Miljoenennota 2003, samenvatting

Het zal nog even duren voor de Nederlandse economie zich heeft hersteld van de teruggang die vorig jaar in gang is gezet. De economische groei stijgt volgend jaar wel weer, maar de stijging zal nog zeer beperkt zijn en komt lager uit dan eerder was verwacht.

Voorlopig zijn vooral sombere geluiden te horen: de werkloosheid stijgt, er komen lastenverzwaringen, de bestedingen van de overheid en de burgers blijven laag, er is geen groei van koopkracht, de concurrentiepositie van het bedrijfsleven verslechtert en ruimte voor nieuw beleid is er maar nauwelijks.

Toch zijn er nog enkele lichtpuntjes. De prijsstijgingen (inflatie) nemen af en de economische groei zal zich geleidelijk herstellen. Een internationale opleving waarvan ook Nederland profiteert, behoort tot de mogelijkheden.

De Nederlandse economie

Vorig jaar werd voor 2002 nog een groei verwacht van 2%. In feite was die groei echter maar 0,5%. Volgend jaar zou het echter weer wat beter moeten gaan met een groei van 1,5%. Dat is echter lager dan in de rest van Europa.

Door de verslechterde concurrentiepositie verliest onze exportsector terrein aan andere landen. In 2000 steeg de uitvoer nog met 12%. Vorig jaar viel die stijging terug naar 1%. De groei van de Nederlandse handel blijft volgend jaar sterk achter bij de groei van de wereldhandel.

De bereidheid van burgers om te kopen is sinds 1985 niet meer zo laag geweest. Naast de invoering van de euro spelen daarbij het afgenomen vertrouwen in de economie en de neergang van de beurzen een rol. De particuliere consumptie stijgt in 2002 met 1,25%.

Ook de investeringen van bedrijven nemen dit jaar af. Volgend jaar stopt die daling echter.

De begroting

Doelmatigheid, betere werking van de arbeidsmarkt en strengere toelating van asielzoekers moeten ervoor zorgen dat er nog wat extra geld is voor nieuw beleid. Het kabinet hoopt ruimt 5 miljard euro te kunnen besparen, waarvan 3 miljard door bezuinigingen op de begroting.

Naast een lastenverhoging van 2 miljard leidt dat ertoe dat er circa 1 miljard euro is voor extra uitgaven. Dat geld gaat naar veiligheid, zorg en onderwijs en wordt besteed aan uitbreiding van de politie, aan aanpak van de wachtlijsten en aan opvang van stijgende aantallen leerlingen. Er is ook nog ruimte om burgers voor 0,5 miljard euro aan lastenverlichting te geven.

Werkgelegenheid

Het aantal ontslagaanvragen en faillissementen is toegenomen en het aantal vacatures is gedaald. Daardoor is de werkgelegenheid een zorgenkindje. Er is nauwelijks nog groei van werkgelegenheid en volgend jaar is er zelfs sprake van een daling. De werkloosheid stijgt in 2002 naar 300.000 personen en in 2003 naar 395.000 (5% van de beroepsbevolking).

Van gebrek aan werknemers zoals we die sinds 1998 kenden, is geen sprake meer. De bouwsector heeft overigens nog wel veel moeite om werknemers te vinden.

Inkomens en sociale zekerheid

De koopkracht stijgt in 2002 gemiddeld slechts 0,75% en in 2003 wordt die stijging weer helemaal teniet gedaan. Werkenden gaan er in 2002 zelfs 1% in koopkracht op achteruit. Er zitten namelijk nogal wat lastenverzwaringen aan te komen voor burgers. De premies voor particuliere ziektekostenverzekeringen en pensioenen zullen stijgen.

De verhouding tussen het aantal actieven en inactieven zal voor het eerst sinds 1994 weer verslechteren. Er komen meer mensen die een beroep doen op uitkeringen, vooral omdat de werkloosheid stijgt. In de tweede helft van 2002 zullen er ongeveer 1 miljoen arbeidsongeschikten zijn. Onder hen zijn overigens steeds meer gedeeltelijk arbeidsongeschikten.

Werkgevers moeten vanaf 2003 twee in plaats van één jaar het loon van een zieke werknemer doorbetalen (dat geldt alleen voor nieuwe gevallen).

Belastingen

Er komt in 2003 een einde aan de lastenverlichtingen. De belangrijkste verzwaring is de afschaffing van de spaarloonregeling. Dat is overigens alleen nadelig voor werknemers. Voor bedrijven en de overheid is dit juist gunstig. Bedrijven krijgen te maken met een verhoging van de vennootschapsbelasting.

Het vervallen van de fiscale faciliteiten voor milieuvriendelijke investeringen (groen beleggen), het stopzetten van de belastingkorting op groene stroom en zuinige apparaten en de afschaffing van de fiscale regeling voor de fiets, leiden eveneens tot lastenverzwaring voor werkenden. Daar komt nog het vervallen van de basisaftrek lijfrente bij.

Werkenden profiteren wel van een verhoging van de arbeidskorting met 119 euro. Werkenden met kinderen krijgen eveneens wat fiscale extraatjes.

Gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden hebben geen last van de hogere pensioenpremies en van de afschaffing van het spaarloon, waardoor zij minder aan koopkracht verliezen.

Staatsschuld

Het gaat minder goed met de staatsschuld dan de afgelopen jaren. Er komt minder binnen aan belastingen en er moet meer worden uitgegeven aan uitkeringen. Daarom wordt er ook bezuinigd op de overheidsuitgaven en worden de lasten van de burgers verzwaard. Het tekort stijgt desondanks in 2002 met 0,5% en in 2003 met 0,4%. Als het kabinet geen extra maatregelen had genomen, zou er in 2003 zelfs een stijging van het tekort van 1% zijn geweest.

De miljoenennota is samengevat door de redactie van deze website.

advies Raad van State

Prinsjesdag 2002




	De Nederlandse economie

	De begroting

	Werkgelegenheid

	Inkomens en sociale zekerheid

	Belastingen

	Staatsschuld



Home Route