Mr. C.F. van Maanen

Foto Mr. C.F. van Maanen
Belangrijkste minister onder Willem I. Begon zijn bestuurlijke loopbaan tijdens de Bataafse tijd en was minister van Justitie en Politie onder Lodewijk Napoleon. Maakte deel uit van de Grondwetscommissies in 1814 en 1815. Had een groot aandeel in de totstandkoming van de codificatie van het recht in wetboeken. Aanvankelijk tamelijk verlicht en voorstander van openbare Kamervergaderingen. Onder Willem I speelde hij echter een belangrijke rol bij het tegengaan van oppositie, onder andere door maatregelen om de persvrijheid te beperken. Tegenstander van de invoering van ministeriële verantwoordelijkheid en voorstander van het regeren bij besluit. Willem II verving hem door de liberalere Van Hall.

unitarier, ultraconservatief
in de periode 1807-1842: minister (Bataafs-Franse tijd), minister, lid Grondwetscommissie 1813-1814, lid Grondwetscommissie 1815, minister van Staat

[ V ][ ^^ ]

voornamen (roepnaam)

Cornelis Felix (Felix)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
's-Gravenhage, 9 september 1769

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 14 februari 1846

levensbeschouwing
Waals Hervormd

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

stroming(en)
unitariër (in de Bataafse Tijd)

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   advocaat te 's-Gravenhage, van juli 1793 tot 15 april 1795
-   secretaris provisionele raad van 's-Gravenhage, 1795
-   secretaris stedelijke raad van 's-Gravenhage, van 2 april 1795 tot 14 april 1795
-   adjunct advocaat-fiscaal en procureur-generaal Hof van Holland, van 13 april 1795 tot 11 december 1807
-   lid Staatsraad in buitengewone dienst, van augustus 1807 tot 11 december 1807
-   minister van Justitie en Politie, van 10 december 1807 tot 11 april 1809
-   lid Raad voor de Zaken van Holland te Parijs, van 22 juli 1810 tot 29 oktober 1810
-   lid Staatsraad te Parijs, 1810
-   president Keizerlijk Hof te 's-Gravenhage, van 30 oktober 1810 tot 1 december 1813
-   president Hooggerechtshof te 's-Gravenhage, van 1 december 1813 tot september 1815
-   lid Grondwetscommissie, van 21 december 1813 tot 2 maart 1814
-   lid Grondwetscommissie, van 22 april 1815 tot 13 juli 1815
-   minister van Justitie, van 16 september 1815 tot 3 september 1830
-   minister van Justitie, van 5 oktober 1830 tot 1 april 1842

ambtstitel
-   minister van Staat, van 16 maart 1842 tot 14 februari 1846

[ V ][ ^^ ]

opleiding

academische studie
-   Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie) Hogeschool te Leiden, van 19 augustus 1788 tot 22 juni 1793

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1809 het Burgerlijk Wetboek, dat gebaseerd was op de Franse Code Civil, en een Crimineel Wetboek tot stand
-   Verdedigde in de jaren 1819-1826 met succes de delen van de Nederlands Burgerlijk Wetboek, die de Franse Code Civel vervingen
-   Verdedigde in 1829 met succes de ontwerp-Wet houdende Algemeene Bepalingen der Wetgeving van het Koninkrijk
-   Verdedigde in 1830 met succes het ontwerp voor een Wetboek van Strafvordering
-   Verdedigde in 1835 met succes de ontwerp-Wet op de zamenstelling der regterlijke magt en het beleid der justitie. Het ontwerp hiervoor was in 1827 ingediend.
-   Voerde per 1 oktober 1838 het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de nieuwe rechterlijke organisatie in

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Voorstander van het moderne Franse bewind met aan het hoofd een soeverein vorst
-   Trad in 1809 af als minister van Justitie en Politie, omdat hij weigerde mee te werken aan de vorming van een geheime politie
-   Verdedigde op 29 maart 1814 in de Grote Vergadering van Notabelen namens de Grondwetscommissie de ontwerp-Constitutie
-   In juni 1820 verwierp de Tweede Kamer het door hem verdedigde wetsvoorstel over de rechterlijke organisatie
-   Maakte in 1823 met Goubau en Van Nagell van Ampsen deel uit van de delegatie die onderhandelde over een concordaat met de Paus
-   Verdedigde in 1827/1828 zonder succes het ontwerp-Wetboek van Strafrecht. De Code Penal zou daardoor uiteindelijk tot 1886 in werking blijven.
-   Op 3 september 1830 kreeg hij eervol ontslag op verzoek, nadat hem eerder te verstaan was gegeven dat zijn terugtreden mogelijk gunstige invloed zou hebben op de stemming in de Zuidelijke Nederlanden. Hij werd per 6 september tot minister van Staat benoemd en per 1 oktober zou zijn presidentschap van het Hooggerechtshof herleven. Vanwege de loop der gebeurtenissen kon hij echter begin oktober 1830 terugkeren als minister van Justitie.
-   Was begin 1838 Verstolk van Zoelen, H. van Zuylen van Nijevelt en Falck deelnemer aan een conferentie met de koning waarin het principebesluit werd genomen om de volhardingspolitiek jegens België op te geven
-   Weerhield de koning in 1839 van een voorgenomen huwelijk met de katholieke hofdame Henriette d'Oultremont de Wégimont
-   Was in 1840 nauw betrokken bij de abdicatie van de koning. Stelde de bijbehorende proclamatie op.
-   Nam in 1842 ontslag na de ongunstige ontvangst in de Tweede Kamer van de ontwerp-Conflictenwet (over administratieve geschillen). Ook zijn afgenomen gezag als minister speelde daarbij een rol.

uit de privé-sfeer
-   Zijn vader was advocaat, opzichter van de gemene middelen en raadsheer in het Hof van Holland
-   Zijn zoon, G.A.G. van Maanen, was procureur-generaal bij de Hoge Raad

ridderorden
-   Commandeur in de Orde van de Unie, 20 december 1807
-   Grootkruis Orde van de Unie, 3 februari 1808
-   Grootkruis Orde van de Reünie, 22 februari 1812
-   Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw

buitenlandse onderscheidingen
lid Legioen van Eer, 1812

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
-   directeur Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen
-   lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde
-   lid Bataafsch Genootschap voor Proefondervindelijke Wijsbegeerte
-   lid Koninklijk Instituut van wetenschappen, letteren en schoone kunsten (tweede afdeling: vaderlandse geschiedenis en oudheden), vanaf 1809

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "Aanteekeningen van het verhandelde over de Grondwet van 1814", Dordrecht, 1886
-   "Aanteekeningen van het verhandelde over de Grondwet van 1815", Dordrecht, 1887

literatuur/documentatie
-   M.E. Kluit, "Cornelis Felix van Maanen. Tot herstel der onafhankelijkheid 9 september 1769-6 december 1813" (Groningen/Djakarta, 1953)
-   Levensbericht door M. Siegenbeek, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1846, 30
-   J.J.F. Wap, "Mr. Cornelis Felix van Maanen en Mr. Willem Bilderdijk: eene historische bijdrage", 's-Gravenhage, 1840
-   Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel III, 803
-   A.J. van der Aa, Biographisch Woordenboek der Nederlanden, deel V
-   Ned. Patriciaat, 1910

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Gravenhage, 11 november 1798 (met Remonstrantse)

naam echtgeno(o)t(e)/partner
M.Th. van der Meersch, Maria Theodora

naam vader
Mr. J. van Maanen, Johannes

geboorteplaats en/of -datum vader
's-Gravenhage, 26 juni 1738

naam moeder
M. van Overzee, Maria

geboorteplaats en/of -datum moeder
's-Gravenhage, 14 maart 1739

beroep grootvader (vaderskant)
solliciteur-militair

familierelaties
Broer van P.J. van Maanen, lid Notabelenvergadering



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route