Drs. J.W. de Pous

Foto Drs. J.W. de Pous
Bekwame, hardwerkende minister van Economische Zaken, die zeer ingesteld was op het bereiken van consensus. Zoon van een Aalsmeerse bloemenkweker. Werd na een lectorschap aan de Vrije Universiteit op relatief jeugdige leeftijd lid van de Raad van State. Als minister van Economische Zaken in het kabinet-De Quay mede verantwoordelijk voor het invoeren van de vrije loonpolitiek. Zijn beleid werd begunstigd door een hoogconjunctuur en de vondst van aardgas in Groningen. Na zijn ministerschap was hij ruim twintig jaar voorzitter van de SER. Weigerde enkele malen een hernieuwd ministerschap; bleef invloedrijk door zijn SER-voorzitterschap en door vele functies in het bedrijfsleven.

CHU
in de periode 1958-1963: minister, lid Raad van State, voorzitter SER

[ V ][ ^^ ]

voornamen (roepnaam)

Jan Willem (Jan)

[ V ][ ^^ ]

personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
-   J.W. de Pous, tot 1 januari 1961
-   Drs. J.W. de Pous, van 1 januari 1961 tot 1977 (na inwerkingtreding van de Wet op het Wetenschappelijk Onderwijs)
-   Dr. J.W. de Pous, vanaf 1977 (nadat aan hem door de Katholieke Hogeschool te Tilburg een eredoctoraat was verleend)

geboorteplaats en -datum
Aalsmeer, 23 januari 1920

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 6 januari 1996

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
-   CHU (Christelijk-Historische Unie), tot 11 oktober 1980
-   CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   hoofdverspreider Haarlemmermeer illegale blad "Trouw", van 1943 tot 1945
-   directie-secretaris dagblad "Trouw", van 1945 tot 1 januari 1946
-   assistent Prof. Dr. P. Hennipman, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1945 tot 1946
-   secretaris VPCW (Verbond van Protestants-Christelijke Werkgevers in Nederland), van 1 november 1949 tot 1 januari 1953
-   lector theoretische economie, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1 januari 1953 tot 1 december 1958
-   lid Raad van State, van 1 december 1958 tot 19 mei 1959 (benoeming bij K.B. van 28 oktober 1958, nr. 2)
-   minister van Economische Zaken, van 19 mei 1959 tot 24 juli 1963
-   voorzitter SER (Sociaal-Economische Raad), van 1 mei 1964 tot 1 februari 1985

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   voorzitter Jhr.Mr. A.F. de Savornin Lohmanstichting, van juni 1964 tot 1965 (studiecentrum CHU)
-   lid bestuur Jhr.Mr. A.F. de Savornin Lohmanstichting, van juni 1965 tot 1971
-   adviserend lid Jhr.Mr. A.F. de Savornin Lohmanstichting, van 1971 tot 1977

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

-   secretaris Christelijke Nationale Persvereniging voor Nederland, van 1945 tot 1959
-   docent M.O.-economie Vrije Leergangen te Amsterdam, van 1949 tot 1953
-   plaatsvervangend lid SER (Sociaal-Economische Raad), van 1951 tot 1 april 1958
-   adviseur VPCW (Verbond van Protestants-Christelijke Werkgevers in Nederland), van 1 januari 1953 tot mei 1959
-   lid Centrale Commissie van Advies voor de Arbeidsvoorziening, tot 1 juli 1959
-   lid Raad voor de Zaken van Overheid en Samenleving, van 1964 tot 1978
-   lid Commissie Vervoervergunningen, van 1964 tot 1985
-   lid Raad van Commissarissen N.V. Philips' Gloeilampenfabrieken te Eindhoven, van 1964 tot 1985
-   lid Raad van Commissarissen Rijn-Schelde (Verolme), van 1964 tot 1985
-   lid Raad van Commissarissen Wolters Samsom Groep, van 1964 tot 1985
-   lid Raad van Commissarissen KLM (Koninklijke Luchtvaart Maatschappij), van mei 1964 tot 1973
-   voorzitter Stichting COZ (Centraal Orgaan Ziekenhuistarieven), van 1965 tot 1981
-   lid Raad van Commissarissen Grasso's Koninklijke Machinefabrieken, van 1965 tot 1982
-   adviseur regering Suriname en de Nederlandse Antillen, van 1966 tot 1974
-   lid Raad van Commissarissen Bam Holding N.V., van 1966 tot 1985
-   voorzitter Mijnraad, van 1967 tot 1985
-   lid Staatscommissie van advies inzake de Grondwet en de Kieswet (Staatscommissie-Cals/Donner), van 26 augustus 1967 tot 1971
-   lid Raad van Commissarissen Nederlandse Kabelfabrieken, van 1967 tot 1970
-   lid Groupe d'etude sur la competitivité de l'economie Europeènne, van 1968 tot 1971
-   voorzitter Onderhandelingsdelegatie Nederland-België inzake Baalhoekkanaal, van 1969 tot 1975
-   lid en vicevoorzitter College van Commissarissen FMO (Nederlandse Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelingslanden), van 1970 tot 1985
-   voorzitter Raad van Commissarissen KLM (Koninklijke Luchtvaart Maatschappij), van 1973 tot 1985
-   lid Raad van Commissarissen Gero
-   lid Raad van Commissarissen Homburg
-   lid Commissie Vervoersvergunningen, omstreeks 1976
-   lid Voorlopige Energieraad, vanaf 15 maart 1976
-   lid Raad voor de Predikantspensioenen, van 1977 tot 1985
-   lid en plaatsvervangend voorzitter Algemene Energie Raad, van 1979 tot 1985
-   lid Beleggingscommissie Pensioenfonds voor Gezondheid, Geestelijke en Maatschappelijke Belangen, van 1979 tot 1981
-   voorzitter COTG (Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg), van 1981 tot 1985
-   vicevoorzitter Beleggingscommissie Pensioenfonds voor Gezondheid, Geestelijke en Maatschappelijke Belangen, van 1981 tot 1985

[ V ][ ^^ ]

opleiding

lager onderwijs
-   Prot.Chr. lagere school te Aalsmeer

voortgezet onderwijs
-   Christelijke MULO-school te Aalsmeer, van 1932 tot 1935
-   h.b.s.-b, "Hervormd Lyceum" te Amsterdam, van 1935 tot 1938

academische studie
-   economie Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1938 tot 1947 (studie onderbroken van 1942 tot 1945 in verband met verzetsactiviteit bij "Trouw")
-   studie Northwestern University te Chicago-Evanston (V.S.), van 1947 tot 1948 (fellowship)

overige opleidingen
-   boekhouden (praktijkdiploma boekhouden) Vereniging van Leraren in de Handelswetenschappen, tot 1939
-   mercuriusdiploma Federatie van Handels- en Kantoorbedienden

eredoctoraten
-   economische wetenschappen, Katholieke Hogeschool te Tilburg, 1977

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Voerde in 1959 met minister Veldkamp de vrije loonpolitiek in, waarbij de loonstijging werd gekoppeld aan de produktiestijging
-   Antwoordde in 1960 op vragen van het PvdA-Kamerlid Posthumus (n.a.v. opmerkingen in de Belgische Senaat) dat er aanwijzingen waren voor de aanwezigheid van aardgasvelden in Groningen
-   Voerde een politiek van prijsstablisatie door te bepalen dat de loonstijgingen slecht beperkt in de prijzen mochten worden doorgevoerd. Hierover ontstond in 1960 een conflict in de bouwsector toen bouwondernemers zich daartegen verzetten
-   Bracht in 1962 de Nota inzake het aardgas uit en was verantwoordelijk voor de oprichting van de Nederlandse Gasunie. De winning van aardgas wordt in handen gebracht van de Staatsmijnen, Shell en Esso, waarbij het gewonnen aardgas verkocht wordt aan de Gasunie. De minister van Economische Zaken kan prijzen en tarieven goedkeuren en kan bepalen voor welke doeleinden het gas wordt ingezet. De Nederlandse Gasunie moet de gehele gasvoorziening in Nederland gaan verzorgen.
-   Tijdens zijn ministerschap werd het Reactor Centrum Nederland te Petten gevestigd
-   Stimuleerde met subsidieregelingen de regionale economische ontwikkeling van onder meer Noord-Nederland
-   Bracht in 1963 de Achtste industrialisatienota uit, waarin voor het eerste een hoofdstuk aan economische groei was gewijd. Versterking van de economische structuur ter behoud van de Nederlandse concurrentiepositie wordt een belangrijke doelstelling. Onderzoek en investeringen via de aardgasbaten moeten daaraan bijdragen.

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1959 de Bedrijfstellingenwet 1959 (Stb. 410) tot stand. Deze wet, die een wet uit 1939 verving, bevatte regels voor de gegevensverzameling over bedrijven door het Centraal Bureau voor de Statistiek. Iedere tien jaar moest een bedrijfstelling worden gehouden.
-   Bracht in 1961 de Prijzenwet (Stb. 135) tot stand, die ingrijpen in de prijsontwikkeling mogelijk maakt. De minister kan voor één jaar een maximumprijs vaststellen. Er dient wel overleg plaats te vinden met het bedrijfsleven en beroep tegen een prijsbeschikking is mogelijk. Het wetsvoorstel was in 1958 ingediend door minister Zijlstra, maar werd door De Pous in 1961 aangepast.
-   Bracht in 1962 samen met minister Marijnen de In- en Uitvoerwet (Stb. 295) tot stand. Deze gaat uit van het beginsel van vrijheid van internationale handel, waarvan slechts bij uitzondering en bij bepaalde goederen (via een AMvB) van mag worden afgeweken.
-   Bracht in 1962 samen met minister Marijnen de Hamsterwet (Stb. 542) tot stand, die de regering de mogelijkheid biedt om in buitengewone omstandigheden hamsteren tegen te gaan.
-   Bracht in 1963 samen met de ministers Cals en Veldkamp de Kernenergiewet (Stb. 82) tot stand. Deze wet moet een gecoördineerd stimuleren door de overheid van het gebruik van kernenergie mogelijk maken. Daarnaast zijn regels opgenomen die het gevaar dat is verbonden aan het werken met radioactieve stoffen en ioniserende stralen uitzendende apparaten moet voorkomen. De handel in splijtstoffen en in radioactief materiaal wordt aan vergunningen gebonden. Er komt een Kernenergieraad.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Bood in 1962 als minister van Financiën ad interim de Rijksbegroting 1963 aan de Tweede Kamer aan, omdat Zijlstra een vergadering van de Internationale Bank te Washington bijwoonde
-   In 1970 eisten NVV en NKV het aftreden van De Pous als voorzitter van de SER wegens zijn vele commissariaten

uit de privé-sfeer
-   Hij was kleurenblind
-   Werd in 1952 lector aan de VU als (waarnemend) opvolger van Jelle Zijlstra
-   Weigerde in 1967 een benoeming tot hoogleraar
-   Zijn vader was bloemkweker

anekdotes
-   Toen zijn jongste dochter Anneke werd geboren was hij de eerste sinds honderd jaar die door de vicevoorzitter van de Raad van State werd gelukgewenst met de geboorte van een kind.

niet-aanvaarde politieke functies
-   minister van Economische Zaken, oktober 1966
-   minister van Economische Zaken, maart 1967 (tijdens formatie-Biesheuvel)

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
-   Paul (schuilnaam tijdens Tweede Wereldoorlog)
-   Jan Compromis (bijnaam als voorzitter SER)

woonplaats(en)/adres(sen)
's-Gravenhage, Van Zaeckstraat 65, omstreeks 1993

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 27 juli 1963
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau
-   Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 24 januari 1985

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
-   H.C.M. van Seumeren en A.F. van Zweeden, "De Pous: een journalistiek portret", in: "Economische orde en beleid. Twintig jaar sociaal-economisch beleid. Bundel ter gelegenheid van het aftreden van dr. J.W. de Pous als voorzitter van de Sociaal-Economische Raad (1964-1984)", (1985)
-   "Dr. J.W. de Pous 1920-1996", Trouw, 8 januari 1996
-   H.C.M. van Seumeren, "Zonder De Pous was de SER al lang ter ziele geweest", De Volkskrant, 9 januari 1996
-   G.C. van Dam, "De Pous: een toegewijd man", Trouw, 11 januari 1996
-   H. van Spanning, "Jan Willem de Pous (1920-1996). Boegbeeld van de overlegeconomie, in: P.E. Werkman en R.E. van der Woude (ed.), "Geloof in eigen zaak. Markante protestantse werkgevers in de negentiende en twintigste eeuw" (2006), 471
-   Wie is dat? 1956

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd

naam echtgeno(o)t(e)/partner
Mw. G. van Itterzon

kinderen
2 dochters en 1 zoon

naam vader
Th. de Pous, Theunis

geboorteplaats en/of -datum vader
Assendelft, 1886

naam moeder
A. Maarse, Aagje

geboorteplaats en/of -datum moeder
Aalsmeer

broers en zusters
1 broer en 2 zussen

beroep grootvader (moederskant)
bloemenkweker



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route