Agentschap Europese Unie - Europa NU

Een agentschap van de Europese Unie is een onafhankelijk orgaan, dat als doel heeft een specifiek beleidsterrein te ondersteunen door het vergaren van Europabrede kennis, en (soms) uitvoerende taken te verrichten. Agentschappen werken hierdoor nauw samen met nationale overheden, die vertegenwoordigd zijn in de raad van bestuur van het agentschap. Veel agentschappen onderhouden ook kennisnetwerken waarin zij contacten leggen met maatschappelijke organisaties en kennisinstituten uit de lidstaten.

Momenteel bestaan er meer dan dertig agentschappen, ook al heten ze soms anders (centrum, stichting, bureau, waarnemingscentrum). Agentschappen zijn geografisch over de hele Europese Unie verspreid en zorgen hierdoor voor een zekere mate van decentralisatie van de EU.

Als autonome instellingen vormen de agentschappen een heterogene groep. Zij kunnen in zeven subgroepen worden opgesplitst.

Cultuur en onderwijs

Economie, energie en interne markt

Infrastructuur

Gezondheid en sociale zaken

Landbouw en milieu

Buitenland en defensie

Recht en veiligheid

Intern (ten behoeve van de Europese Unie)

Hoewel de agentschappen zeer verschillend zijn zowel wat omvang als doel betreft, hebben zij toch een gemeenschappelijke basisstructuur en soortgelijke werkmethoden.

Ieder agentschap staat onder leiding van een raad van bestuur. Deze raad stelt prioriteiten vast en keurt werkprogramma's goed op basis van (onder meer) de basisdoelstellingen van het agentschap, de beschikbare middelen en de politieke prioriteiten. De raad van bestuur (of eventueel de Raad van de Europese Unie) benoemt de directeur van het agentschap. Deze heeft de dagelijkse leiding over de organisatie en vertegenwoordigt het agentschap. Ondersteuning wordt geboden door een of meer technische of wetenschappelijke comités. De Europese Rekenkamer controleert de jaarcijfers.

In de raad van bestuur van alle agentschappen zetelen vertegenwoordigers uit alle EU-lidstaten. Soms zijn ook leden of vertegenwoordigers van nationale werkgevers- en werknemersorganisaties vertegenwoordigd in het bestuur.

Agentschappen hebben in elke lidstaat één of meer aanspreekpunten bij nationale instanties. Deze netwerken kunnen bestaan uit (een combinatie van) overheden, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen.

De eerste communautaire agentschappen (het Centrum voor de ontwikkeling van de beroepsopleiding en de Stichting ter verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden) werden reeds in de jaren zeventig opgericht.

In de dynamiek van de voltooiing van de interne markt ontstond in de jaren zeventig een reeks nieuwe agentschappen die aan het bestaande model van een communautair agentschap een nieuwe dimensie gaven. Deze agentschappen van de tweede generatie beantwoordden aan het streven naar een geografische decentralisering en aan de vereisten van nieuwe taken op technisch en/of op wetenschappelijk gebied. De meeste agentschappen startten hun activiteiten in 1994 of 1995 nadat de Europese Raad op 29 oktober 1993 in Brussel een beslissing had genomen waarbij de zetel van zeven agentschappen werd vastgesteld.