Mr. J.B. Kan

Foto Mr. J.B. Kan
Topambtenaar, die als secretaris-generaal vele minister-presidenten diende. Verzorgde na 1918 de contacten met de naar Nederland uitgeweken Duitse keizer. In 1926 aangezocht als formateur van een ambtenarenkabinet, wat hij weigerde. Werd wel minister van Binnenlandse Zaken en Landbouw in het eerste kabinet-De Geer, een functie die hij combineerde met die van secretaris-generaal. Bracht onder meer een wijziging van de Kieswet tot stand die stemmen bij volmacht mogelijk maakte. Viel op door zijn sportiviteit (hij was oud-voetballer en voetballiefhebber) en kleding (droeg als enige vrij zelden een hoed). Populairste minister van zijn tijd. Later staatsraad. Zijn vader was rector en kwam uit een oorspronkelijk joodse familie. Vader van de cabaretier Wim Kan.

partijloze liberaal
in de periode 1908-1947: minister, lid Raad van State

[ V ][ ^^ ]

voornamen (roepnaam)

Johannes Benedictus (Jan)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Nijmegen, 18 mei 1873

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 8 mei 1947

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

stroming(en)
liberaal (links-liberaal)

partij(en)
partijloos

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   commies-redacteur ter secretarie gemeente Rotterdam, van 1896 tot 1897
-   ambtenaar ministerie van Financiën, van 1897 tot 1899
-   commies administratie der generale thesaurie, ministerie van Financiën, van 1899 tot januari 1901
-   inspecteur in algemene dienst, ministerie van Financiën, van 17 januari 1901 tot juli 1905
-   hoofd afdeling Algemene zaken en comptabiliteit (rang: referendaris), ministerie van Binnenlandse Zaken, van 16 juli 1905 tot 1 april 1908
-   secretaris-generaal ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1 april 1908 tot 1 januari 1931 (onbezoldigd voortgezet tijdens ministerschap)
-   secretaris-generaal in algemene dienst, van 1919 tot 1 januari 1931 (onbezoldigd voortgezet tijdens ministerschap)
-   minister van Binnenlandse Zaken en Landbouw, van 8 maart 1926 tot 10 augustus 1929
-   waarnemend minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, van 19 november 1927 tot 10 februari 1928 (in verband met ziekte van Waszink)
-   lid Raad van State, van 10 februari 1931 tot 8 mei 1947 (benoeming bij K.B. van 19 december 1930, nr. 2)

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

-   secretaris Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-De Beaufort), van 2 mei 1910 tot 1912
-   commissaris Pensioenfonds voor gemeente-ambtenaren, vanaf 1 oktober 1913 (nog in 1919)
-   secretaris Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-Ruys de Beerenbrouck), van 20 december 1918 tot 27 december 1920
-   voorzitter Staatscommissie inzake het luchtverkeer, vanaf 26 november 1919
-   lid Raad van Commissarissen Koninklijke Luchtvaartmaatschappij voor Nederland en Koloniën, omstreeks 1931
-   lid Raad van Commissarissen N.V. Hollandsche IJzeren-Spoorweg Maatschappij en N.V. Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, omstreeks 1931 tot 1938
-   voorzitter Commissie medische studies, vanaf januari 1932
-   voorzitter commissie inzake eventuele uitbreiding luchtmacht, omstreeks 1933
-   voorzitter interdepartementale commissie Staatsnoodrecht, 1937
-   lid Raad van Commissarissen N.V. Nederlandsche Spoorwegen, vanaf 1938
-   adviseur voor algemene zaken van de regeringscommissaris voor de wederopbouw, vanaf september 1940

gedelegeerde commissies
-   secretaris ministerraad, van maart 1926 tot augustus 1929
-   lid afdeling Algemene Zaken (Raad van State)
-   lid afdeling Binnenlandse Zaken (Raad van State)
-   lid afdeling Financiën (Raad van State)
-   lid afdeling Economische zaken (en arbeid) (Raad van State)
-   lid afdeling Handel, Nijverheid en Scheepvaart (Raad van State)
-   lid afdeling Justitie (Raad van State)
-   lid afdeling Onderwijs, kunsten en wetenschappen (Raad van State)
-   lid afdeling Landbouw, Visserij (en voedselvoorziening) (Raad van State)
-   lid afdeling Sociale Zaken (Raad van State)
-   lid afdeling geschillen van bestuur (Raad van State)

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   Erasmiaansch Gymnasium te Rotterdam

academische studie
-   rechtsgeleerdheid (gepromoveerd op dissertatie) Rijksuniversiteit Leiden, van 26 september 1892 tot 18 februari 1896 (cum laude)

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Ontwierp een herziening van de Gemeentewet en nieuwe Pachtwet
-   Belangrijkste benoemingen tijdens zijn ministerschap: F.A.C. graaf van Lynden van Sandenburg (arp, vice-president Raad van State), jhr. A.B.G.M. van Rijckevorsel (rk, Commissaris der Koningin in Nood-Brabant), jhr. H.A. van Karnebeek (lib., Commissaris der Koningin in Zuid-Holland), P. Droogleever Fortuyn (lib., burgemeester van Rotterdam),

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1927 een wet tot stand waarbij de gemeenten Zijpe en Petten werden verenigd
-   Bracht in 1927 een herziening van de Provinciale Wet tot stand. Deze wijziging betreft onder meer de benoembaarheid van vrouwen tot griffier, de mogelijkheid van het totstandbrengen van provinciale bedrijven en invoering van politiedwang bij de uitvoering van provinciale verordeningen.
-   Bracht in 1927 een Wet tot uitbreiding van Haarlem tot stand, waarbij onder meer de gemeente Schoten werd opgeheven
-   Bracht in 1928 een wijziging van de Kieswet tot stand. Hierdoor wordt het ook bij de Statenverkiezingen mogelijk de stem uit te brengen buiten de woonplaats (mits binnen de eigen woonprovincie). Verder kunnen kiezers die vanwege beroep of werkzaamheden op de dag van de stemming afwezig zijn vóór 1 januari van het verkiezingsjaar een volmacht afgeven.
-   Bracht in 1929 samen met minister De Geer de Financiële-Verhoudingswet tot stand, waarbij onder meer het Gemeentefonds wordt ingesteld. De gemeentelijke inkomstenbelasting werd vervangen door een Gemeentefondsbelasting waaruit het Gemeentefonds werd gevoed. Daarnaast werden er 50 opcenten op de vermogensbelasting geheven. De gelden uit het Gemeentefonds werden verdeeld op basis van vijfjaarlijks vast te stellen uitgaven voor onderwijs, politie en armenzorg en het gemiddelde inkomen per inwoner in een gemeente.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Onderhield na de Eerste Wereldoorlog in de hoedanigheid van secretaris-generaal in algemene dienst namens de regering de contacten met de ex-keizer van Duitsland die in Doorn verbleef
-   Speelde een belangrijke rol bij de formatie in 1926; werd zelf genoemd als formateur van een ambtenarenkabinet

uit de privé-sfeer
-   De familie was oorspronkelijk Joods en ging in 1831 te Groningen over naar de Nederlandse Hervormde Kerk
-   Liefhebber van de voetbalsport. Was in zijn jeugdjaren actief en maakte deel uit van het eerste officieuze Nederlands Elftal.
-   Werd op dezelfde dag als H.J. Knottenbelt ingeschreven als student in Leiden en was tevens een jaargenoot van Ch. Ruijs de Beerenbrouck en J.A.N. Patijn
-   Zijn vader was rector van het Gymnasium Erasmianum te Rotterdam
-   Vader van Wim Kan, cabaretier

anekdotes
-   Als hij een zwembad moest openen, deed hij dat door een duik in het water te nemen; als er ijs lag, ging hij met prinses Juliana schaatsen. Was de eerste Nederlandse voetballer die voor zijn club een strafschop mocht nemen.

niet-aanvaarde politieke functies
-   secretaris-generaal ministerie van Binnenlandse Zaken, mei 1940 (gevraagd door generaal Winkelman)

woonplaats(en)/adres(sen)
Scheveningen, Cornelis Jolstraat 66, omstreeks 1928

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw
-   Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 29 augustus 1925

buitenlandse onderscheidingen
3 buitenlandse onderscheidingen

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
-   lid Football Club "Victoria" te Rotterdam
-   lid tennisclub "Leimonidas" te Scheveningen

hobby's
all-round sportman (m.n. hockey, voetbal tennis en schaatsen)

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "De comptabiliteit in het staatsbestuur" (dissertatie, 1896)
-   Verscheidene opstellen in "Het Rechtsgeleerd Magazijn"
-   Verscheidene opstellen in "De Gids"

literatuur/documentatie
-   H.P.H. Nusteling, "Kan (jr.), Johannes Benedictus (1873-1947)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 282
-   D. Hillenius, "Mr. J.B. Kan", in: VNG-Magazine, 14 en 28 april 2000
-   P.J. Oud, "Het Jongste Verleden", deel III, 84 e.v.
-   Ned. Patriciaat, 1978

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Gravenhage, 12 juni 1902

naam echtgeno(o)t(e)/partner
H.C. Schalkwijk, Helena Cornelia

kinderen
2 zoons en 1 dochter

naam vader
Mr. J.B. Kan, Johannes Benedictus

geboorteplaats en/of -datum vader
Groningen, 31 augustus 1831

naam moeder
M.A. Masman, Madelaine Anne (tweede echtgenote van vader)

geboorteplaats en/of -datum moeder
Oosterhout, 23 januari 1844

beroep grootvader (vaderskant)
preceptor gymnasium te Groningen

familierelaties
Vader van J.M. Kan, staatsraad



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route