De Tweede en Eerste Kamer, zowel ieder afzonderlijk als in 'verenigde vergadering', kunnen een parlementaire enquête instellen. Dit is een onderzoek naar een bepaalde zaak waarbij een commissie informatie kan opvragen en getuigen kan horen. Doordat getuigen verplicht zijn te verschijnen en onder ede kunnen worden verhoord, gaat het om een vergaand parlementair recht. De Eerste Kamer heeft echter nog nooit gebruikgemaakt van dit recht.
Er vinden door de Tweede Kamer ook onderzoeken plaats, zonder dat gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden die de Enquêtewet biedt. Voorbeelden daarvan waren onderzoeken naar klimaatverandering en naar de uitzending van Nederlandse militairen in VN-verband. Soms wordt het om politieke redenen onwenselijk geacht om van enquêtebevoegdheden gebruik te maken, maar ook wordt het onder ede verhoren van getuigen niet altijd nodig geacht.
In de 19e eeuw werden parlementaire enquêtes vooral gehouden om de kennis van Kamerleden over bepaalde maatschappelijke toestanden te vergroten. Feitelijk fungeerden ze toen als hoorzittingen. Na de oorlog werd een enquête gebruikt om (achteraf) controle uit te kunnen oefenen over de parlementsloze periode. Een wetswijziging in 1975 leidde ertoe dat ook ministers (en ambtenaren) onder ede konden worden verhoord. Daarmee werd het in onbruik geraakte enquêterecht nieuw leven ingeblazen. Vanaf de jaren '80 was er sprake van een flinke toename van het aantal parlementaire enquêtes.
Een enkele enquête had directe politieke gevolgen. Zo traden naar aanleiding van de paspoortenquête minister Van Eekelen en staatssecretaris Van der Linden af. Noodzakelijk is dat echter niet. Belangrijker zijn waarheidsvinding en aanbevelingen over toekomstig beleid en wetgeving. Zo leidde de enquête over de sociale zekerheid tot een andere organisatie van toezicht op en uitvoering van de sociale zekerheid.
Home