Verhouding Europees Parlement en Nederlandse politiek

Vergeleken met de binnenlandse politici spelen Nederlandse europarlementariërs een marginale rol in de media en in de Nederlandse politiek. Wel maken binnenlandse politici geregeld een overstap naar het Europees Parlement (EP) en andersom. De opkomst bij de verkiezingen voor het EP is veel lager dan bij de Tweede-Kamerverkiezingen en vertoonde tot 1999 een dalende trend. In sommige debatten (met name over Europa) gunt de Tweede Kamer spreekrecht aan Nederlandse europarlementariërs.

[ V ][ ^^ ]

Aandacht voor en aanzien van Europees Parlement

Het Europees Parlement (EP) krijgt vergeleken met de binnenlandse politiek weinig aandacht in de pers. Ook de opkomstcijfers bij de Europese verkiezingen zijn laag vergeleken met de verkiezingen voor de Tweede Kamer (TK). Bovendien halveerde het opkomstcijfer bij de Nederlandse EP-verkiezingen in de periode 1979-1999 bijna.

Onder het motto 'Europese verkiezingen... u komt toch ook' heeft de overheid geprobeerd de opkomst bij de verkiezingen van 2004 te vergroten. Bij deze verkiezingen was de opkomst groter dan in 1999.

VerkiezingsjaarOpkomst EP-verkiezingenOpkomst TK-verkiezingen
1977 88,0%
197958,1% 
1981 87,0%
1982 81,0%
198450,9% 
1986 85,8%
198947,5%80,3%
199435,7%78,7%
1998 73,3%
199930,0% 
2002 78,9%
2003 79,9%
200439,1% 

De verkiezingen voor het Europees Parlement worden door velen beschouwd als een soort grote tussentijdse opiniepeiling voor de Tweede-Kamerverkiezingen en de populariteit van de regeringspartijen.


[ V ][ ^^ ]

Bekende europarlementariërs in de Nederlandse politiek

Hoewel het lidmaatschap van het Europees Parlement beschouwd kan worden als een ambt in de politieke luwte, zijn er sommige landelijk bekende (oud-)politici wel lid of ooit lid geweest van het Europees Parlement.

Voorbeelden zijn:

 * Hedy d'Ancona (PvdA)
Belangrijk feministe en vooraanstaand PvdA-politica. Werkte bij de VARA en was universitair onderzoeker. Leidde vanaf 1975 een bureau op het gebied van beleidsonderzoek. Politiek actief als Eerste-Kamerlid. Daarnaast vooral bekend als oprichtster van Man-Vrouw-Maatschappij en redactrice van 'Opzij'. In het tweede kabinet-Van Agt staatssecretaris van emancipatie en in het kabinet-Lubbers III minister van Volksgezondheid, Welzijn en Cultuur. Kwam met een Deltaplan voor het cultuurbehoud. Was daarna lijsttrekker bij de Europese verkiezingen en zat enige jaren in het Europees Parlement. Uitbundige, actieve vrouw die in staat was mensen te enthousiasmeren.
 
 * Max van den Berg (PvdA)
Spraakmakende partijvoorzitter van de PvdA in de jaren '80 en in de periode 1999-2007 Europarlementariër en leider van de PvdA-delegatie in dat parlement. Werd in een 'rood nest' in Ammerstol geboren, maar groeide op in Twente. Na zijn studie sociologie wethouder van Groningen in een overwegend links college. Versloeg in 1979 de meer tot de gevestigde orde behorende Wim Meijer in de strijd om het partijvoorzitterschap en zette de polarisatiestrategie voort. Stapte in 1986 over naar de Novib waar hij algemeen secretaris en directeur werd. Sinds 1 september 2007 is hij Commissaris van de Koningin in Groningen.
 
 * Laurens-Jan Brinkhorst (D66)
D66-politicus, Europeaan in hart en nieren. Was al op jonge leeftijd hoogleraar in Groningen en stond bekend als scherp denker en debater. Werd staatssecretaris van Europese Zaken in het kabinet-Den Uyl en daarna Tweede-Kamerlid. Volgde in 1981 Terlouw op als fractievoorzitter, maar vertrok na de verkiezingsnederlaag in 1982 uit de Haagse politiek. Via Europese ambtelijke en diplomatieke functies en het Europees Parlement keerde hij in 1999 verrassend terug als minister van Landbouw in het kabinet-Kok II. Saneerde de varkenshouderij en pakte krachtdadig de MKZ-crisis aan, al verweten sommige boeren hem harteloos te zijn. Als minister van Economische Zaken in het kabinet-Balkenende II warm verdediger van sociaal-economische hervormingen. Vanaf 1 november 2006 hoogleraar internationaal en Europees recht en bestuur in Leiden.
 
 * Piet Dankert (PvdA)
Vooraanstaande Europeaan van PvdA-huize. Na functies in het onderwijs en bij het opleidingsinstituut van de PvdA en na het voorzitterschap van de jongerenorganisatie te hebben bekleed internationaal secretaris van zijn partij. In de Kamer al snel een toonaangevende buitenland- en defensiewoordvoerder. Pleitbezorger van Europese samenwerking. Lange tijd lid van het Europees Parlement en daarvan enige jaren voorzitter. Zette zich in voor versterking van de rechten van dat parlement. Als staatssecretaris in het derde kabinet-Lubbers minder gelukkig bij de onderhandelingen over verdere Europese samenwerking. Keerde in 1994 terug in het Europees Parlement.
 
 * Lousewies van der Laan (D66)
Spraakmakende en welbespraakte politica van D66, die na lid van het Europees Parlement te zijn geweest een niet onopgemerkte Tweede-Kamerperiode doormaakte. Groeide op in het buitenland en was al tijdens haar studie sterk internationaal georiënteerd. Werkte bij de Europese Commissie en was medewerker van Eurocommissaris Van den Broek. Zowel in het Europees Parlement als in de Kamer zette zij zich in voor burgerlijke vrijheden, privacy en de rechten van homo's. Tevens was zij voorzitter van de themacommissie technologiebeleid. Volgde begin 2006 Dittrich op als fractievoorzitter van D66, maar verloor later de strijd om het leiderschap van Pechtold. Zag toen af van een tweede termijn als Kamerlid.
 
 * Hanja Maij-Weggen (CDA)
CDA-politica van antirevolutionaire huize, die na lid te zijn geweest van het Europees Parlement, minister van Verkeer en Waterstaat in het kabinet-Lubbers III werd. Was verantwoordelijk voor het besluit om de Nederlandse Spoorwegen te privatiseren en een goederenverbinding per spoor (Betuwelijn) van Rotterdam naar Duitsland aan te leggen. Stond bekend als een resolute en nuchtere bewindsvrouw. Na haar ministerschap lijsttrekker bij de Europese Verkiezingen en wederom europarlementariër. Was voor zij in de politiek ging werkzaam als docente gezondheidszorg. Sinds 1 oktober 2003 is zij Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant.
 
 * Karla Peijs (CDA)
Karla Peijs (1944) is per 1 maart 2007 Commissaris van de Koningin in Zeeland. Zij was van 27 mei 2003 tot 22 februari 2007 minister van Verkeer en Waterstaat. Daarvoor was zij lid van het Europees Parlement voor het CDA (1989-2003). Mevrouw Peijs begon haar loopbaan als docente aan de Hogeschool Utrecht en was daar later hoofd in- en externe betrekkingen.
 
 * Maxime Verhagen (CDA)
Maxime Verhagen (1956) is sinds 22 februari 2007 minister van Buitenlandse Zaken. Hij was van 20 mei 2003 tot 23 november 2006 fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer en maakte tussen 17 mei 1994 en 22 februari 2007 deel uit van de CDA-Tweede-Kamerfractie. De heer Verhagen was dat eerder van juli 2002 tot januari 2003. Hij was in de periode 1989-1994 lid van het Europees Parlement. Daarvoor was hij beleidsmedewerker van de CDA-Tweede-Kamerfractie. In de Kamer hield hij zich voor hij fractievoorzitter werd vooral bezig met buitenlandse zaken, Europese zaken en defensie.
 
 * Gijs de Vries (VVD)
Rustige, welsprekende liberaal die vooral carrière maakte op Europees niveau. Na wetenschappelijk medewerker aan de Leidse universiteit te zijn geweest, werd hij op 28-jarige leeftijd lid van het Europees Parlement. Verwierf daar het nodige gezag en werd voorzitter van de liberale fractie. Was twee keer lijsttrekker van de VVD bij de Europese Verkiezingen. Als staatssecretaris voor rampenbestrijding en Antilliaanse zaken in het tweede kabinet-Kok was hij minder in beeld. Na een korte periode in de Tweede Kamer keerde hij terug naar Europese functies, eerst als lid van de Europese conventie en in 2004-2007 als coördinator terrorismebestrijding. Hij is nu medewerker van Clingendael.
 
 * Camiel Eurlings (CDA)
Camiel Eurlings (1973) is vanaf 22 februari 2007 minister van Verkeer en Waterstaat. In de periode 1998-2004 was de heer Eurlings Tweede-Kamerlid voor het CDA. Als zodanig hield hij zich onder meer bezig met verkeer en buitenlandse zaken. Daarna was hij van 20 juli 2004 tot 22 februari 2007 lid van het Europees Parlement voor het CDA. Hij was voorzitter van de CDA-delegatie in dat parlement en rapporteur voor de mogelijke toetreding van Turkije tot de EU.
 

[ V ][ ^^ ]

Spreekrecht in de Tweede Kamer

Sinds enkele jaren komt het soms voor dat de Tweede Kamer voor een bepaald debat spreekrecht toekent aan Nederlandse europarlementariërs. Een voorbeeld hiervan is het jaarlijkse Europadebat in de Tweede Kamer. In dit debat wordt de 'Staat van de Unie', een kabinetsnota over de toestand in het het kabinetsbeleid betreffende de Europese Unie, besproken.

Het spreekrecht van europarlementariërs in de Tweede Kamer is aan strikte regels gebonden. Zo mogen ze niet interrumperen of geïnterrumpeerd worden.

 * Meer over het Europees Parlement


Aandacht voor en aanzien van Europees Parlement
Bekende europarlementariërs in de Nederlandse politiek
Spreekrecht in de Tweede Kamer
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route