Raad van de Europese Unie - Europa NU

In deze instelling van de Europese Unie (kortweg 'de Raad van ministers' of nog korter 'de Raad' genoemd) zijn de regeringen van de 27 lidstaten van de EU vertegenwoordigd. De Raad oefent samen met het Europees Parlement de wetgevings- en begrotingstaak uit. Dit houdt in dat de Raad haar goedkeuring moet geven aan elk wetsvoorstel van de Europese Commissie en aan elke voorgestelde EU-begroting. Nationale regeringen kunnen dus via de Raad invloed uitoefenen in de EU. De Raad neemt ook beslissingen over het buitenlands en veiligheidsbeleid.

De Raad vergadert in wisselende samenstelling, afhankelijk van het beleidsterrein waarover vergaderd wordt. Zo zullen bijvoorbeeld - als het over landbouw gaat - de 27 ministers van Landbouw aan de vergadering deelnemen en spreken we van de Landbouwraad. Voor economische en financiële onderwerpen kennen we de Ecofin-Raad, voor het milieu de Milieuraad enz.

Ondanks de variatie in samenstelling en benaming van de diverse raden gaat het steeds om één en dezelfde Raad als instelling: alle besluiten zijn besluiten van de Raad van de Europese Unie. In de praktijk is er qua samenstelling sprake van negen verschillende Raden:

Naast deze Raden kent de Europese Unie ook nog de Europese Raad bestaande uit de staatshoofden en regeringsleiders. Deze Europese Raad heeft geen wetgevende taak, maar stelt de algemene politieke beleidslijnen van de Europese Unie vast.

De taakverdeling tussen de Organen van de Europese Unie laat zich als volgt samenvatten: de Europese Commissie neemt initiatieven tot Europese wet- en regelgeving. Het Europees Parlement debatteert hierover en kan wijzigingen voorstellen, waarna het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie gezamenlijk beslissen.

De Raad van de Europese Unie vergadert in Brussel, behalve in april, juni en oktober. In deze maanden worden de vergaderingen in Luxemburg gehouden.

De Raad bestaat uit één vertegenwoordiger per lidstaat op ministerieel niveau, die gemachtigd is om namens zijn regering bindende afspraken te maken. Niet op alle beleidsterreinen vergadert de Raad even frequent. De Raden voor Algemene zaken, Economische en Financiële zaken en Landbouw vergaderen maandelijks, terwijl de overige formaties twee tot vier keer per jaar bijeenkomen.

In de Raad van de Europese Unie hebben ministers uit de 27 EU-lidstaten zitting, die verantwoording schuldig zijn aan hun nationale parlementen.

Binnen de Raad van de Europese Unie (de 'Raad van ministers') heeft elke land een bepaald aantal stemmen. Sommige landen hebben echter een zwaardere stem dan andere. Dit is gebaseerd op het aantal inwoners en gecorrigeerd in het voordeel van de landen met minder inwoners.

Het totaal is 345 stemmen.

De procedures rond de stemming verschillen in de Raad van de Europese Unie per beleidsterrein. Er zijn twee mogelijkheden:

• - 

  Eenparigheid van stemmen (unanimiteit) voor essentiële zaken als besluiten inzake de uitbreiding van de Unie, het buitenlands beleid, en de wijziging of instelling van Europese organen
• - 

  Gekwalificeerde meerderheid van stemmen: een besluit moet minstens 255 van de 345 stemmen krijgen

Het hervormingsverdrag voorziet in de invoering van een nieuw systeem met ingang van 2014: daarin is sprake van een meerderheid als ten minste 55% van de lidstaten die minstens 65% van de totale bevolking van de EU vertegenwoordigen, voor stemmen.

Nederland wordt in de Raad vertegenwoordigd door ministers en staatssecretarissen uit het huidige kabinet-Balkenende-IV.