Hoe bijzonder is ons kiesstelsel?

Vraag

Nederland kent sinds 1917 het stelsel van evenredige vertegenwoordiging: vrijwel iedere stem telt mee voor het bepalen van de verkiezingsuitslag. Hoe bijzonder is dat stelsel, en hoe worden de parlementen van andere Europese landen gekozen?

Antwoord

Ons kiesstelsel is niet heel bijzonder. De meeste Europese landen hebben evenredige vertegenwoordiging (EV). Alleen het Verenigde Koninkrijk en Frankrijk hebben een volledig meerderheidsstelsel. In het Verenigd Koninkrijk volstaat een gewone meerderheid om een district te winnen; in Frankrijk is een absolute meerderheid nodig en moeten soms twee verkiezingsrondes worden gehouden. In Italië wordt een deel van de volksvertegenwoordiging via een meerderheidsstelsel gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging.

Veel Europese landen hebben wel de evenredige vertegenwoordiging gecombineerd met een beperkt districtenstelsel. Mede daardoor hebben veel landen een hogere kiesdrempel dan Nederland.

overzicht



land	stelsel	bijzonderheden	kiesdrempel	zetels
België	evenredige vertegenwoordiging	meervoudige kiesdistricten	circa 5%	150
Denemarken	evenredige vertegenwoordiging	40 via landelijke lijst en 135 via 17 meervoudige districten. Faroer en Groenland beide 2 zetels	2%	179
Duitsland	evenredige vertegenwoordiging	tweestemmenstelsel: de zetelverdeling wordt bepaald via de landelijke stem; 299 leden worden rechtstreeks gekozen in enkelvoudige districten (een gewone meerderheid volstaat). Als er meer rechtstreeks gekozenen zijn dan het aantal zetels dat is behaald, wordt het totale zeteltal verhoogd.	5%	598
Finland	evenredige vertegenwoordiging	meervoudige kiesdistricten	circa 4%	200
Frankrijk	meerderheidsstelsel	enkelvoudige districten waar absolute meerderheid nodig is	n.v.t.	577
Griekenland	evenredige vertegenwoordiging	51 meervoudige en 5 enkelvoudige districten	3%	300
Ierland	evenredige vertegenwoordiging + stemoverdracht	41 meervoudige districten. Naast het kiezen van een afgevaardige, bepalen kiezers ook de volgorde van de volgende kandidaten, die zo eveneens gekozen kunnen worden.	variërend	166
Italië	deels EV en deels meerderheidsstelsel	155 afgevaardigden via EV in 26 regio's; 475 districten waar absolute meerderheid nodig is	4%	630
Luxemburg	evenredige vertegenwoordiging	meervoudige districten	5%	60
Nederland	evenredige vertegenwoordiging	geen districten	0,67%	150
Oostenrijk	evenredige vertegenwoordiging	meervoudige districten	4%	183
Portugal	evenredige vertegenwoordiging	meervoudige districten	4%	230
Spanje	evenredige vertegenwoordiging	meervoudige districten (provincies)	5%	350
Verenigd Koninkrijk	meerderheidsstelsel	enkelvoudige districten, waar gewone meerderheid nodig is	n.v.t.	659
Zweden	evenredige vertegenwoordiging	meervoudige districten	4%	349




Home Route