Mr. W.J. Geertsema

Foto Mr. W.J. Geertsema
VVD-politicus uit een familie met een grote bestuurstraditie. Was actief in het gemeentebestuur en als ambtenaar van Binnenlandse Zaken. Kwam in 1959 als Tweede Kamerlid in de landspolitiek en combineerde later het fractievoorzitterschap met het ambt van burgemeester van Wassenaar. Minister van Binnenlandse Zaken en vicepremier in de kabinetten-Biesheuvel. Werd in 1973 Commissaris van de Koningin in Gelderland en woonde in het kasteeltje Middachten. Nadien op hoge leeftijd nog Eerste Kamerlid. Was vanwege zijn (geaffecteerde) tongval voor velen het prototype van de liberale burgerheer. Stond in de VVD echter links van het midden, vooral door zijn pleidooien voor samenwerking met de PvdA en voor gelijke rechten van homoseksuelen. Beschikte over een enorme werkkracht.

VVD
in de periode 1959-1987: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer, minister, Commissaris van de Koning(in)

[ V ][ ^^ ]

voornamen (roepnaam)

Willem Jacob (Molly)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Utrecht, 18 oktober 1918

overlijdensplaats en -datum
Wassenaar, 27 juni 1991

levensbeschouwing
Remonstrants

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
-   PvdV (Partij van de Vrijheid), van 1947 tot 24 januari 1948
-   VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 24 januari 1948

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   ambtenaar ter secretarie gemeente Oegstgeest, 1942
-   repetitor voor burgerlijk recht te Leiden, van 1947 tot 1 maart 1953
-   lid gemeenteraad van Leiden, van 28 augustus 1950 tot 3 maart 1953
-   burgemeester van Warffum, van 1 maart 1953 tot 1 mei 1957
-   hoofd afdeling algemene zaken Publieksrechtelijke Bedrijfsorganisatie (rang: administrateur), ministerie van Binnenlandse Zaken, Bezitsvorming en Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie, van 1 mei 1957 tot maart 1959
-   lid gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 2 september 1958 tot 1 april 1961
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 maart 1959 tot 6 juli 1971
-   burgemeester van Wassenaar, van 1 april 1961 tot 16 januari 1971
-   fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1963 tot 12 maart 1966
-   fractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 oktober 1969 tot 6 juli 1971
-   minister van Binnenlandse Zaken en viceminister-president, van 6 juli 1971 tot 11 mei 1973
-   minister belast met coördinatie van aangelegenheden Suriname en de Nederlandse Antillen betreffend en met de zorg voor aan Suriname en de Nederlandse Antillen te verlenen hulp en bijstand, van 1 januari 1973 tot 11 mei 1973
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 februari 1973 tot 5 mei 1973
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 28 mei 1973 tot 8 november 1973
-   Commissaris van de Koningin in Gelderland, van 1 december 1973 tot 1 november 1983
-   lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 september 1983 tot 23 juni 1987

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   secretaris VVD afdeling Leiden, tot maart 1953
-   lid bestuur VVD afdeling Groningen
-   vicefractievoorzitter VVD Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 12 maart 1966 tot 1 november 1969
-   politiek leider VVD, van 1 oktober 1969 tot 6 juli 1971
-   lijsttrekker VVD Tweede-Kamerverkiezingen 1971, van 18 juni 1970 tot 28 april 1971
-   voorzitter commissie beginselprogramma VVD ('Liberaal Manifest'), 1980

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

overzicht
-   lid bestuur Avondtekenschool van de Nederlandse R.K. Volksbond, omstreeks 1950
-   lid bestuur Genootschap "Kennis is Macht" te Leiden, omstreeks 1950
-   voorzitter afdeling Leiden Vereniging voor Internationale Rechtsorde, omstreeks 1950
-   voorzitter 3-October Vereniging te Leiden, omstreeks 1950
-   voorzitter Stichting Leidse Reünisten lustrum festiviteiten, omstreeks 1950
-   lid Pacificatiecommissie voor de omroepkwestie, van 30 december 1963 en nog in 1965
-   voorzitter Nederlandse Vereniging Rheumabestrijding
-   voorzitter Nationaal Rheumafonds
-   voorzitter Stichting Fondsenwervingsacties Volksgezondheid
-   vicevoorzitter Stichting Nationale Sporttotalisator
-   lid Kiesraad, van 1966 tot juli 1971
-   lid bestuur Stichting Socutera, omstreeks 1970
-   lid Centrale Commissie Filmkeuring, omstreeks 1970
-   lid Raad van Commissarissen Rijnconsult B.V. te Velp
-   voorzitter Raad van Commissarissen kerncentrale Dodewaard
-   voorzitter Raad van Commissarissen N.V. KEMA (Keuring van Electrische Materialen)
-   voorzitter Koningin Julianafonds
-   voorzitter Stichting 'Beter Met Max'
-   voorzitter Koninklijke Nederlandse Heidemaatschappij, omstreeks september 1983
-   lid bestuur Radio Nederland Wereldomroep, omstreeks september 1983
-   voorzitter commissie ter bepaling opslagplaatsen radioactief afval (LOFRA), van oktober 1984 tot oktober 1985
-   voorzitter Economisch Technologisch Instituut, vanaf 17 januari 1985
-   voorzitter veiligheidscommissie KNVB (Koninlijke Nederlandse Voetbalbond)
-   vicevoorzitter Algemene Loterij Nederland
-   secretaris Nationale Sporttotalisator
-   voorzitter Stichting Grote Kerk Den Haag
-   voorzitter Vrienden Nieuwe Kerk Amsterdam

gedelegeerde commissies
-   lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1963 tot september 1966
-   voorzitter commissie van rapporteurs voor de wetsontwerpen Naturalisatie van Claus von Amsberg en Goedkeuring huwelijk prinses Beatrix (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van oktober 1965 tot november 1965
-   voorzitter vaste commissie voor Justitie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1967 tot november 1969
-   voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel onteigening t.b.v. uitbreiding van de Universiteit van Amsterdam (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1967 tot februari 1968
-   voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Vaarplicht in geval van oorlog (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van december 1967 tot maart 1972
-   plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1968 tot september 1969
-   voorzitter vaste commissie voor Binnenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van november 1969 tot juli 1971
-   voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Goedkeuring Verdrag over Benelux-samenwerking op administratief en strafrechtelijk gebied (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van maart 1970 tot december 1970

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
-   beschermheer Stichting Vrienden van de Gay-krant
-   erelid Nederlandse Studenten Voetbalbond

[ V ][ ^^ ]

opleiding

lager onderwijs
-   "Instituut Wolters", van 1924 tot 1930

voortgezet onderwijs
-   gymnasium-a, "Tweede Gymnasium" te 's-Gravenhage, van 1930 tot 1937

academische studie
-   rechten Rijksuniversiteit Leiden, van 1937 tot 1947

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Was voor hij fractievoorzitter werd woordvoerder voor binnenlandse zaken en justitie van de VVD-Tweede-Kamerfractie. Hield zich ook bezig met financiën en maatschappelijk werk; voerde onder meer het woord bij de behandeling van de ontwerp-Algemene Bijstandswet.
-   Was woordvoerder binnenlandse zaken van de VVD-Eerste-Kamerfractie

opvallend stemgedrag
-   Stemde in 1960 als enige van zijn fractie tegen de (later door de Eerste Kamer verworpen) ontwerp-Loterijwet
-   Behoorde in 1963 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een motie-Ruygers stemde waarin om uitbreiding van de ontwikkelingshulp werd gevraagd
-   Behoorde in 1968 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een amendement-Wierenga stemde waardoor de man niet langer als hoofd van een echtverbintenis zou worden aangemerkt
-   Behoorde in 1985 tot de minderheid van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Verlaging uitkeringspercentage Ziektewet stemde
-   Behoorde in 1985 tot de minderheid van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel over opheffing van het Openbaar Lichaam Rijnmond stemde
-   Behoorde in 1986 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een wetsvoorstel inzake de herziening van de regeling voor voorwaardelijke veroordeling en voorwaardelijke invrijheidstelling stemde
-   In 1987 stemden hij en Heijne Makkreel als enigen van hun fractie tegen het wetsvoorstel Wet op de onderwijsverzorging

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Het door hem verdedigde wetsvoorstel tot opheffing van de gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen en vorming van een nieuwe gemeente IJmuiden werd in 1972 met 75 tegen 55 stemmen door de Tweede Kamer verworpen. Het voorstel was in 1968 ingediend door minister Beernink.
-   Was in 1973 verantwoordelijk voor het besluit om het Centraal Bureau voor de Statistiek deels naar Limburg over te plaatsen
-   Het door hem verdedigde wetsvoorstel tot opheffing van de gemeente Diepenveen en verdeling van die gemeente tussen Deventer en Bathmen werd in 1973 met 44 tegen 23 stemmen door de Eerste Kamer verworpen. Het voorstel was in 1970 ingediend door minister Beernink.
-   Belangrijke benoemingen tijdens zijn ministerschap: Niers (KVP, Commissaris van de Koningin in Overijssel) en Vrolijk (PvdA, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland)

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1971 wetten tot stand waarbij de gemeente Ermelo werd gesplitst in twee afzonderlijke gemeenten: Ermelo en Nunspeet, en tot uitbreiding van het grondgebied van de gemeente Eindhoven. De wetsvoorstellen waren in 1971 ingediend door minister Beernink.
-   Bracht in 1972 een wet tot samenvoeging van de gemeenten Gennep en Ottersum tot stand. Het voorstel was in 1968 ingediend door minister Beernink.
-   Tijdens zijn ministerschap vond in 1972 de tweede lezing van een partiële grondwetsherziening plaats, waarbij onder meer bepalingen werden opgenomen over het lidmaatschap van het koninklijk huis, de uitkeringen aan leden van het koninklijk huis en de financiële regeling van leden en gewezen leden van de Staten-Generaal en hun nabestaanden.
-   Bracht in 1972 een wijziging van de Kieswet (Stb. 469) tot stand over de verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd en tot toekenning van het actief kiesrecht bij het bereiken van de kiesgerechtigde leeftijd in de periode tussen kandidaatstelling en verkiezingen.
-   Bracht in 1972 gemeentelijke herindelingen in Noord-West-Overijssel en het Land van Heusden en Altena tot stand en een uitbreiding van de gemeente Alkmaar, waarbij Koedijk en Oudorp werden opgeheven. Beide voorstellen waren ingediend door minister Beernink.
-   Bracht in 1972 samen met staatssecretaris Scholten de wet inzake het financieel statuut van het Koninklijk Huis (Stb. 701) tot stand. Hierdoor krijgen leden van het koninklijk huis belastingvrijdom.
-   Bracht in 1972 samen met minister Nelissen een wijziging van de Financiële-Verhoudingswet 1960 (Stb. 113) inzake wijziging van de verdeelsleutel van het gemeentefonds tot stand. Het wetsvoorstel was in 1970 ingediend door de ministers Beernink en Witteveen.
-   Bracht in 1973 een wijziging van de Kieswet (Stb. 268) tot stand waardoor het mogelijk wordt binnen een zelfde kieskring een lijstverbinding aan te gaan.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Zette zich in voor homo-emancipatie en was in 1970 woordvoerder van zijn fractie bij het debat over het wetsvoorstel inzake intrekking van artikel 248bis WvS (homoseksuele ontucht)
-   Kondigde na zijn verkiezing tot lijsttrekker in juni 1970 aan, dat hij per 16 januari 1971 ontslag zou nemen als burgemeester van Wassenaar

uit de privé-sfeer
-   Zijn vader was lid van de bankiersfirma Geertsema, Feith en Co te Groningen en lid van de hoofddirectie van de Rotterdamse Bankvereniging. Hij stief in 1921.
-   Zijn moeder was een nicht (oomzegger) van P. Droogleever Fortuyn, Tweede- en Eerste-Kamerlid en burgemeester van Rotterdam

anekdotes
-   Volstrekt ongevoelig voor muziek
-   Befaamd om zijn halfjaar-ritme: op 1 juli stopte hij met roken, waarna hij zeer zichtbaar in omvang toenam. Met de Kerstdagen begon hij weer met het roken van dunne sigaren, waarna zijn gewicht ook weer afnam.
-   Had als politicus wekelijks veel gesprekken met een doorsnee van de bevolking in de sauna op de Mauritskade in Den Haag
-   Zijn favoriete tv-programma was 'De fabeltjeskrant', met daarin Ed en Willem Bever als zijn voornaamste 'idolen'.
-   Maakte als Kamerlid-burgemeester werkdagen van gemiddeld 18 uur

verkiezingen
-   Was in 1967 en 1971 nummer 2 op de VVD-kandidatenlijst

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
-   "Molly" (koosnaam uit zijn studententijd)
-   "De verschrikkelijke schreeuwman" (bijnaam die journalisten hem gaven, omdat zijn verdragende stemgeluid ook zonder microfoon iedereen overstemde)

woonplaats(en)/adres(sen)
-   Utrecht, van 1918 tot 1921
-   's-Gravenhage, Raamweg, van 1921 tot 1937
-   Leiden, van 1937 tot 1953
-   Warffum, van 1953 tot 1957
-   's-Gravenhage, Blauwe Kamerlaan 6, van 1957 tot 1961
-   Wassenaar, Konijnenlaan 47, vanaf 1961 (nog in 1987)
-   De Steeg (Gld.) (kasteel Middachten)

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1970
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 8 juni 1973
-   Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 14 oktober 1983

overige onderscheidingen en prijzen
-   Kruis van verdienste Nederlandse Rode Kruis
-   gouden erepenning gemeente Wassenaar, januari 1971

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
-   preses Leids Studentencorps, van 1945 tot 1946
-   lid Leidse Studentenraad
-   voorzitter Nederlandse Studentenraad, van 1945 tot 1946

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
-   "W.J. Geertsema, afscheid van Gelderland" (provincie Gelderland, 1983)
-   T. Thalhammer, "W.J. Geertsema - Een liberaal denker", in: W.J.A. van den Berg e.a. (red.), "Kopstukken van de VVD. 16 Biografische schetsen" (1988), 83
-   J. Bosmans, "Geertsema, Willem Jacob (1918-1991), in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (elektronischer versie)
-   H.J.L. Vonhoff, "Liberalen onder één dak" (1998), 159
-   F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
-   Ned. Patriciaat, 1964

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Rotterdam, 24 juli 1947

naam echtgeno(o)t(e)/partner
A. Schoonenberg, Adolfine

kinderen
3 zonen

naam vader
Mr. J.H. Geertsema, Johan Herman

geboorteplaats en/of -datum vader
Adjong (Ned.-Indië), 7 april 1881

naam moeder
G. Droogleever Fortuyn, Geertruida

geboorteplaats en/of -datum moeder
Amsterdam, 6 april 1882

beroep grootvader (moederskant)
kapitein KNSM

familierelaties
-   Kleinzoon van W.J. Geertsema, Tweede-Kamerlid
-   Achterkleinzoon van J.H. Geertsema, Tweede-Kamerlid en minister
-   Achterneef van C.C. Geertsema, Eerste-Kamerlid



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
Nieuws
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route