Beleid uitbreiding Europese Unie - Europa NU

De Europese Unie is door de jaren heen sterk gegroeid. Het begon in 1951 met de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, die uit zes lidstaten bestond. Inmiddels telt de EU 27 lidstaten.

In 2004 vond de grootste uitbreiding plaats. De Europese Unie werd uitgebreid van 15 naar 25 lidstaten. De 10 nieuwe lidstaten zijn: Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en Tsjechië.

Bulgarije en Roemenië zijn op 1 januari 2007 lid geworden van de EU. Zij waren in 2004 nog niet klaar om toe te treden. Met Kroatië, Macedonië en Turkije voert de Unie onderhandelingen over toetreding. Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kosovo, Montenegro en Servië behoren tot de landen die wellicht in de toekomst in aanmerking komen voor EU-lidmaatschap.

De uitbreiding van de Europese Unie met 10 nieuwe lidstaten past in een historisch groeiproces, dat de volgende stappen doorliep:

Landen kunnen niet zomaar toetreden tot de Europese Unie; zij moeten aan een aantal voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden zijn vastgesteld door de regeringsleiders van de EU-lidstaten tijden hun vergadering in Kopenhagen in juni 1993.

Een toekomstig lid moet:

• - 

  een stabiele democratie hebben die de rechtstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en de bescherming van de minderheden waarborgt
• - 

  over een functionerende markteconomie beschikken
• - 

  de gemeenschappelijke regels, normen en beleidsmaatregelen aanvaarden die de basis van de EU-wetgeving vormen

In de aanloop naar de toetreding hebben de Europese Unie en de kandidaat-lidstaten een strategie uitgestippeld die hen moet voorbereiden op toetreding. De Unie geeft de lidstaten financiële steun om te kunnen voldoen aan de eisen voor het lidmaatschap.

De uitbreiding van de Unie in 2004 was een ingrijpende gebeurtenis voor alle belangrijke EU-organen. Zo wijzigde de personele samenstelling en het aantal leden van instellingen als het Europees Parlement en het Europees Hof van Justitie. Ook de stemverhoudingen in de Raad van de Europese Unie veranderden door de toetreding van nieuwe lidstaten. In de praktijk heeft de uitbreiding ook grote gevolgen voor de Europese Commissie, omdat elk lid van de EU een eurocommissaris mag leveren.

Na deze uitbreiding liggen de prioriteiten vooral bij het verbeteren van de levensstandaard van de nieuwe lidstaten, die in alle gevallen onder het EU-gemiddelde ligt. De economische gevolgen van de uitbreiding waren groot. Door de uitbreiding is de interne markt groter geworden, en dit heeft zowel de nieuwe als de oude lidstaten een impuls gegeven.

Nu de EU steeds groter wordt, wordt het ook steeds moeilijker om het eens te worden over een gezamenlijke aanpak op bepaalde terreinen. Niet alle lidstaten zijn bereid om te wachten op de landen die meer tijd nodig hebben. Daarom is er besloten om een nauwere samenwerking tussen een beperkt aantal lidstaten mogelijk te maken. Sinds het Verdrag van Amsterdam is dit mogelijk.

Hoe verder?

Niet iedereen is blij met de uitbreiding van de EU. Sommige mensen zijn bang dat de eigen identiteit van hun land verloren gaat of dat er veel arme mensen uit de nieuwe lidstaten naar de oude lidstaten zullen komen voor werk.

De Europese Commissie noemt als belangrijk voordeel van de uitbreiding van de EU de mogelijkheid om vrede, democratie, welvaart en stabiliteit in Europa te verspreiden. Onderzoek van het Centraal Planbureau uit oktober 2006 wijst uit dat het lidmaatschap zeer gunstig uitpakt voor de economieën van de nieuwe lidstaten. Bovendien is de EU door de schaalvergroting een sterkere speler op het wereldtoneel geworden.

De Europese Commissie vindt dat reeds gemaakte afspraken met kandidaat-lidstaten moeten worden nagekomen. Tegelijk moet de EU wijzigingen aanbrengen in de organisatie en besluitvormingsprocedures, zodat de EU ook bij een groter aantal leden efficiënt kan blijven functioneren. De Commissie wil bovendien terughoudend zijn in het aangaan van nieuwe afspraken.

In november 2006 gaf de Europese Commissie aan dat ook de capaciteit van de EU om nieuwe leden op te nemen een rol moet spelen bij beslissingen over verdere uitbreiding.

De geografische grens van de Europese Unie is vooralsnog niet duidelijk gedefinieerd. Turkije is kandidaat-lidstaat, een groot deel van dat land ligt in Klein-Azië. Ook de Oekranië zou, mits het aan de voorwaarden voldoet, op termijn lid mogen worden van de Europese Unie, zo stelt een rapport van het Europees Parlement.

Lees meer

Lees meer over de (mogelijke) toetreding tot de EU van

Voor de uitbreiding van de Europese Unie is de betrokken Eurocommissaris:

• - 

  Olli Rehn (Finland)

Namens Nederland is bij de besluitvorming in Europa betrokken:

• - 

  minister-president Jan-Peter Balkenende (CDA), die wordt vergezeld door
• - 

  minister Maxime Verhagen (CDA, Buitenlandse Zaken)

In het Europees Parlement houdt de parlementscommissie Buitenlandse Zaken, mensenrechten, Gezamenlijk Buitenlands en Veiligheids Beleid zich met name bezig met de uitbreiding van de Unie. Europarlementariërs maken onder meer voortgangsrapportages waarin kandidaat-lidstaten worden beoordeeld op hun capaciteit om toe te treden. Van deze parlementscommissie zijn de volgende Nederlandse Europarlementariërs lid:

• - 

  Bastiaan Belder (ChristenUnie)
• - 

  Joost Lagendijk (GroenLinks)
• - 

  Ria Oomen-Ruijten (CDA)
• - 

  Jan Wiersma (PvdA)

Hot issues

Via onderstaande symbolen kunt u de omvang van de informatie over dit beleidsterrein op uw behoefte van dit moment afstemmen:

	Niveau	Rubrieken
	1. Kort	In vogelvlucht, Wie doet wat?
	2. Hoofdlijnen	Niveau 1 + Juridisch kader
	3. Specialistisch	Niveau 2 + Wat komt er aan?

Afhankelijk van het niveau kunnen ook de teksten van de rubrieken uitgebreider en specialistischer zijn.

Tip

Deze icoontjes treft u ook aan boven de inhoudsopgave aan de rechterkant van deze pagina.