Verkiezingen Provinciale Staten

De volksvertegenwoordiging in de provincies wordt Provinciale Staten genoemd. Eens in de vier jaar worden hiervoor verkiezingen gehouden; de laatste keer op 7 maart 2007. De leden van Provinciale Staten kiezen eens in de vier jaar de Eerste Kamer. De Statenleden kiezen tevens het dagelijks bestuur van de provincie, Gedeputeerde Staten. Deze gedeputeerden komen door een wet die op 12 maart 2003 in werking is getreden, niet meer uit Provinciale Staten.

De Commissaris van de Koningin, die wordt benoemd door de Koningin en de ministers gezamenlijk, is zowel voorzitter van Provinciale Staten als van Gedeputeerde Staten.

De provincies

Nederland heeft twaalf provincies. De provincies vervullen onder andere taken op de volgende gebieden:

ruimtelijke ordening (vaststellen van streekplannen voor de bestemming van de grond, en beoordelen of bestemmingsplannen van gemeenten niet strijdig zijn met de provinciale streekplannen);

natuur, milieu, water en landschap;

verkeer en vervoer (bijvoorbeeld de aanleg van wegen en fietspaden);

stimulering van de regionale economie;

welzijn en cultuur;

(met name financieel) toezicht op gemeenten;

toezicht op waterschappen.

Meer over de provincies van Nederland

Provinciale Staten

De Provinciale Staten vertegenwoordigen de gehele bevolking van de provincie, stellen het beleid van de provincie vast en controleren de uitvoering daarvan. Het aantal leden van Provinciale Staten hangt af van het aantal inwoners van de provincie; dit is geregeld in artikel 8 van de Provinciewet. De Commissaris van de Koningin is voorzitter van Provinciale Staten.

Verkiezing van de Eerste Kamer
De leden van Provinciale Staten kiezen eens in de vier jaar de leden van de Eerste Kamer.

Meer over de verkiezing van de Eerste Kamer

Verwant nieuws:

Eerste Kamer nipt akkoord met vermindering Statenleden provincies (22 februari 2005)

Verkiezing van de leden van Provinciale Staten

Om de vier jaar worden de leden van de Provinciale Staten gekozen op basis van evenredige vertegenwoordiging. Aan deze verkiezingen kunnen, naast de landelijke politieke partijen, ook provinciale partijen meedoen.

Stemgerechtigd zijn de Nederlandse inwoners van de provincie die op de dag van de stemming voor de Provinciale Staten minimaal achttien jaar oud zijn.

Om lid te kunnen worden van Provinciale Staten moet men een Nederlandse inwoner van de provincie zijn die minimaal achttien jaar oud is en niet is uitgesloten van het kiesrecht. Ministers, staatssecretarissen, ambtenaren in dienst van de provincie en leden van de Raad van State en van de Algemene Rekenkamer mogen niet tevens lid zijn van Provinciale Staten.

De laatste keren vonden de Provinciale-Statenverkiezingen binnen een jaar na de Tweede-Kamerverkiezingen en het aantreden van een nieuw kabinet plaats. De Provinciale Statenverkiezingen worden daarom door de landelijke politiek als een belangrijke eerste graadmeter beschouwd voor de vraag hoe kiezers oordelen over de eerste verrichtingen van de nieuwe Tweede Kamer en het nieuwe kabinet.

Meer over kiesrecht

Gedeputeerde Staten

De Provinciale Staten kiezen maximaal negen gedeputeerden voor een periode van vier jaar. Deze Gedeputeerde Staten vormen met de Commissaris der Koningin het dagelijkse bestuur van de provincie. Gedeputeerden zijn sinds 2003 geen lid meer van de Provinciale Staten. De Commissaris van de Koningin is voorzitter van Gedeputeerde Staten.

Gedeputeerden zij ieder verantwoordelijk voor een bepaald beleidsterrein, zoals ruimtelijke ordening. Gedeputeerden zijn onder andere belast met de voorbereiding en uitvoering van besluiten van Provinciale Staten, met medebewind (dat wil zeggen het uitvoeren van regelingen van de rijksoverheid) en toezicht op gemeentebesturen.

De gedeputeerden leggen verantwoording af aan Provinciale Staten, en zijn verplicht informatie over hun beleidsterrein te verstrekken aan Provinciale Staten, tenzij dit in strijd is met het algemeen belang. Gedeputeerden kunnen worden ontslagen door Provinciale Staten, als zij niet meer het vertrouwen van Provinciale Staten genieten.

De Commissaris van de Koningin

De Commissaris van de Koningin is zowel voorzitter van Provinciale Staten als van Gedeputeerde Staten. Net als de gedeputeerden kan de Commissaris van de Koningin bepaalde taken in portefeuille krijgen. De Commissaris van de Koningin treedt ook op als vertegenwoordiger van de Nederlandse regering.

Enkele belangrijke taken van de Commissaris van de Koningin zijn:

coördinatie bij rampenbestrijding;

toezicht op de ambtelijke organisatie;

vertegenwoordigen van de provincie.

Daarnaast speelt de Commissaris van de Koningin een rol bij benoeming van burgemeesters in de provincie.

Volgens artikel 131 van de Grondwet wordt de Commissaris van de Koningin bij koninklijk besluit benoemd, dat wil zeggen door de koningin en de ministers (de Kroon). De benoeming geldt voor zes jaar; na die periode is herbenoeming mogelijk. Alleen de Kroon kan de Commissaris van de Koningin ontslaan.

Meer over de procedureregels bij burgemeestersbenoemingen

Overzicht Commissarissen der Koningin per provincie (1850 - heden)

Dualisering provinciebestuur

Demissionair minister De Vries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft eind mei 2002 een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer gestuurd waarin wordt geregeld dat het provinciale bestuur, in navolging van het gemeentelijk bestuur, meer dualistisch gaat werken. Dit voorstel is inmiddels wet geworden.

De bedoeling is dat Gedeputeerde Staten zich meer richten op het bestuur van de provincie, en Provinciale Staten op de controle daarop. De vermenging van bestuurlijke en controlerende bevoegdheden van Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten wordt zo verminderd.

Enkele belangrijke onderdelen van de wet zijn:

gedeputeerden kunnen niet tegelijkertijd lid zijn van Provinciale Staten. Statenleden die gedeputeerde worden, moeten dus hun lidmaatschap van Provinciale Staten neerleggen;

niet-Statenleden kunnen voortaan gedeputeerde worden;

gedeputeerden kunnen voor een jaar ontheffing krijgen van de verplichting om in de provincie te wonen;

de meeste bestuursbevoegdheden worden overgeheveld van Provinciale Staten naar Gedeputeerde Staten;

de ambtelijke en personele ondersteuning van Statenleden wordt versterkt;

Provinciale Staten krijgen het recht onderzoek te doen naar het door Gedeputeerde Staten gevoerde bestuur;

Gedeputeerde Staten moeten Provinciale Staten niet alleen op verzoek, maar ook op eigen initiatief informeren;

provincies worden verplicht een onafhankelijke provinciale rekenkamer in te voeren.

Meer over de dualisering van de gemeentelijke en provinciale democratie




	De provincies

	Provinciale Staten

	Verkiezing van de leden van Provinciale Staten

	Gedeputeerde Staten

	De Commissaris van de Koningin

	Dualisering provinciebestuur



Home Route