Mr. J.W. Beyen

Foto Mr. J.W. Beyen
Partijloze minister van Buitenlandse Zaken, in combinatie met de KVP'er Luns in het derde kabinet-Drees. Voormalig topambtenaar van Financiën en bankier. Had als minister een belangrijk aandeel in het totstandkomen van de EEG, nadat hij in december 1952 een naar hem genoemd plan had gelanceerd voor economische integratie. Buitengewoon erudiet en spiritueel man; geestig en onderhoudend. Hoewel geld en bankwezen zijn vak waren, beschouwde hij toch het ministerschap als één van de meest aangename en vruchtbare periodes van zijn leven. Zijn relatie met collega-minister Luns was zeer slecht vanwege competentiegeschillen. Na zijn aftreden ambassadeur in Parijs.

partijloos
in de periode 1952-1956: minister

[ V ][ ^^ ]

voornamen

Johan Willem

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Utrecht, 2 mei 1897

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 29 april 1976

levensbeschouwing
-   Nederlands Hervormd
-   Rooms-Katholiek (op latere leeftijd, na ministerschap)

opmerkingen over de naam en/of titel
Achternaam oorspronkelijk 'Beijen'

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
-   Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond", omstreeks 1931 tot 6 april 1935
-   partijloos

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   tijdelijk adjunct-commies Generale Thesaurie, ministerie van Financiën, van 1 november 1918 tot 31 maart 1919 (op aanbeveling van Prof. Suyling)
-   commies Generale Thesaurie, ministerie van Financiën, vanaf 1 april 1919
-   referendaris ministerie van Financiën, tot 1923
-   waarnemend Thesaurier-Generaal, van 1923 tot december 1923
-   secretaris directie N.V. Philips' Gloeilampenfabrieken te Eindhoven, van januari 1924 tot 1925
-   directeur kantoor Amsterdam der Javasche Bank te Amsterdam, van 1925 tot 1927 (uitgenodigd door de president Mr. L.J.A. Trip)
-   directeur Rotterdamsche Bankvereniging, van 1 april 1927 tot 1 april 1935
-   vicepresident Bank voor Internationale Betalingen te Bazel, van 1 mei 1935 tot 1 mei 1937
-   president Bank voor Internationale Betalingen te Bazel, van 1 mei 1937 tot januari 1940
-   financieel directeur Lever Brothers en Unilever, van januari 1940 tot 1946
-   financieel adviseur Nederlandse regering, van 1940 tot 1952 (verbleef in Londen van 1940 tot 1945; zette met behulp van daar aanwezige financiële deskundigen een ministerie van Financiën op)
-   executive director IMF (Internationaal Monetair Fonds) te Washington, van 1946 tot 1952
-   minister van Buitenlandse Zaken, van 2 september 1952 tot 13 oktober 1956
-   regeringscommissaris voor Duitse aangelegenheden, van 1957 tot 1 januari 1958
-   buitengewoon en gevolmachtigd ambassadeur te Parijs, van 1 januari 1958 tot juli 1963
-   ambteloos

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

-   lid Staatscommissie centralisatie middenstands- en kredietwezen (Staatscommissie-Van Doorninck), vanaf juli 1927
-   regeringsgedelegeerde conferentie Genève, 1932
-   regeringscommissaris Nederlandse Maatschappij tot ontginning van steenkolenvelden (Nemos), van 1932 tot 1937
-   lid Raad van Commissarissen N.V. Philips' Gloeilampenfabrieken te Eindhoven, vanaf 1934
-   lid Raad van Commissarissen Müller
-   lid Raad van Commissarissen handelsvereniging Amsterdam, omstreeks 1935
-   lid Raad van Commissarissen Rotterdamse Droogdok Maatschappij
-   president Raad van Commissarissen verenigde glasfabrieken, omstreeks 1935
-   lid Raad van Commissarissen levensverzekeringsbedrijf NILLMIJ, omstreeks 1935
-   lid Raad van Commissarissen Hollandse Beon
-   lid Raad van Commissarissen Westland-Hypotheekbank
-   lid Raad van Commissarissen KLM (Koninklijke Luchtvaart Maatschappij)
-   lid Raad van Commissarissen KNILM (Koninklijke Nederlandsch-Indische Luchtvaart Maatschappij)
-   lid Raad van Commissarissen algemeen administratie- en trustkantoor
-   lid Raad van Commissarissen Rotterdamse Trustmaatschappij
-   lid Raad van Commissarissen Nederlands syndicaat voor China
-   afgevaardigde naar de conferentie van Bretton Woods, 1944
-   lid hoofdbestuur Nederlandsche Maatschappij voor Nijverheid en Handel
-   lid voorbereidingscommissie oprichting Verenigde Naties te Londen, november 1945
-   voorzitter Raad van Commissarissen Rotterdamse Bank, vanaf mei 1963
-   voorzitter Raad van Commissarissen Wm. H. Müller & Co., vanaf juni 1963
-   voorzitter Raad van Commissarissen Nederlandse maatschappij van het Belgische Petrofina-concern
-   adviseur Belgische Petrofina-concern, vanaf 1963
-   voorzitter raad van advies maandblad "Common market" te 's-Gravenhage, vanaf 1963
-   president Association pour l'etude des problemes de l'Europe te Parijs, van 1963 tot 1967
-   lid Raad van Commissarissen Hollandse Beton Maatschappij, vanaf 1964
-   voorzitter Raad van Commissarissen Hollandse Aannemingsmaatschappij, vanaf 1965
-   lid adviescommissie internationale monetaire vraagstukken, vanaf 1966
-   waarnemend lid van de delegatie naar de monetaire en economische wereldconferentie
-   voorzitter Nederlandse delegatie vijfde zitting Ecosoc van de Verenigde Naties
-   voorzitter missie Wereldbank naar Marokko

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   Stedelijk Gymnasium te Utrecht

academische studie
-   rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen) Rijksuniversiteit Utrecht, van 1914 tot 30 oktober 1918

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Lanceerde in december 1952 het plan-Beyen, waarbij de E.G.K.S. zou streven naar een douanegemeenschap, zonder interne tariefgrenzen. Dit plan was een eerste stap naar de vorming van de Europese Economische Gemeenschap in 1957.
-   Bereikte in 1955 op de conferentie van Messina met de vijf andere landen van de E.G.K.S. overeenstemming over uitbreiding van de Europese integratie tot alle economische sectoren. Speelde met zijn collega's Becht en Spaak van Luxemburg en België een belangrijke rol bij de voorbereiding van deze conferentie en bij het bereiken van een doorbraak op het punt van de economische integratie.

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1956 samen met de minister van Justitie de wet tot Goedkeuring van het Verdrag van Genève inzake de status van vluchtelingen tot stand

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Was al tijdens de oorlog in Londen al in beeld voor het ministerschap van Financiën
-   Werkverdeling: Beyen: Europese zaken en multilaterale zaken; Luns: Benelux- en bilaterale zaken
-   Bij de kabinetsformatie van 1952 voor het kabinet Drees III hebben koningin Juliana en prins Bernhard met succes druk uitgeoefend om hun vriend Johan Willem Beyen minister van Buitenlandse Zaken te maken.
-   Verdedigde in 1954 met succes het wetsvoorstel tot Goedkeuring van het Verdrag inzake de oprichting van de Europese Defensie Gemeenschap. Omdat het Franse parlement het verdrag afwees, trad het echter niet in werking.
-   Kreeg tijdens zijn ministerschap aanvankelijk kritiek (vooral van KVP en PvdA), omdat zij voorstellen voor Europese integratie niet federalistisch genoeg waren. Toen later bleek dat zijn realistische koers juist wel succes opleverde, groeide de waardering.
-   Vanwege zijn duidelijke stellingname in de Greet Hofmansaffaire was hij voor de koningin aan het eind van zijn ministerschap persona non grata aan het hof. De koningin verzette zich ook enige tijd tegen zijn benoeming tot ambassadeur, wat hij uiteindelijk overigens toch werd.
-   Als regeringscommissaris voor Duitse aangelegenheden leidde hij de onderhandelingen over de Duitse herstelbetalingen, over grenskwesties en over het Eems-Dollardgebied

uit de privé-sfeer
-   Promoveerde bij prof. B.Ch. de Savornin Lohman
-   Behoorde tot de vriendenkring van prinses (later koningin) Juliana. Zij was, met prins Bernhard, voorstander van een ministerschap van Beyen. Hun vriendschap bekoelde vanwege zijn opstelling in de affaire-Greet Hofmans.
-   Zijn vader was algemeen secretaris van de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen. Zijn moeder was concertpianiste.
-   Had van moederszijde een zeer muzikale familie. Oudoom Johan was de eerste dirigent van het paleisorkest.

anekdotes
-   Als minister wilde hij geen dossiers zien. Een ambtenaar die een beslissing verlangde, moest een nota indienen van hoogstens anderhalf velletje. Hij besliste dan terstond en dat heeft hij vier jaar volgehouden.
-   Bij mooi weer overlegde hij wel met zijn ambtenaren op het Scheveningse strand.
-   Drees zou de benoeming van Beyen - in wie hij een bondgenoot tegen al te vergaande Europese integratie zag - achteraf hebben betreurd.

woonplaats(en)/adres(sen)
-   De Bilt (kinderjaren)
-   Wassenaar, vanaf 1963
-   Zuid-Frankrijk (tweede huis)

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, juli 1927 (wegens verdiensten voor het bankwezen)
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 28 april 1951
-   Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 21 november 1956

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
-   lid Letterkundig Gezelschap "Mentor" (als gymnasiast)
-   lid Liberale Studieclub Rotterdam, omstreeks 1931

hobby's
violoncel

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "PLaatselijk belastinggebied" (1926)
-   "Het spel en de knikkers. Een kroniek van vijftig jaren te Rotterdam" (1968)
-   "De zin van het nutteloze" (1970)

literatuur/documentatie
-   interview met Bibeb in Vrij Nederland, 29 april 1961
-   A.E. Kersten, "Beijen, Johan Willem (1897-1976)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 30
-   J.W.L. Brouwer, "Architect van de Europese Gemeenschap?", in: D. Hellema e.a. (red.), "De Nederlandse ministers van Buitenlandse Zaken in de twintigste eeuw" (Den Haag, 1999)
-   J.W.L. Brouwer, "'Ik heb Uwe Majesteit gedurende vier jaren naar mijn beste weten gediend'. Minister Beyen tussen twee vuren in de Hofmansaffaire", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2004, 108
-   W.H. Weenink, "Bankier van de wereld. Bouwer van Europa. Johan Willem Beyen (1897-1976)" (2005)

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
-   gehuwd, 28 maart 1922 (huwelijk ontbonden 26 oktober 1945)
-   gehuwd (tweede huwelijk), 14 november 1945

naam echtgeno(o)t(e)/partner
P.J.G. Hijmans van Anrooij, Petronella Jeanne Geertruida

naam 2e partner
M.A. Lubinka, Margaretha Lubinka

kinderen
-   2 zoons en 1 dochter (uit eerste huwelijk)
-   kinderloos (tweede huwelijk)

naam vader
Mr. K.H. Beyen, Karel Hendrik

geboorteplaats en/of -datum vader
Utrecht, 1866

naam moeder
L.M. Coenen, Louisa Maria

geboorteplaats en/of -datum moeder
Utrecht

beroep vader
-   assistent van de thesaurier-generaal van Financiën, vanaf 1890
-   spoorwegambtenaar, 1897

beroep grootvader (moederskant)
oprichter Utrechts orkest

familierelaties
Vader van K.H. Beyen, staatssecretaris van Economische Zaken



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route