdediging en samenwerking van de legers van de leden. Na het verdwijnen van het IJzeren Gordijn werden ook Oost-Europese landen lid. Naast de Europese landen zijn ook de Verenigde Staten, Canada en Turkije lid.

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) probeert vooral door diplomatieke middelen conflicten te voorkomen of te beperken. Na een conflict biedt de OVSE hulp bij de (weder)opbouw van democratie en rechtsorde. Ook leidt de OVSE de onderhandelingen over ontwapening wapenbeheersing.

Lees meer

NAVO

De politieke leiding van de NAVO berust bij de secretaris-generaal:

OVSE

De ministers van Buitenlandse Zaken van de landen die lid zijn van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) komen eens per jaar bijeen. In het kader van de OVSE worden slechts politieke afspraken gemaakt, waarvan het aan de betrokken lidstaten zelf is om ze uit te voeren.

Europese Unie

Het Europees Veiligheid- en Defensiebeleid (EVDB) van de Europese Unie valt onder de Tweede Pijler. Dit wil zeggen dat de Europese Raad een sleutelrol vervult bij het bepalen van de beginselen van en algemene richtsnoeren. Op basis hiervan ontwikkelt de Raad van de Europese Unie het gemeenschappelijke beleid. Consensus tussen de lidstaten is hiervoor vereist.

De Nederlandse regering kan in de Europa onder meer vertegenwoordigd zijn door:

De Europese Commissie en het Europees Parlement worden inzake het defensiebeleid in hoofdlijnen op de hoogte gehouden.

Het Europees Parlement wordt op de hoogte gehouden van het uit te voeren defensiebeleid. De betrokken parlementscommissie is de subcommissie veiligheid en defensie. Hiervan zijn de volgende Nederlanders lid:

• - 

  Joost Lagendijk (GroenLinks)
• - 

  Jan Marinus Wiersma (PvdA)

Via onderstaande symbolen kunt u de omvang van de informatie over dit beleidsterrein op uw behoefte van dit moment afstemmen:

	Niveau	Rubrieken
	1. Kort	In vogelvlucht, Wie doet wat?
	2. Hoofdlijnen	Niveau 1 + Juridisch kader
	3. Specialistisch	Niveau 2 + Wat komt er aan?

Afhankelijk van het niveau kunnen ook de teksten van de rubrieken uitgebreider en specialistischer zijn.

Tip

Deze icoontjes treft u ook aan boven de inhoudsopgave aan de rechterkant van deze pagina.