H.P. Staal

Officier en liberale minister van Oorlog in het kabinet-De Meester. Werd het middelpunt van een conflict over het afschaffen van het zgn. 'blijvende gedeelte' van het leger. Overleefde in december 1906 een debat in de Tweede Kamer ('de Nacht van Staal'), maar werd korte tijd later door de Eerste Kamer ten val gebracht. Bekwaam officier, met een nogal theatrale manier van spreken en wijze van optreden.

liberaal, Liberale Unie
in de periode 1905-1920: lid Eerste Kamer, minister

voornamen (roepnaam)

Hendrik Pieter (Henri)

personalia

geboorteplaats en -datum
Zwolle, 17 juni 1845

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 15 oktober 1920

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

partij/stroming

partij(en)
Liberale Unie

loopbaan

-		tweede luitenant der infanterie, van 2 juli 1866 tot 1868
-		eerste luitenant vierde regiment infanterie, van 1868 tot 1879
-		gedetacheerd bij de Hogere Krijgsschool te 's-Gravenhage, van 1879 tot 1881
-		officier bij de Chef van de Generale Staf, vanaf 1883
-		ambtenaar ministerie van Oorlog, van 1883 tot 1888
-		luitenant-kolonel bij de Generale Staf, van 1896 tot mei 1897
-		directeur Hogere Krijgsschool te 's-Gravenhage, van mei 1897 tot november 1900
-		commandant eerste regiment infanterie, van 9 november 1900 tot 1902
-		sous-chef Generale Staf, van 16 juli 1902 tot 20 februari 1907
-		minister van Oorlog, van 17 augustus 1905 tot 7 april 1907
-		lid Eerste Kamer der Staten-Generaal voor de provincie Noord-Holland, van 10 mei 1907 tot 15 oktober 1920

officiersrangen

-		tweede luitenant der infanterie, van 2 juli 1866 tot 22 juli 1868
-		eerste luitenant der infanterie, van 1868 tot oktober 1883
-		kapitein der infanterie, van 21 oktober 1883 tot 27 oktober 1893
-		majoor der infanterie, van 27 oktober 1893 tot 23 november 1896
-		luitenant-kolonel, van 23 november 1896 tot 8 november 1900
-		kolonel, van 8 november 1900 tot 1 mei 1903
-		generaal-majoor, van 1 mei 1903 tot 1910
-		luitenant-generaal b.d., vanaf 1910

opleiding

voortgezet onderwijs

-		Nutsschool te Zwolle
-		Stedelijk Instituut "W.A. Elberts" te Zwolle (onzeker)

hogerberoepsonderwijs

officiersopleiding KMA (Koninklijke Militaire Academie) te Breda, van 21 juli 1862 tot juli 1866

activiteiten

als parlementariër

Sprak als Eerste-Kamerlid vooral over militaire en koloniale aangelegenheden en verder onder andere bij het wetsvoorstel inzake afsluiting van de Zuiderzee

opvallend stemgedrag

Stemde in 1912 tegen de ontwerp-Radenwet, -Ziektewet en -Invaliditeitswet van Talma

wetenswaardigheden

algemeen

-		"Overleefde" op 21 december 1906 de zogenaamde "Nacht van Staal". Met name zijn voorstel om het zgn. "blijvende gedeelte" (het deel van het leger dat gedurende de winter onder de wapenen bleef) af te schaffen, stuitte op grote bezwaren. Na twee toezeggingen in een tumultueuze vergadering stemde de meerderheid van de rechterzijde alsnog vóór de begroting. Zijn begroting werd korte tijd later echter wel in de Eerste Kamer verworpen (27 tegen 22 stemmen), waarna het kabinet zijn ontslag aanbod.
-		Hij was het enige kabinetslid dat na de crisis niet terugkeerde

uit de privé-sfeer

-		Zijn moeder overleed op 21 april 1855; zijn vader hertrouwde in 1857 met een zus van zijn moeder
-		Zijn oudste broer van generaal in het Nederlands-Indische leger, een jongere broer kolonel
-		Zijn vader was kantoorbediende en gemeenteontvanger

anekdotes

Omschreef als liberaal Eerste-Kamerlid het kabinet-Heemskerk eens als 'schuin-rechts'. Aan minister Heemskerk die meende dat daarmee iets als 'schuinmarcheerders' werd bedoeld, legde hij uit dat 'schuin-rechts' een militaire term was, die aangeeft dat iets naar rechts moet worden gemarcheerd.. Daarop liet hij in de vergadering van de Eerste Kamer uit volle borst dit commando klinken.

woonplaats(en)/adres(sen)

-		's-Gravenhage, Riouwstraat 135, omstreeks 1912
-		's-Gravenhage, Van Hovestraat 107, omstreeks 1917 en nog in 1920

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw

publicaties/bronnen

publicaties

-		"De opleiding onzer infanterie door S." (1876)
-		"Geschiedenis en strekking van het defensie-hoofdstuk onzer Grondwet" (1880)
-		"De wapenen hoog gehouden", in: "De Gids" (1907)
-		"Om der waarheid wille. Een protest tegen eenige onjuiste beschouwingen en voorstellingen in zake mijn optreden als minister van Oorlog" (1907)
-		"De verbetering onzer kustverdediging" (1910)
-		"De nieuwe militiewet" (1912)

literatuur/documentatie

-		W. Slagter, "Staal, Hendrik Peter (1845-1920)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 474
-		Onze Afgevaardigden, 1909 en 1913
-		Ned. Patriciaat, 1946

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Leiden, 10 juli 1873

naam echtgeno(o)t(e)/partner
M.L. Cobet, Marie Louise

kinderen
1 zoon en 2 dochters

naam vader
J.Ch. Staal, Johan Christoffel

geboorteplaats en/of -datum vader
Zwolle, 15 mei 1816

naam moeder
S.H.M. Staal, Sara Helena Maria

geboorteplaats en/of -datum moeder
Deventer, 20 september 1822

naam stiefmoeder
H.P. Staal, Henriëtte Petronella

broers en zusters
2 broers en 2 zusters

halfbroers en -zusters
2 halfbroers

familierelaties

-		Schoonvader van J.T. Linthorst Homan, Commissaris der Koningin
-		Grootvader van J. Linthorst Homan, Commissaris der Koningin
-		Grootvader van H.P. Linthorst Homan, Commissaris der Koningin

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route