Behandeling begrotingen 2005

Na Prinsjesdag en de Algemene Politieke Beschouwingen worden in de Tweede Kamer de begrotingen van de diverse ministeries en begrotingsfondsen behandeld. Stonden tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen vooral vice-premier Zalm (als vervanger van de zieke premier Balkenende) en de fractievoorzitters in het centrum van de belangstelling, nu komen de specialisten aan het woord.

Dinsdag 5 en woensdag 6 oktober 2004 waren eerst nog de Algemene Financiële Beschouwingen. Daar debatteerden de financieel woordvoerders van de fracties met minister Zalm en staatssecretaris Wijn van Financiën over het algehele budgettaire beleid.

Tijdens de begrotingsbehandeling van de verschillende ministeries en de begrotingsfondsen, tezamen de begrotingshoofdstukken genoemd, geven de fractiewoordvoerders in de Tweede Kamer namens hun fractie hun visie op het betreffende beleidsterrein. Zij gaan dan in debat met de woordvoerders van de andere partijen en de bewindslieden die verantwoordelijk zijn voor de betreffende begroting.

Schema begrotingscyclus voor de begroting 2005

meer over de begroting en de begrotingscyclus

Waar gaat de begrotingsbehandeling 2005 over?

	Het vervolg op de Algemene Politieke Beschouwingen 2004. Wat is daar gebeurd?
	Bij de Algemene Politieke Beschouwingen 2004 is een motie van de coalitiefracties CDA, VVD en D66 aangenomen met ongekend grote wijzigingsvoorstellen ten opzichte van de Miljoenennota. Het kabinet heeft op enkele kanttekeningen na geen bezwaar gemaakt tegen de motie.
	Miljoenennota 2005, samenvatting

	Begrotingen, nieuws en commentaren naar aanleiding van Prinsjesdag 2004
	Prinsjesdag 2004

De Rijksbegroting 2005 (website ministerie van Financiën)

Tegenbegrotingen

In september 2004 presenteerden de fracties van PvdA, SP, GroenLinks en ChristenUnie een tegenbegroting, met een doorrekening door het Centraal Planbureau. Hierin geven ze op hoofdlijnen aan hoe hun ideale begroting zou afwijken van de werkelijke Miljoenennota van het kabinet. Vice-premier Zalm heeft tijdens de Algemene Politieke Beschouwinen aangegeven wat er volgens de regering niet deugt aan de tegenbegrotingen.

Wat zijn de Algemene Financiële Beschouwingen?

Dinsdag 5 en woensdag 6 oktober 2004 debatteerden de financiële woordvoerders van de Tweede-Kamerfracties met de minister en staatssecretaris van Financiën over het financieel-economisch beleid tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen (AFB). De AFB worden meestal gecombineerd met de behandeling van de begroting van het ministerie van Financiën en de begroting van de Nationale Schuld.

Als de Tweede Kamer geld wil verschuiven tussen de diverse begrotingen, dan moet dat tijdens de AFB al geregeld worden. Om te voorkomen dat bij de afzonderlijke begrotingsbehandelingen overal tot uitgavenverhogingen wordt besloten (waardoor de totale overheidsuitgaven ongebreideld zouden worden verhoogd) is het gebruikelijk dat bij deze afzonderlijke begrotingsbehandelingen alleen nog verschuivingen binnen begrotingen worden voorgesteld.

Financiële problemen en geschilpunten die tijdens de APB aan het licht komen en niet direct opgelost kunnen worden, worden vaak doorgeschoven naar de AFB, waar de financieel specialisten er verder over kunnen praten.

Begrotingsbehandeling

In het najaar worden de departementale begrotingen en de begrotingen van de begrotingsfondsen behandeld in de Tweede Kamer. Omdat deze begrotingen de vorm hebben van wetsvoorstellen, geldt hiervoor het budgetrecht van de Tweede Kamer: deze heeft het recht de wetsvoorstellen goed te keuren (of te verwerpen) en te wijzigen (amenderen).

Sommige begrotingen (bijvoorbeeld die van het ministerie van Economische Zaken en het Fonds Economische Structuurversterking) worden gezamenlijk plenair behandeld.

De begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer bestond altijd uit een aantal onderdelen:

allereerst een schriftelijke vragenronde, waarbij Tweede-Kamerleden feitelijke vragen over de begroting kunnen stellen die door de minister beantwoord moeten worden;

vervolgens vindt er een begrotingsonderzoek plaats, een wetgevingsoverleg tussen de woordvoerders van de Tweede-Kamerfracties en de verantwoordelijke bewindslieden. Tijdens het begrotingsonderzoek moeten de bewindslieden mondeling begrotingstechnische vragen van de Kamerleden beantwoorden;

daarna vindt er een plenair debat plaats tussen de woordvoerders van de Tweede-Kamerfracties en de betreffende bewindslieden. Tijdens dit debat kunnen de Tweede-Kamerleden moties en amendementen (wijzigingsvoorstellen) indienen;

ten slotte stemt de Tweede Kamer over de begrotingswetsvoorstellen en de ingediende moties en amendementen.

Mogelijk zijn er dit jaar enkele lichte aanpassingen in de begrotingsbehandeling.

Er geldt een ongeschreven regel dat Kamerleden moeten aangeven op welke wijze voorstellen tot of verzoeken om uitgavenverhogingen betaald moeten worden (door andere uitgaven te verlagen, belastingen of andere overheidsinkomsten te verhogen of het begrotingstekort te laten oplopen).

Bij de begrotingsbehandelingen van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport komen ook de budgetdisciplinesectoren Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt (SZA) resp. Zorg aan de orde. Deze budgetdisciplinesectoren vallen niet geheel onder het budgetrecht.

Meer over

begrotingen

Spreektijd en begrotingsvolgorde

Bij de plenaire begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer spreken de woordvoerders van de fracties in een vaste volgorde, de zgn. 'begrotingsvolgorde': eerst de grootste oppositiefractie, dan de grootste coalitiefractie, dan de tweede oppositiefractie, vervolgens de tweede coalitiefractie enzovoort.

Grote fracties krijgen meer spreektijd dan kleine. De Tweede-Kamerfracties krijgen een aantal minuten spreektijd toebedeeld voor alle plenaire begrotingsbehandelingen (inclusief de AFB) bij elkaar. Grote fracties krijgen meer spreektijd, maar in verhouding tot hun zetelaantal krijgen kleinere fracties juist relatief meer spreektijd.

Over de vaststelling van de spreektijden wordt in het Presidium van de Tweede Kamer hard onderhandeld tussen de fracties: elke fractie probeert voor zichzelf zoveel mogelijk spreektijd in de wacht te slepen.

Omdat grote fracties meer leden hebben dan er afzonderlijke begrotingsdebatten zijn, kan daar soms discussie ontstaan over wie bij welke begrotingsbehandeling het woord mag voeren. Met name bij grotere fracties kan het gebeuren dat er twee Kamerleden het woord voeren bij een begrotingsbehandeling. Ze maken dan een verdeling van de onderwerpen (de 'portefeuilles') waarover ze spreken.

Binnen fracties worden ook afspraken gemaakt over de verdeling van het aantal minuten per begrotingsbehandeling en per woordvoerder. Soms ontstaat er wrevel binnen fracties als woordvoerders meer minuten spreektijd gebruiken dan was afgesproken. Omdat elke fractie een maximum aantal spreekminuten voor alle begrotingsbehandelingen samen heeft, blijven er in dat geval namelijk minder minuten over voor woordvoerders bij begrotingsbehandelingen later in het najaar.

Voor de behandeling van de begrotingen voor 2005 geldt de volgende begrotingsvolgorde met de volgende spreektijden:

Fractie	Spreektijd
CDA	370 minuten
PvdA	350 minuten
VVD	290 minuten
LPF	160 minuten
D66	130 minuten
SP	160 minuten
GroenLinks	160 minuten
ChristenUnie	100 minuten
SGP	100 minuten
Groep-Wilders	30 minuten
Groep-Lazrak	30 minuten

De Eerste Kamer

Ook de Eerste Kamer moet de begrotingen voor 2005 goedkeuren. Zo zijn er op dinsdag 26 oktober 2004 Algemene Politieke Beschouwingen in de Eerste Kamer, en op dinsdag 23 november 2004. Over de afzonderlijke departementale begrotingen vindt soms een debat in de Eerste Kamer plaats, maar soms worden ze ook als hamerstuk goedgekeurd.

Meer over

	plenaire debatten
	Tweede-Kamerfracties
	het Presidium




	Wat zijn de Algemene Financiële Beschouwingen?

	Begrotingsbehandeling

	Spreektijd en begrotingsvolgorde

	De Eerste Kamer

	Agenda



Home Route