M.H.M.F. Gardeniers-Berendsen

Foto M.H.M.F. Gardeniers-Berendsen
Vooraanstaande KVP- en CDA-politica. Kwam in 1971 in de Tweede Kamer en was daar woordvoerster onderwijs, cultuur en maatschappelijk werk. Verdedigde in 1976 samen met Hannie van Leeuwen een initiatiefwetsvoorstel over abortus, dat uitging van het principe 'nee, tenzij'. Dit voorstel kreeg echter geen meerderheid. In de kabinetten-Van Agt achtereenvolgens minister van CRM en van Volksgezondheid. Loyaal aan haar partij bezuinigde zij waar dat werd geëist. Zeer vitale vrouw met een, naar eigen zeggen, fotografisch geheugen en een wiskundeknobbel, die vele functies vervulde in maatschappelijke organisaties. Eindigde haar loopbaan als staatsraad.

KVP, CDA
in de periode 1971-1983: lid Tweede Kamer, minister, lid Raad van State
[ V ][ ^^ ]

voornamen (roepnaam)

Mathilde Hubertine Maria Francisca (Til)
[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 18 februari 1925

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek
[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
-   KVP (Katholieke Volkspartij), tot 11 oktober 1980
-   CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980
[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   secretaresse, vanaf 1941
-   werkzaam bij de Rijkstelegraaf te Rotterdam
-   secretaresse Raad van Bestuur, telxtielfabriek "Natex" (Nationale Textiel Industrie) te Rotterdam, van 1945 tot 1946
-   hoofd afdeling export, textielfabriek "Natex" (Nationale Textiel Industrie) te Rotterdam, van 1946 tot 1950
-   ambteloos, van 1950 tot mei 1971
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 11 mei 1971 tot 19 december 1977
-   minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk, van 19 december 1977 tot 10 september 1981
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 10 juni 1981 tot 9 september 1981
-   minister van Volksgezondheid en Milieuhygiëne, van 11 september 1981 tot 4 november 1982
-   minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk ad interim, van 11 oktober 1982 tot 4 november 1982 (vanwege ziekte van minister De Boer)
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 september 1982 tot 23 februari 1983
-   lid Raad van State, van 1 maart 1983 tot 1 maart 1995
[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

vorige
-   lid bestuur KVP afdeling Leiden, van november 1968 tot 1971
-   lid bestuur KVP Kamerkring Zuid-Holland, omstreeks 1970
-   lid partijraad KVP, vanaf maart 1970
-   lid fractiebestuur KVP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van september 1971 tot 11 mei 1976
-   penningmeester CDA, vanaf 23 juni 1973
-   tweede vicefractievoorzitter, KVP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 11 mei 1976 tot 25 mei 1977
-   voorzitter commissie van onderzoek naar de verkiezingsnederlaag van het CDA in 1994, van 6 mei 1994 tot 2 juli 1994
-   lid adviesgroep Kleurrijk CDA, 2008
[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

huidige
-   voorzitter Raad van Advies "project Kreekhuizen", InHolland, vanaf 2007
-   lid Raad van Advies Muzeprijs, vanaf 2008

vorige
-   secretaris hockeyvereniging "LMHC" (Leidse Mixed Hockey Club)
-   gezinsvoogd
-   ambtenaar burgerlijke stand te Leiden, vanaf november 1968
-   secertaris bestuur Stichting Montessori-onderwijs te Leiden
-   lid Raad van Beheer Sportstichtingen Leiden, vanaf maart 1970
-   lid bestuur R.K. Vrouwengilde
-   lid hoofdbestuur Consumentenbond
-   vicevoorzitter Katholieke Welzijnsstichting in Zuid-Holland
-   lid Raad van de Kunst (Dagelijkse Raad)
-   lid bestuur Stichting Katholieke Hogeschool te Tilburg
-   lid bestuur Stichting Katholiek Maatschappelijk Beraad
-   lid commissie Science and Arts, EVU (Europese Vrouwen Unie)
-   lid Staatscommissie Bevolkingsvraagstukken (Staatscommissie-Muntendam), van 15 maart 1974 tot 9 februari 1977
-   lid Stichting beheer kunstwerken
-   lid bestuur Provinciale Raad voor overleg en advies van Zuid-Holland
-   lid bestuur Academisch Ziekenhuis te Leiden, van 1983 tot 1995
-   voorzitter Stichting Nationaal Informatiesysteem Gehandicapten/IDC, van 1983 tot 1995
-   lid bestuur Prins Bernhardfonds, van 1985 tot 1995
-   vicevoorzitter Nederlandse Rode Kruis, van 1985 tot september 1995
-   voorzitter curatorium Anne Frank-stichting te Amsterdam, van juni 1987 tot 2000
-   lid bestuur Nationaal Ballet
-   lid bestuur Stichting "Sole Mio" te Noordwijk aan Zee
-   lid bestuur steunfonds Katholieke Hogeschool te Tilburg
-   lid bestuur Stichting "Praemium Erasmianum", van 1 januari 1989 tot 1998
-   lid bestuur Stichting Fonds "Clingendael"
-   lid Raad van Commissarissen N.V. Koninklijke Bijenkorf Beheer te Amsterdam
-   lid Raad van Commissarissen N.V. Interpolis (betaald)
-   lid geschillencommissie Bankbedrijf
-   lid bestuur KASKI (Katholiek Sociaal en Kathechetisch Instituut)
-   lid bestuur World Veterans
-   lid bestuur "Cosmo Center"
-   voorzitter landelijk comité ter begeleiding van E.G.-projecten gericht op de integratie van gehandicapten
-   lid Stichting "Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau"
-   lid bestuur Stichting "Fonds Opleiding en Ontwikkeling van (potentiële) uitzendkrachten"
-   voorzitter "Marga Klompé Fonds"
-   vicevoorzitter bestuur Stichting "Fonds Slachtofferhulp", van 1990 tot 2005
-   voorzitter Stichting "Fonds Clingendael"
-   lid bestuur Aids-fonds, tot februari 1993
-   voorzitter bestuur Plusfonds
-   voorzitter Stichting "Vrienden van de Bachvereniging"
-   lid Nederlands Helsinki Comité
-   lid bestuur "Fonds Hulp aan Slachtoffers"
-   lid Raad van Advies en Toezicht SIRE (Stichting Ideële Reclame), vanaf januari 1992
-   voorzitter Stichting Comité Nationaal Vrijheidscarillon'95
-   voorzitter Klachtencommissie Bloedbanken, van 1994 tot 2001
-   voorzitter Raad van Advies en Toezicht SIRE (Stichting Ideële Reclame)
-   lid Nationaal Comité 4 en 5 mei, van 1995 tot 2000
-   ombudsman Verzekeringswezen, van januari 1996 tot 1 februari 2001
-   voorzitter presidium kennisdebat 'Kennis voor Morgen', van 16 april 1996 tot 1997
-   voorzitter Beraadsgroep Vernieuwing Ouderenbonden
-   lid bestuur Stichting "Sweelinckprijs", van 1997 tot 2004
-   lid Raad van Commissarissen "Koudijs Bouw" te Oud Beijerland
-   lid Raad van Advies Stichting "Kunst en Zaken", vanaf 1997
-   voorzitter Beraadsgroep, Terruwe Stichting, vanaf 1997
-   lid Beraadsgroep Intercultureel Vrouwenberaad Rotterdam, vanaf 2001
-   lid Raad van Advies "Anne Frank Stichting", vanaf 2001
-   lid Raad van Advies "Fonds Slachtofferhulp", vanaf 2005
-   voorzitter Jury Paul Tensenprijs, van 2005 tot 2011

afgeleide functies, presidia etc.
-   voorzitter bijzondere commissie voor de wetgeving tegen radio- en televisiepiraten op de Noordzee (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 februari 1973 tot 28 juni 1973
-   voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Kaderwet Specifiek Welzijn (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 23 juni 1977 tot 19 december 1977
-   lid afdeling Onderwijs en Wetenschappen (Raad van State)
-   lid afdeling Landbouw en Visserij (Raad van State)

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
-   erelid hockeyvereniging "LMHC" (Leidse Mixed Hockey Club)
-   beschermvrouwe NeVeBe (Nederlandse Vereniging van Bejaardenoorden)
-   beschermvrouwe Vrouwen van Dachau
-   ambassadeur Sint Laurenskerk Rotterdam, vanaf 2005
[ V ][ ^^ ]

opleiding

lager onderwijs
-   R.K. lagere school te Rotterdam

voortgezet onderwijs
-   h.b.s.-b, R.K. Meisjes-lyceum te Rotterdam, tot juni 1941

overige opleidingen
-   opleiding voor secretaresse
[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met cultuur, omroepbeleid en volksgezondheid en daarnaast met onderwijs en maatschappelijk werk
-   Verdedigde in 1976 in de Tweede Kamer samen met mevrouw Van Leeuwen (ARP) het in 1975 door haar partijgenoot Van Schaik en mevrouw Van Leeuwen ingediende initiatiefvoorstel over afbreking van zwangerschap ('Nee, tenzij'). Het voorstel werd ingetrokken, nadat een tegelijkertijd behandeld concurrerend voorstel van PvdA en VVD door de Tweede Kamer was aangenomen.

opvallend stemgedrag
-   Behoorde in 1974 tot de minderheid van haar fractie die vóór het (verworpen) wetsvoorstel over opschorting van de overgang van rechtswege van gemeenten van rijks- naar gemeentepolitie ('politiestopwetje') stemde

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Haar welzijnsbeleid richtte zich op het aanmoedigen van de eigen verantwoordelijkheid van burgers, waarbij de overheid een ondersteunde taak had. Prioriteit werd gegeven aan groepen in (tijdelijke) achterstand, zoals buitenlandse werknemers en vluchtelingen, gehandicapten en analfabeten. Decentralisatie, met name van het sociaal-cultureel werk en het maatschappelijk werk, kreeg veel aandacht. Ook het scheppen van voorwaarden ter bevordering van vrijwilligerswerk kreeg prioriteit. Decentralisatie was tevens een speerpunt in het kunstbeleid. Dit ging, mede in het kader van het algemene financieel-economisch beleid, gepaard met aanzienlijke ombuigingen op haar begroting (onder meer bij de omroep, de kunstsector en het welzijnswerk).
-   Bracht in 1978 de Nota kunstuitleen uit. Deze nota gaat in op een bemiddelingsinstrument voor de distriubutie van kunstwerken naar het publiek. Dat moet de toegankelijkheid van hedendaagse beeldende kunst bevorderen. De nota behandelt zowel het rijks- als het provinciale en gemeentelijke beleid. Het beleid wordt toegespitst op de kwaliteit van de aangeboden kunstwerken, voorlichting van het publiek en begeleiding van het rijksaanbod, en bevordering van de deskundigheid van het personeel in de kunstuitleen. Er komt een 'Regeling voor de kunstuitleen', waarmee aan het beleid uitvoering wordt gegeven.
-   Handhaafde in 1978 de koppeling tussen het abonnement op een omroepblad en het lidmaatschap van een omroep
-   Bracht in 1979 de Nota regionale radio-omroep uit. Uitgangspunt voor de regionale omroep is dat lagere overheden daaraan moeten betalen en dat er geen reclame-inkomsten zijn. In iedere provincie komt één regionale omroep, met uitzondering van Zuid-Holland waar er twee komen.
-   Bracht in 1980 samen met staatssecretaris Smit-Kroes de Kabelnota uit over de doorgifte van buitenlandse omroepprogramma's via kabelnetten. Op Nederland gerichte commerciële t.v.-programma's van buitenlandse omroepen worden geweerd.
-   Stelde in 1981 de Regionale Instellingen voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg (RIAGG's) in
-   Verdedigde in 1981 in de Tweede Kamer met succes het wetsvoorstel Kaderwet specifiek welzijn, waarmee decentralisatie van het welzijnswerk moest worden bevorderd. Haar opvolger minister De Boer bracht de wet in het Staatsblad. De wet trad niet in werking, maar werd door minister Brinkman ingetrokken en vervangen door de Welzijnswet.
-   Verdedigde als minister van Volksgezondheid en Milieuhygiëne diverse bezuinigingen op het budget van Volksgezondheid. Verhoogde de eigen bijdrage voor bewoners van verpleeghuizen. Haar voorstel tot invoering van een eigen bijdrage voor geneesmiddelen kreeg onvoldoende steun.
-   Bracht in 1982 de Notitie Psychiatriebeleid uit over de voortgang van de huisvesting psychiatrie (renovatie en vervanging). De notitie gaat onder meer in op knelpunten en op inpassing van de huisvestingsproblematiek in het algehele proces van herstructurering van de psychiatrie, waarbij meer aandacht komt voor ambulante zorg, dagbehandelingen en beschermde woonvormen.
-   Kwam in juli 1982 met een plan voor reductie van het aantal ziekenhuisbedden met 8000 (tevens sluiting van 26 ziekenhuizen). In oktober schortte zij de plannen echter op.
-   Stelde in oktober 1982 de Staatscommissie Jeukens in, die moest adviseren over het beleid inzake euthanasie en hulp bij zelfdoding, in het bijzonder waar het gaat om wetgeving en wetstoepassing. Voorzitter prof.mr. H.J.M. Jeukens is raadsheer in de Hoge Raad.

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1978 een wijziging van de Omroepwet in het Staatsblad, waardoor de minister grotere invloed kreeg op het toelaten van nieuwe omroeporganisaties. Het wetsvoorstel was in 1977 ingediend en verdedigd door minister Van Doorn en staatssecretaris Van Hulten.
-   Bracht in 1979 een wijziging (Stb. 557) van de Omroepwet tot stand, waardoor ook volwassenen die geen omroepbijdragen betaalden, gingen meewegen bij de bepaling van het ledental van een omroepvereniging; de criteria voor het bereiken van een bepaalde omroepstatus (aspirant, C, B of A) werden verhoogd. Het wetsvoorstel was in 1977 ingediend door minister Van Doorn.
-   Bracht in 1981 de Fondsenwet scheppende kunsten (Stb. 355) tot stand. Deze geeft een wettelijke basis aan het fonds voor de scheppende kunst (een privaatrechtelijke rechtspersoon met een bestuur), dat op ontwikkeling en vernieuwing van de kunst gerichte producties kan subsidiëren.
-   Bracht in 1982 als minister van Volksgezondheid de Wet Voorzieningen Gezondheidszorg in het Staatsblad (Stb. 563). Daarmee werd een wettelijke basis gelegd voor het te voeren beleid voor het geheel van de volksgezondheid. Het ging daarbij onder meer om zaken als kwaliteit, planvorming, financiering, experimenten en vestigingsbeleid. Het beleid moest gericht zijn op een begrijpelijk, beheersbaar en overzichtelijk stelsel van gezondheidsvoorzieningen. Met de wet werd bovendien een kader geschapen voor overleg op verschillende bestuurlijke niveaus. Er waren in de wet tevens bepalingen opgenomen over basisgezondheidsdiensten. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend door staatssecretaris Hendriks en in 1981 met succes in de Tweede Kamer verdedigd door staatssecretaris Veder. De wet is in 1996 ingetrokken.
[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Kreeg bij de gemeenteraadsverkiezingen 1970 in Leiden 301 voorkeurstemmen, net te weinig om een zetel te behalen

uit de privésfeer
-   Was in de Tweede Wereldoorlog betrokken bij de verspreiding van illegale blaadjes
-   Haar vader was hoofdonderwijzer op een normaalschool (onderwijzersopleiding) in Rotterdam
-   Haar echtgenoot was directeur van een B.V. en later directeur van de Nederlandse Vereniging Bescherming van Voetgangers (NVBV)

woonplaats
Leiden

ridderorden
Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 9 december 1982

overige onderscheidingen en prijzen
Nationale Revalidatieprijs 1993

hobby's
hockey
[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
-   J. Bakker, "'De voordeur open voor wie in de penarie zit'", Leidse Courant, 17 april 1971
-   F. van Geldrop (samenst.), "Til Gardeniers, minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk van 19 december 1977 tot en met 10 september 1981" (Rijswijk, 1981)
-   M. Berkel, "Afscheid van Til Gardeniers. 'Het is een opluchting dat ik er nu een punt achter ga zetten'", in: Haagse Post, 6 november 1982
-   NRC Handelsblad, 18 juni 1987
[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
weduwe

echtgeno(o)t(e)/partner
M.H.G. Gardeniers, Mathieu Hubert Gerard

kinderen
3 zonen

vader
A.W.H.M. Berendsen, Antonius Wilhelmus Hubertus Marie

moeder
M.H.M.H. Wettelings, Mathilde Hubertine Maria Hubertina

De gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was, met de nadruk op activiteiten in de landelijke politiek.

Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw reactie per email sturen aan info@biografieen.com.



voornamen (roepnaam)
personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route