Drs. G.M.V. van Aardenne

Foto Drs. G.M.V. van Aardenne
Liberaal wis- en natuurkundige met een brede maatschappelijke en culturele belangstelling. Speelde in de VVD dertig jaar een belangrijke rol. Voor hij in de landelijke politiek kwam directeur van een ijzergieterij. In de Tweede Kamer tijdens het kabinet·Den Uyl financieel woordvoerder van de oppositie. Minister van Economische Zaken in de kabinetten-Van Agt I en -Lubbers I (in dat kabinet tevens viceminister-president). Kreeg onder meer te maken met de teloorgang van de Nederlandse scheepsindustrie. 'Aangeschoten wild' door de RSV-enquête, vanwege het onjuist informeren van de Tweede Kamer. Was in 1994 als informateur 'wegbereider' van het paarse kabinet en zag die benoeming als een rehabilitatie. Gedegen stabiele figuur.

VVD
in de periode 1971-1991: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister, vice-minister-president

[ V ][ ^^ ]

voornamen (roepnaam)

Gijsbert Michiel Vredenrijk (Gijs)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 18 maart 1930

overlijdensplaats en -datum
Dordrecht, 10 augustus 1995

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd: vrijzinnig

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 1958

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   medewerker Koninklijke staalfabrieken "Penn Bauduin" N.V., van 1 september 1957 tot 1 juli 1960
-   adjunct-directeur Koninklijke staalfabrieken "Penn Bauduin" N.V., van 1 juli 1960 tot 1 januari 1968
-   lid gemeenteraad van Dordrecht, van 17 maart 1964 tot december 1977
-   directeur Koninklijke staalfabrieken "Penn Bauduin" N.V., van 1 januari 1968 tot 1 januari 1971
-   wethouder (van volksgezondheid, recreatie en sport) van Dordrecht, van 2 juli 1970 tot 30 mei 1972
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 februari 1971 tot 10 mei 1971
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 augustus 1971 tot 19 december 1977
-   minister van Economische Zaken, van 19 december 1977 tot 11 september 1981
-   minister van Financiën ad interim, van 22 februari 1980 tot 6 maart 1980 (na het aftreden van Andriessen)
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 augustus 1981 tot 4 november 1982
-   minister van Economische Zaken en viceminister-president, van 4 november 1982 tot 14 juli 1986
-   ambteloos, vanaf 14 juli 1986
-   lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 juni 1995 tot 10 augustus 1995

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   lid bestuur VVD afdeling Dordrecht
-   fractievoorzitter VVD gemeenteraad van Dordrecht, van mei 1972 tot december 1977
-   voorzitter commissie kandidaatstelling Tweede-Kamerverkiezingen 1994, omstreeks 1993

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

overzicht
-   voorzitter bestuur Gemeentelijk Ziekenhuis te Dordrecht, van 1970 tot 1977
-   lid Raad van Commissarissen Glintex B.V.
-   lid College voor Ziekenhuisvoorzieningen, van 1975 tot 1977
-   lid Raad van Commissarissen Bondsspaarbank Dordrecht-Breda te Breda (voor 1977)
-   lid bestuur sectie Algemene Ziekenhuizen Nationale Ziekenhuisraad, van 1971 tot 1977
-   voorzitter gemeentelijke VVV (Vereniging voor Vreemdelingenverkeer) Dordrecht
-   voorzitter Provinciale VVV Zuid-Holland
-   lid bestuur Hulpbank te Dordrecht
-   voorzitter Stichting Hervormd Rusthuis te Dordrecht
-   hoofdingeland Polder Dordtsewaard
-   voorzitter Raad van Commissarissen Holland Sea Search B.V., vanaf 17 december 1981
-   onafhankelijk deskundige College voor Ziekenhuisvoorzieningen, van 1982 tot 4 november 1982
-   lid Raad van Commissarissen Bruynzeel Keukens en Kasten B.V., tot 10 augustus 1995
-   lid Raad van Commissarissen metaalverwerkend bedrijf Aalberts Industries te Venlo
-   lid Raad van Commissarissen ACEC Nederland b.v. (producent van elektromotoren, transformatoren en elektrische installaties) te Apeldoorn, omstreeks 1987
-   lid Raad van Commissarissen raadgevend ingenieursbureau IHN te Leeuwarden, omstreeks 1987
-   lid Raad van Commissarissen chemieconcern DSM, van juni 1987 tot 10 augustus 1995
-   president Raad van Commissarissen n.v. Industriebank LIOF (Limburgs Instituut voor ontwikkeling en Financiering) te Maastricht, vanaf 26 juni 1987
-   voorzitter College voor Ziekenhuisvoorzieningen, van 1 september 1987 tot 10 augustus 1995
-   voorzitter bestuurscommissie Medische faculteiten van Leiden en Rotterdam, van 1988 tot 10 augustus 1995
-   lid Raad van Commissarissen Henderson Beleggingsfondsen, vanaf maart 1989
-   voorzitter Stichting Bos en Hout, omstreeks april 1989
-   voorzitter adviescollege Internationale technologieprogramma's, omstreeks april 1989 en nog in 1993
-   bemiddelaar in conflict medisch specialisten/ziekenfondsen, van januari 1989 tot juli 1989 (wist een oplossing te bereiken)
-   voorzitter bestuur ECN (Energie Onderzoek Centrum Nederland) te Petten, van 1 juli 1989 tot 10 augustus 1995
-   adviseur minister van Verkeer en Waterstaat inzake de financiering van inpoldering van de Markerwaard, omstreeks 1989
-   voorzitter Orlando Kwartet
-   voorzitter/lid tijdelijke adviescommissie sanering stadsverwarmingsbedrijven, vanaf 1 oktober 1989
-   voorzitter Centrale Commissie voor de Statistiek, van 1 december 1990 tot 1 januari 1995
-   voorzitter Raad van Commissarissen Electron Beheer B.V. te Breda
-   lid bestuur DNW (Duits-Nederlandse Windtunnel)
-   voorzitter NIVR (Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart) te Delft, van 1 juli 1990 tot 10 augustus 1995
-   lid Raad van Commissarissen COVRA (Centrale Organisatie voor Radioactief Afval), van 8 november 1991 tot 10 augustus 1995
-   lid bestuur Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium
-   extern-adviseur inzake decentralisatie, omstreeks 1991
-   voorzitter Commissie Sanering Ziekenhuisvoorzieningen, vanaf december 1993
-   informateur, van 14 mei 1994 tot 27 juni 1994 (samen met K.G. de Vries en J.J. Vis)

gedelegeerde commissies
-   ondervoorzitter vaste commissie voor Sociale Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1973 tot 18 december 1977
-   voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Rijksoctrooiwet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van december 1974 tot december 1976

[ V ][ ^^ ]

opleiding

lager onderwijs
-   bijzonder-neutrale lagere school te Rotterdam

voortgezet onderwijs
-   gymnasium-b Openbaar "Erasmiaansch Gymnasium" te Rotterdam, tot 1947

academische studie
-   wis- en natuurkunde Rijksuniversiteit Leiden, van 1947 tot 1955

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Hield zich in de Tweede Kamer aanvankelijk vooral bezig met sociale zaken, volksgezondheid en binnenlandse zaken
-   Was vanaf 1973 financieel woordvoerder; voerde in de jaren 1973-1977 namens zijn fractie het woord bij de algemene financiële beschouwingen
-   Was in 1973 één van de woordvoerders van zijn fractie bij de behandeling van de ontwerp-Machtigingswet inkomensvorming en bescherming werkgelegenheid
-   Interpelleerde in 1975 minister Duisenberg over de tegenvallende cijfers in de macro-economische verkenning
-   Interpelleerde in 1976 minister Lubbers over moeilijkheden bij diverse kleinere scheepswerven
-   Interpelleerde in 1977 de ministers Boersma, Lubbers en Duisenberg over het aanvullende pakket van maatregelen ter handhaving van de koopkracht en bevordering van de werkgelegenheid

opvallend stemgedrag
-   Behoorde in 1982 tot de minderheid van zijn fractie die tegen het uit de Grondwet schrappen van de bepaling over de doodstraf stemde

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Was tijdens zijn eerste periode als minister samen met minister Van der Klaauw verantwoordelijk voor het besluit over goedkeuring van levering van verrijkt uranium van het U.C.N.-concern aan Brazilië. Het besluit was omstreden omdat Brazilië niet het non-proliferatieverdrag ondertekend.
-   In de jaren 1978-1981 had hij veel bemoeienis met de grote problemen die zich in de Nederlandse scheepsbouw (RSV, NDSM, ADM) en zwaremetaalindustrie voordeden. Verder waren er problemen in de textiel-, papier- en auto-industrie, bij het OKTO-concern, bij DAF, bij Nederhorst en bij aardappelverwerkingsbedrijf Avebe.
-   Was in 1978 samen met minister Scholten en staatssecretaris Van Eekelen verantwoordelijk voor het besluit het marinepatrouillevliegtuig 'Neptune' te vervangen door 13 vliegtuigen van het type 'Orion P 3C'. Dit vliegtuig van Lockheed kreeg de voorkeur boven de Franse Atlantic. Hij was daar als minister van Economische Zaken bij betrokken vanwege compensatie-orders voor Fokker.
-   Verdedigde in 1978 met de ministers Tuijnman en Ginjaar het besluit over de aanlanding van LNG in Nederland
-   Bracht in 1979 de Nota Oliemarktsituatie en verbruiksbeperking uit
-   Stelde in 1980 de commissie-Wagner in die moest adviseren over het Nederlandse industriebeleid
-   Stelde in 1981 de stuurgroep Brede Maatschappelijke Discussie (BMD) over kernenergie in, onder voorzitterschap van Jhr.Mr. M.L. de Brauw
-   Nam begin 1983 het besluit de overheidssteun aan het RSV-concern te beëindigen. Het concern vroeg daarna surceance van betaling aan. Er werd een bewindvoerder aangesteld, die moest zorgen voor voorzetting van de levensvatbare delen van het concern.
-   Trok in 1985 de Wet selectieve investeringsregeling in

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1978 samen met minister Andriessen en staatssecretaris Nooteboom de Wet Investeringsrekening (WIR) (Stb. 368) tot stand. Deze wet riep een Fonds Investeringsrekening in het leven, dat werd gevoed uit de algemene middelen. Via premies die uit dit Fonds werden gefinancierd werden bepaalde investeringen in het bedrijfsleven gestimuleerd en gestuurd, zoals investeringen voor innovaties, milieubesparing en zuiniger energiegebruik. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend door de ministers Lubbers en Duisenberg en staatssecretaris Van Rooijen.
-   Bracht in 1984 een wet tot afschaffing van de bijzondere regionale toeslag en de ruimtelijke-ordeningstoeslag in WIR tot stand
-   Bracht in 1984 een wet tot afschaffing van de investeringstoeslag voor grote projecten in de WIR tot stand
-   Bracht in 1985 de Wet op de Algemene Energieraad (Stb. 287) tot stand. Hiermee wordt een adviesraad ingesteld die tot taak heeft de regering en de beide Kamers der Staten-Generaal te adviseren over het te voeren energiebeleid, waarbij onder meer aandacht moet worden besteed aan de wisselwerking tussen het te voeren energiebeleid enerzijds en maatschappelijke ontwikkelingen en het te voeren beleid op andere gebieden anderzijds. Het wetsvoorstel was in 1982 ingediend door minister Terlouw.
-   Bracht in 1986 de Wet energiebesparing toestellen (Stb. 59) tot stand, een kaderwet die mogelijkheden biedt om het gebruik van energiezuinige apparaten en installaties te bevorderen. Het wetsvoorstel was in 1981 ingediend door minister Terlouw.

als (in)formateur
-   Kreeg op 14 mei 1994 samen met De Vries (PvdA) en Vis (D66) het verzoek om op zo kort mogelijke termijn een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheid van de vorming van een kabinet van PvdA, VVD en D66. Op 26 juni 1994 rapporteerden zij dat vorming van zo'n kabinet niet mogelijk was gebleken. Overeenstemming was wel bereikt over vrijwel alle niet-financieel-economische onderwerpen. Tevens was een beleidspakket in de financieel en sociaal-economische sector als basis voor samenwerking aanvaard. De VVD maakte echter bezwaren tegen belangrijke onderdelen van het pakket, zoals de ombuigingen op defensie, de investeringen in de infrastructuur, en de ombuigingen in de sociale zekerheid.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Stelde in 1977 samen met Peijnenburg (CDA) de financieel-economische paragraaf op van het ontwerp-regeerakkoord
-   Leidde in 1982 een werkgroep van VVD- en CDA-Tweede-Kamerleden die de financieel-economische paragraaf van het regeerakkoord voorbereidde
-   De parlementaire enquêtecomissie RSV uit de Tweede Kamer oordeelde in 1984 dat hij in 1978 de Kamer onvolledig en misleidend had ingelicht over het R.S.V.-concern. Het betrof hier informatie over een steunbedrag van f 330 mln. aan het RSV-concern, waarvan de minister geen melding had gemaakt in vertrouwelijk overleg met de vaste commissie voor Economische Zaken. Hij vreesde dat het nieuws zou uitlekken. Bood hiervoor in een door hem afgelegde verklaring op 18 december 1984 zijn excuses aan de Tweede Kamer aan. De meerderheid van de Tweede Kamer wilde hieraan in het daarop volgende debat (19 december) geen politieke consequenties verbinden, maar algemeen werd geoordeeld dat Van Aardenne's functioneren als minister geschaad was ("aangeschoten wild").

uit de privé-sfeer
-   Overleed ten gevolge van de spierziekte ALS (Amyotrofische Laterale Sclerose). Zat door die ziekte vanaf eind 1994 in een rolstoel.
-   Zijn vader was chirurg

anekdotes
-   In een debat over de invoering van de zomertijd verloochende hij zijn wis- en natuurkundige opleiding niet door te jongleren met tijdzones, dubbele zomertijd en tijdsverschillen.

niet-aanvaarde politieke functies
-   minister van Financiën, augustus 1994 (geweigerd)

woonplaats(en)/adres(sen)
Dordrecht, Hooikade 5, omstreeks 1971 tot augustus 1995

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 26 oktober 1981
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 26 augustus 1986

bezit van heerlijkheden
-   heer van Holy

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid "Diversa Sed Una" te Dordrecht

hobby's
-   geïnteresseerd in theologie en filosofie
-   vogels (kende van vogels ook de Latijnse namen)

rang(en) reserve-officier
-   reserve tweede luitenant voor speciale diensten

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
-   Vrij Nederland, 23 mei 1981
-   De Volkskrant, 6 juni 1987
-   J. Tromp, "Van Aardenne werd zondebok in RSV-affaire", De Volkskrant, 11 augustus 1995
-   W. Breedveld, "Gijs van Aardenne 1930-1995", Trouw, 11 augustus 1995
-   H.J.L. Vonhoff, "Liberalen onder één dak" (1998), 213

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Leiden, 22 september 1956

naam echtgeno(o)t(e)/partner
M.H. Eerligh, Marijke Hillegonde

kinderen
2 zoons en 2 dochters

naam vader
M.V. van Aardenne, Michiel Vredenrijk

geboorteplaats en/of -datum vader
Dordrecht, 11 oktober 1884

naam moeder
W.P. Heijkoop, Wilhelmina Petronella

geboorteplaats en/of -datum moeder
Rotterdam, 18 januari 1893

broers en zusters
1 zus



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
Nieuws
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route