Alternatief kabinet en deelkabinet in 1971 en 1972

In 1971 werden door PvdA, D'66 en PPR kandidaten gepresenteerd voor een alternatief kabinet. In 1972 vormden de partijen een zogenaamd deelkabinet, een lijst van mogelijke kandidaten voor een kabinetspost. Hiermee wilden de drie progressieve partijen aangeven dat zij in staat waren een kabinet te vormen. Deze alternatieve kabinetten onder leiding van PvdA-lijsttrekker Joop den Uyl vloeiden voort uit een krachtenbundeling van de drie partijen (de 'progressieve drie') die begin jaren zeventig was ontstaan.

[ V ][ ^^ ]

Voorgeschiedenis
Al in 1969 werden pogingen ondernomen om tot een bundeling te komen van alle progressieve krachten. Behalve PvdA en PPR waren ook PSP en progressieve christenen uit ARP en KVP daarbij betrokken. D66 bleef vooralsnog afzijdig. Bij de Staten- en gemeenteraadsverkiezingen van 1970 werd in sommige provincies en gemeenten een Progressieve Akkoord (PAK) gesloten. Streven was om het PAK te laten uitmonden in een Progressieve Volkspartij. Uiteindelijk ging dit echter niet door.

In 1971 was D'66 wel bereid om samen te werken met PvdA en PPR. Er kwam een gezamenlijk programma 'Hoofdlijnen van een regeringsprogram 1971-1975'. Een links kabinet moest dat programma gaan uit voeren.

[ V ][ ^^ ]

Het alternatieve kabinet in 1971
Alternatief kabinet PvdA, D'66, PPR
Het 'schaduwkabinet' werd op 16 april 1971 gepresenteerd; een kleine twee weken voor de verkiezingen. Het bestond uit 10 PvdA'ers, 4 leden van D'66 en 2 van de PPR. Nadat de progressieve drie bij de verkiezingen, ondanks winst, slechts 52 zetels hadden behaald, werd het alternatieve kabinet op 2 juli 1971 ontbonden.



samenstelling

minister-presidentJoop den UylPvdA
vice-minister-president, GrondwetszakenHans van MierloD'66
vice-minister-president, Binnenlandse ZakenJacques AardenPPR
Buitenlandse ZakenMax van der StoelPvdA
JustitieAnneke GoudsmitD'66
Onderwijs en WetenschappenAnne VondelingPvdA
FinanciënRobbert van den BerghPvdA
DefensieJaap BurgerPvdA
VolkshuisvestingHans van den DoelPvdA
Verkeer en WaterstaatEd van ThijnPvdA
Economische ZakenCees de GalanPvdA
Landbouw en VisserijHenk VredelingPvdA
Sociale ZakenTheo van LierPvdA
Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk WerkMax RoodD'66
Volksgezondheid en MilieuhygiëneWiebe DraijerD'66
OntwikkelingssamenwerkingBas de Gaaij FortmanPPR

Staatssecretarissen waren onder meer de PvdA'ers Marcel van Dam (welzijn), Tineke Schilthuis (verkeer), Irene Vorrink en Jaap van der Doef (beiden sociale zaken), en Laurens-Jan Brinkhorst (D'66, buitenlandse zaken).

[ V ][ ^^ ]

Het deelkabinet van 1972
Het deelkabinet PvdA, D'66, PPR
Op 13 september 1972 kwamen PvdA, D'66 en PPR met een gezamenlijk ontwerp-verkiezingsprogramma, 'Keerpunt '72'. Voorstellen van het PvdA-congres van 6 en 7 oktober 1972 om in het programma een aantal radicale punten op te nemen (zoals de eenzijdige verwijdering van alle kernwapens van Nederlands grondgebied), haalden uiteindelijk niet het definitieve programma.

De progressieve drie maakten samenwerking met de confessionele partijen ARP, KVP en CHU, afhankelijk van de bereidheid bij die partijen om een progressiever beleid te gaan voeren dan het kabinet-Biesheuvel had gedaan. Toen die partijen daartoe niet bereid waren, stuurde het PvdA-congres aan op vorming van een progressief minderheidskabinet.

De kandidaten daarvoor moesten komen uit een zogenaamd deelkabinet van PvdA, PPR en D66, dat op 18 november 1972 werd gepresenteerd. De PPR toonde zich bij monde van lijsttrekker Bas de Gaay Fortman niet gelukkig met de samenstelling van dit deelkabinet.

kandidaat-bewindslieden

minister-presidentJoop den UylPvdA
vice-minister-president, Binnenlandse ZakenHans van MierloD'66
Buitenlandse ZakenMax van der StoelPvdA
Europese ZakenLaurens-Jan BrinkhorstD66
Vrede en Veiligheidprof. Bert RölingPvdA
Justitieprof. Madzy Rood-de BoerPvdA
JustitieAnneke GoudsmitD'66
Onderwijs en WetenschappenJos van KemenadePvdA
FinanciënWim DuisenbergPvdA
DefensieTheo van LierPvdA
VolkshuisvestingJan SchaeferPvdA
Verkeer en WaterstaatHans GruijtersD'66
Verkeer en WaterstaatMichel van HultenPPR
Landbouw en VisserijHenk VredelingPvdA
Sociale ZakenIrene VorrinkPvdA
MilieuhygiëneAd OelePvdA
WelzijnMarcel van DamPvdA
OntwikkelingssamenwerkingJan PronkPvdA


Voorgeschiedenis
Het alternatieve kabinet in 1971
Het deelkabinet van 1972
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route