Dr. G. van der Leeuw

Foto Dr. G. van der Leeuw
Eerste naoorlogse minister van Onderwijs. Was in 's-Heerenberg hervormd predikant en werd in 1918 in Groningen hoogleraar geschiedenis van de godsdiensten. Publiceerde veel en was een vooraanstaand theoloog. Grote kenner van kerkmuziek. Schoonzoon van een CHU-Tweede Kamerlid, maar werd als aanhanger van de doorbraakgedachte zelf in 1946 lid van de PvdA. Stelde als minister in het kabinet-Schermerhorn/Drees diverse partijgenoten aan in de top van zijn departement. Streefde een actieve cultuurpolitiek en vorming van een nationale omroep na. Kon echter niet veel van zijn vernieuwingsideeën tot stand brengen.

PvdA, partijloze c.h.
in de periode 1945-1946: lid Tweede Kamer, minister

[ V ][ ^^ ]

voornaam (roepnaam)

Gerardus (Gerard)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
's-Gravenhage, 18 maart 1890

overlijdensplaats en -datum
Utrecht, 18 november 1950

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf maart 1946

partij waarop werd gestemd
CHU (Christelijk-Historische Unie) (tot begin jaren '20)

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   predikant Nederlandse Hervormde Kerk te 's-Heerenbergh (Gld.), van 1916 tot 1918
-   hoogleraar geschiedenis der godsdiensten, phaenomenologie van de godsdienst, encyclopedie der godgeleerdheid en Egyptische taal en letterkunde, Rijksuniversiteit Groningen, van 1 juni 1918 tot juni 1945
-   minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, van 24 juni 1945 tot 3 juli 1946
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juni 1946 tot 10 juli 1946
-   hoogleraar geschiedenis der godsdiensten, phaenomenologie van de godsdienst, encyclopedie der godgeleerdheid en Egyptische taal en letterkunde, Rijksuniversiteit Groningen, van 1946 tot 18 november 1950

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

-   voorzitter Liturgische Kring, vanaf 1920 (oprichter)
-   voorzitter commissies op kerkelijk gebied
-   voorzitter Nederlandse Bach-vereniging
-   lid uitvoerend comité Hulpverlening aan kinderen in Spanje, 1939
-   lid voorlopige Monumentenraad, van 1946 tot 18 november 1950
-   lid Staatscommissie reorganisatie van het hoger onderwijs (Staatscommissie-Reinink), van 1 mei 1946 tot mei 1949
-   voorzitter NGG (Nederlands Genootschap van Godsdiensthistorici), van 1947 tot 1950 (oprichter)
-   voorzitter Nederlandse Bach-vereniging, van december 1948 tot 18 november 1950
-   voorzitter Raad van beheer Nederlands Film Instituut te Amsterdam
-   voorzitter Raad voor Zuiver Wetenschappelijk Onderzoek
-   voorzitter Commissie van Advies Culturele Betrekkingen Nederland-Zuid-Afrika, 1949
-   voorzitter IAHR (International Association for the History of Religion), 1950 (oprichter)

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   Openbaar "Gymnasium Haganum" te 's-Gravenhage, tot 1908

academische studie
-   theologie (gepromoveerd op dissertatie) Rijksuniversiteit Leiden, van 2 oktober 1908 tot 15 maart 1916
-   Egyptologie, Universiteiten te Berlin en Göttingen, van 1913 tot 1914

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Stelde PvdA'ers aan in de top van zijn ministerie (Reinink, Ph.J. Idenburg)
-   Bracht Besluiten tot stand inzake de zuivering van het hoger onderwijs, het perswezen en de culturele sector
-   Bracht in oktober 1945 het Besluit luisterbijdrage tot stand
-   Voorstander van een nationale omroep; stelde de Stichting Radio Nederland in overgangstijd in
-   Wilde een actieve cultuurpolitiek voeren

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1946 een wetje tot stand waardoor de regeling dat onderwijzers met 60 jaar gepensioneerd werden, verlengd werd

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

uit de privé-sfeer
-   Was actief in de Padvindersbeweging
-   Was zeer muzikaal
-   Verrichtte in 1943-1944 enige werkzaamheden voor het departement van Onderwijs, Wetenschap en Kultuurbescherming
-   Ter zijner nagedachtenis is de Stichting Van der Leeuw-lezing in het leven geroepen
-   Zijn vader was boekhouder en adjunct-inspecteur bij het Staatstoezicht op de naleving van de Drankwet

woonplaats(en)/adres(sen)
-   's-Gravenhage, tot 1916
-   's-Heerenbergh, van 1916 tot 1918
-   Groningen, Kraneweg 107, omstreeks 1931

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
-   lid NVB (Nederlandse Volksbeweging), vanaf 22 mei 1945
-   lid Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden
-   lid KNAW (Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen)
-   lid Koninklijke Vlaamse Akademie van Wetenschappen
-   lid Accademia Nazionale dei Lincei
-   lid Eranos Genootschap Ascona

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   geschriften over Bach, liturgie, Griekse godsdienstgeschiedenis, het historisch christendom
-   "Godsdienstvoorstellingen in de Oud-Aegyptische Pyramidetexten" (disseratie, 1916)
-   "Historisch Christendom" (1919)
-   "Inleiding tot de Godsdienstgeschiedenis" (1924)
-   "Mystiek" (1925)
-   "Einführung in de Phänomenologie der Religion" (1925)
-   "Goden en Menschen in Hellas" (1927)
-   "Achnaton" (1927)
-   "La Structure de la Mentalité primitive" (1928)
-   "Wegen en grenzen. een studie over de verhouding tussen religie en kunst" (1932)
-   "Phänomenologie der Religion" (1933)
-   "Inleiding tot de theologie" (1935)
-   "De primiteve mens en de religie" (1937)
-   "Bach's Matthaeuspassion" (1937)
-   "Balans van het Christendom" (1940)
-   "Liturgiek" (1940)
-   "Der Mensch und die Religion" (1940)
-   "De godsdiensten der Wereld" (1940-1941) (met J.N. Bakhuizen van den Brink)
-   "Balans van Nederland" (1944)
-   "Nationale Cultuurtaak"
-   "Bachs Johannes Passion" (1946)
-   "Inleiding tot de Phaenomenologie van de Godsdienst" (1948)
-   "Sacramentstheologie" (1949)

literatuur/documentatie
-   W. Vos, "Dr. G. van der Leeuw. Bibliographie zijner geschriften", in: W.J. Kooiman en J.M. van Veen (red.), "Pro regno pro sanctuario. Een bundel studies... van prof.dr. G. van der Leeuw" (Nijkerk, 1950)
-   F. Sierksma, "Prof.dr. G. van der Leeuw. Dienaar van God en hoogleraar te Groningen" (Amsterdam, 1951)
-   Levensbericht door C.J. Bleeker in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde 1950/51, 145-146
-   H. de Liagre Böhl, "Leeuw, Gerardus van der (1890-1950)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel V, 302
-   Biografische Notities, door H. van Dulken, Boekmanstichting (in voorbereiding (1983))
-   W. Hofstee, "Goden en Mensen. De godsdienstwetenschap van Gerardus van der Leeuw 1890-1950" (Kampen, 1997)
-   F.J.F.M. Duynstee en J. Bosmans, "Het Kabinet Schermerhorn/Drees 1945-1946" (Assen-Amsterdam, 1977)
-   Wie is dat? 1931

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Gravenhage, 27 april 1916 (echtgenote overleden mei 1946)

naam echtgeno(o)t(e)/partner
A.C. Snoeck Henkemans, Anna Catharina

kinderen
3 zoons

naam vader
G. van der Leeuw, Gerardus

naam moeder
E.A. Nelck, Elisabeth Antoinette

broers en zusters
1 broer en 1 zuster (zelf de oudste)

familierelaties
Schoonzoon van J.R. Snoeck Henkemans, Tweede-Kamerlid



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route