Parlementaire onderzoeken 1875-heden

	Recht van onderzoek
	Parlementair onderzoek kan de vorm aannemen van een parlementaire enquête of een parlementair onderzoek (niet in de vorm van een enquête). Een enquête is een zware vorm van onderzoek, waarbij de Kamer meer rechten heeft.
	Recht van parlementair onderzoek
	Niet ieder parlementair onderzoek heeft de vorm van een enquête. De Tweede Kamer kan ook besluiten een onderzoekscommissie in te stellen. Net als voor het houden van een enquête is hiervoor dus een Kamermeerderheid vereist. De ingestelde commissie krijgt wel een onderzoeksopdracht mee, maar geen enquêtebevoegdheden.
	Parlementaire onderzoeken in historisch perspectief
	Er zijn in de loop der tijd diverse onderzoeken uitgevoerd door de Tweede Kamer. Soms werd daar een speciale commissie mee belast, soms een subcommissie of een werkgroep van enkele leden. Sinds een wijziging van het Reglement van Orde in 1994 wordt een tijdelijke commissie ingesteld, die het onderzoek uitvoert.

Meer over parlementaire enquêtes en parlementaire onderzoeken

Overzicht onderzoeken Tweede Kamer sinds 1990

Onderwijsvernieuwingen

Op 13 februari 2008 verscheen het eindrapport van de parlementaire commissie die onderzoek deed naar onderwijsvernieuwingen sinds begin jaren negentig. De commissie verweet de verantwoordelijke bewindslieden een tunnelvisie. Politiek en belangenorganisaties drukten vernieuwingen door, zonder te luisteren naar docenten, ouders en leerlingen. Volgens de commissie-Dijsselbloem zou de overheid voortaan moeten gaan over het 'wat' in het onderwijs, en het onderwijs zelf over het 'hoe'.

NATO Response Force

Op 19 juni 2006 heeft een parlementaire werkgroep onder voorzitterschap van de VVD'er Hans van Baalen een rapport gepresenteerd over de aard en reikwijdte van het Grondwetsartikel over het inlichtingenrecht van de Kamer bij de inzet van de krijgsmacht ter handhaving van de internationale rechtsorde. De werkgroep was in 2005 ingesteld om onderzoek te doen naar de parlementaire betrokkenheid bij de besluitvorming over militaire uitzendingen in het kader van de NATO Response Force en EU Battle Groups.

Tbs-stelsel

Op 16 juni 2005 besloot de Tweede Kamer een parlementair onderzoek in te stellen naar het tbs-stelsel. Aanleiding was de betrokkenheid van een tbs'er die zich aan zijn verlof had onttrokken bij een moord. Doel van het onderzoek was te achterhalen waarom het tbs-stelsel in de huidige vorm onvoldoende in staat zou zijn de maatschappij te beschermen tegen mensen die na behandeling opnieuw ernstige misdrijven plegen.

Infrastructuurprojecten

Op 19 november 2003 besloot de Tweede Kamer een onderzoek in te stellen naar haar rol bij grote infrastructuurprojecten. Daartoe werd een tijdelijke commissie onder het voorzitterschap van Adri Duivesteijn in het leven geroepen. De reden voor dit onderzoek was de onvrede over het verloop en de voortdurende budgetoverschrijdingen bij de aanleg van de Betuweroute en de Hoge Snelheidslijn Amsterdam-België (HSL-Zuid). Opzet van het onderzoek was om aan de hand van de ervaringen met deze beide projecten een kader te schetsen voor de rol die de Tweede Kamer bij toekomstige grote projecten zou moeten spelen. Het eindrapport van de commissie werd op 15 december 2004 gepubliceerd.

	Zorguitgaven
	De Tijdelijke commissie onderzoek zorguitgaven heeft op 18 maart 2004 het resultaat van de verkenningsfase van het onderzoek naar de effectiviteit van de extra zorguitgaven sinds 1994 gepubliceerd. Op basis hiervan zal de Tweede Kamer beslissen of er een vervolgonderzoek nodig is. De CDA'er Aart Mosterd is voorzitter van de commissie, die in juni 2003 is ingesteld.

Integratiebeleid

Dit parlementair onderzoek richtte zich op de integratie van minderheden in de Nederlandse samenleving in de afgelopen 30 jaar. Het eindrapport, dat op 19 januari 2004 werd gepresenteerd, bevat behalve een analyse van het integratiebeleid ook aanbevelingen over versterking van het integratiebeleid, onder meer door verbetering van inburgeringscursussen en door betere spreiding van migranten in wijken en in het onderwijs.

Biotechnologie (tijdelijke commissie-Terpstra). Deze commissie bereidde in 2001 de behandeling van de integrale beleidsnota Biotechnologie voor en deed onderzoek naar de toepassing van genetica in de gezondheidszorg.

Herculesramp (werkgroep-Blaauw). Onderzoek in 2000 naar de ramp op vliegbasis Eindhoven waarbij het militaire transportvliegtuig 'Hercules' van de Belgische Luchtmacht neerstortte en waarbij 34 inzittenden omkwamen. Met name de hulpverlening werd daarbij nader bekeken.

Besluitvorming uitzendingen

Op 7 april 1999 stelde de Tweede Kamer de Tijdelijke Commissie Besluitvorming Uitzendingen (TCBU) in. Deze commissie, onder voorzitterschap van Bert Bakker (D66) onderzocht de uitzending van Nederlandse militairen in VN-verband naar vredesmissies in voormalig Joegoslavië, de Perzische Golf, Haïti, Angola, Cambodja en Cyprus. Enkele jaren later kwam er alsnog een parlementaire enquête naar Srebrenica.

Tijdelijke commissie evaluatie opsporingsmethoden (tijdelijke commissie-Kalsbeek). Onderzoek in 1998-1999 naar de wijze waarop het Openbaar Ministerie en de verantwoordelijke bewindslieden invulling hadden gegeven aan de aanbevelingen van de parlementaire enquêtecommissie opsporingsmethoden.

Asbestproblematiek Cannenberg (werkgroep-Hoekema). Onderzoek in 1998 naar de besluitvorming rond de asbestproblematiek van Joint Operations Centre Cannenberg van lucht- en landmacht in de periode 1967-1992.

Technolease (delegatie-Wolters uit vier commissies). Naar aanleiding van berichten in NRC Handelsblad en een rapport van de Algemene Rekenkamer wordt in 1997 beperkt onderzoek ingesteld naar een - overigens legale - fiscale constructie die aan de Rabobank is vergund in relatie tot Philips. Philips verkocht technologische kennis aan de Rabobank en huurde die vervolgens terug. Vooral het niet volledig verstrekken van gegevens aan de Tweede Kamer is onderwerp van onderzoek. Naar aanleiding van het rapport werd aangedrongen op betere (eventueel vertrouwelijke) informatievoorziening aan het parlement.

Stichting Woningbeheer Limburg (tijdelijke commissie-Hofstra/Versnel). De financiële situatie van de Stichting Woningbeheer Limburg waar een groot vermogenstekort was ontstaan, was in 1995-1996 reden voor een onderzoek. Met name betekenis van de fusie tussen de woningcorporaties SBDI, Het Zuiden en HBL daarbij was onderwerp van onderzoek. Verder werd de rol van het ministerie bij de sanering van de financiën bekeken.

Ctsv (College van Toezicht Sociale Verzekeringen)

In januari 1996 verschenen berichten in de pers over de slechte verhoudingen in het Ctsv. Ter uitvoering van een motie-Bijleveld werd besloten een onderzoek te starten, waarbij vragen waren: hoe heeft het Ctsv gefunctioneerd, hoe was de relatie tussen Ctsv en ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en hoe waren de verhoudingen tussen Ctsv en bedrijfsverenigingen. Naar aanleiding van het debat over het rapport van de commissie werd ernstige kritiek geuit op het beleid van staatssecretaris Linschoten. Hij besloot naar aanleiding hiervan zijn ontslag aan te bieden.

Klimaatverandering en broeikaseffect (tijdelijke commissie-Van Middelkoop). Dit onderzoek in 1996 diende vooral om de kennis van Kamerleden over het probleem van de klimaatverandering en van het broeikaseffect te vergroten. Daarbij werd ook gekeken naar de mogelijkheden om beleidsdoeleinden te formuleren en om te inventariseren welke instrumenten er waren voor het beheersbaar maken van de problematiek.

Toezicht Verzekeringskamer (tijdelijke commissie-Ybema). Naar aanleiding van problemen bij levensverzekeringsmaatschappij Vie d'Or werd in 1995 onderzocht of het toezichtsbeleid door de Verzekeringskamer in overeenstemming met de geldende wettelijke regelingen was geweest.

Overzicht onderzoeken Tweede Kamer tussen 1945 en 1994

Kinderbescherming (subcommissie-Vliegenthart)

Onderzoek besluitvorming volksgezondheid (subcommissie-Willems) (1994-1995)

Affaire-Bosio (bijzondere commissie-Tommel) (1991-1992). Bosio was een Franse zakenman, wiens door de overheid gesubsidieerde bedrijf mogelijk betrokken was bij drugstransport en wapenhandel. De Kamer stelde hiernaar in 1991/1992 een onderzoek in.

Visquoteringsregelingen (subcommissie-Eversdijk uit de vaste commissie voor de Visserij). In 1986 verschenen berichten in de media dat ambtenaren van het ministerie van Landbouw en Visserij via een dubbele boekhouding meewerkten aan het ontduiken van in Europees verband genomen visquoteringsregelingen. Hiernaar werd een onderzoek ingesteld. Het kritische rapport bevatte een aantal aanbevelingen. Toen regeringspartij PvdA in 1990 concludeerde dat deze onvoldoende waren uitgevoerd, was dit voor die fractie reden om het vertrouwen in minister Braks op te zeggen. Hij trad daarop af.

Gedragingen van multinationale ondernemingen (bijzondere commissie-Bakker/Herfkens) (1980-1983)

Zaak-Khan (bijzondere commissie-Ter Beek) (1980-1986)

Godsdienstige sekten (subcommissie-Haas-Berger)(1980-1984)

Personen die kennis hadden van zaak-Aantjes (bijzondere commissie-Patijn)

Economische boycot Rhodesië (werkgroep-J.N. Scholten) (1978-1982)

Arabische boycot (bijzonder commissie-Van den Bergh) (1978-1979)

Individuele steunverlening bedrijven (subcommissie-Van Dijk uit de commissie voor de Rijksuitgaven)

Aanschaffingsbeleid Defensiemateriaal en de controle daarop (bijzondere commissie-Van Amelsvoort, COMAC) (1976-1988)

Zaak-Van der Putten (bijzondere commissie-Van Doorn) (1962-1963)

Aanschaffing defensiematerieel (bijzondere commissie-Koersen) (1958-1959)

Overzicht onderzoeken Tweede Kamer voor 1945

Affaire-Oss (commissie-Schouten) (1938-1939)

Onderzoek houtvoorziening van de Nederlandse Spoorwegen (1933-1935)

Onderzoek besteding van gelden uitgetrokken op de begroting van Oorlog voor 1918 (1921-1924)

Onderzoek naar de wijze waarop contracten voor de levering van vliegtuigen en motoren zijn gesloten en uitgevoerd (1920-1923)

Onderzoek naar namens de Staat gesloten veevoederovereenkomsten (1918-1920)

Onderzoek naar de levering van geschut aan de Nederlandse regering (1909-1910)

Contract van de Bilitonmaatschappij (commissie-Mirandolle) (1882)

Kiezersknoeierijen in Elst (commissie-Tak van Poortvliet) (1875)




	Overzicht onderzoeken Tweede Kamer sinds 1990

	Overzicht onderzoeken Tweede Kamer tussen 1945 en 1994

	Overzicht onderzoeken Tweede Kamer voor 1945



Home Route