I.D. Fransen van de Putte

Voornaam liberaal in de tweede helft van de negentiende eeuw. Vernieuwingsgezind op koloniaal gebied. Markante Zeeuw zowel door zijn voorkomen als accent. Scherpe, geestige man, die beschikte over een goed verstand. Niet geheel vrij van ijdelheid. Was succesvol ondernemer in Nederlands-Indië. Werd na een jaar Kamerlidmaatschap in 1863 minister van Koloniën en kwam in 1866 in conflict met Thorbecke over de koloniale grondpolitiek. Vormde toen zelf een kabinet, dat echter door Thorbecke c.s. snel ten val werd gebracht. Trachtte tijdens zijn tweede periode als minister tevergeefs te bemiddelen in het conflict tussen de koning en diens oudste zoon Willem. In die kabinetsperiode brak de Atjeh-oorlog uit. Speelde later ook als Eerste Kamerlid nog een vooraanstaande rol.

liberaal
in de periode 1862-1902: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister

voornamen

Isaäc Dignus

personalia

geboorteplaats en -datum
Goes, 22 maart 1822

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 3 maart 1902

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

partij/stroming

stroming(en)
liberaal (vooruitstrevend)

partij(en)
Liberale Unie

loopbaan

-		lichtmatroos op de koopvaardij firma "A. van Hoboken & Zn.", vanaf 1838
-		eerste stuurman bij de koopvaardij, tot 1848
-		administrateur suikerfabriek "Pandji" te Besoeki (Ned.-Indië), van mei 1849 tot 31 december 1850
-		pachter suikerfabriek "Pandji" te Besoeki (Ned.-Indië), van 1 januari 1851 tot 1852
-		eigenaar suikerfabriek "Pandji" te Besoeki (Ned.-Indië), van 1852 tot 1861
-		mede-eigenaar tabaksonderneming te Bondowoso (Ned.-Indië), van 1855 tot 1861
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Rotterdam, van 24 april 1862 tot 2 februari 1863
-		minister van Koloniën, van 2 februari 1863 tot 30 mei 1866
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Rotterdam, van 19 september 1866 tot 1 oktober 1866
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Rotterdam, van 19 november 1866 tot 3 januari 1868
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Rotterdam, van 25 februari 1868 tot 6 juli 1872
-		minister van Koloniën, van 6 juli 1872 tot 27 augustus 1874
-		minister van Marine ad interim, van 18 december 1873 tot 16 mei 1874
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Hoorn, van 18 november 1874 tot 3 augustus 1880
-		lid Eerste Kamer der Staten-Generaal voor de provincie Zuid-Holland, van 21 september 1880 tot 11 oktober 1884
-		lid Eerste Kamer der Staten-Generaal voor de provincie Zuid-Holland, van 17 november 1884 tot 17 augustus 1887
-		lid Eerste Kamer der Staten-Generaal voor de provincie Zuid-Holland, van 19 september 1887 tot 3 maart 1902

partijpolitieke functies

lid Commissie van Advies van de "leader" der liberalen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juni 1876 tot 1877

nevenfuncties

-		kabinetsformateur, van 29 januari 1866 tot 8 februari 1866
-		kabinetsformateur (met Cremers en later ook De Vries), van 12 juli 1879 tot 22 juli 1879 (poging mislukt)

gedelegeerde commissies

-		tijdelijk voorzitter ministerraad, van april 1866 tot mei 1866
-		tijdelijk voorzitter ministerraad, omstreeks 1872 en nog in 1874

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
erelid Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, omstreeks 1882

opleiding

lager onderwijs

lagere school te Goes, van 1828 tot 1833

voortgezet onderwijs

kostschool te Medemblik, van 1833 tot 1835

hogerberoepsonderwijs

officiersopleiding KIM (Koninklijk Instituut voor de Marine) te Medemblik, van 1 oktober 1835 tot 31 januari 1838 (zie nadere bijzonderheden)

activiteiten

als parlementariër

-		Sprak als Eerste-Kamerlid over diverse onderwerpen (waterstaat, buitenlandse zaken, koloniën)
-		Interpelleerde in 1867 minister Trakranen over het te volgen koloniaal beleid
-		Stemde in 1868 vóór de motie-Blussé van Oud-Alblas
-		Interpelleerde in 1876 minister Van Goltstein over de suikerkwestie
-		Interpelleerde in 1884 als Eerste-Kamerlid minister Heemskerk over de benoeming van Van Rees tot Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië
-		Interpelleerde in 1894 over de ontbinding van de Tweede Kamer en over de toestand van de zeewering tussen Scheveningen en Hoek van Holland en in 1897 over de toestand van het boezemwater in Delfland

als bewindspersoon (beleidsmatig)

-		Beperkte als minister van Koloniën (1863-1866) de verplichte cultures, schafte de verplichte diensten in de Gouvernementsbossen op Java en bestraffing met de rotan af en verbood het contracteren met dessahoofden
-		Diende in 1865 een wetsvoorstel in tot vaststelling van de grondslagen waarop ondernemingen van landbouw en nijverheid in Nederlands-Indië konden worden gevestigd. Deze 'Cultuurwet' moet het afstaan in erfpacht van woeste gronden op Java aan particulieren mogelijk maken, aan inboorlingen het recht verzekeren van vrije beschikking over persoon en arbeid en aan Javanen grondrechten toekennen, alsmede conversie van communaal grondbezet in individueel eigendom mogelijk maken.
-		Bereikte samen met minister Gericke van Herwijnen in juni 1874 een overeenkomst met de Engelsen over de overdracht van de Nederlandse bezittingen aan de Kust van Guinea en over de Nederlandse invloed op Sumatra

als bewindspersoon (wetgeving)

-		Bracht in 1864 de Wet inzake de Rijksinstelling van onderwijs in de taal-, land- en volkenkunde van Nederlandsch-Indië tot stand
-		Bracht in 1864 de Indische Comptabiliteitswet tot stand, waardoor de begroting van Nederlands-Indië onder directe controle van de Staten-Generaal werd gebracht
-		Bracht in 1865 Regerings-Reglementen tot stand voor Suriname en Curaçao

wetenswaardigheden

algemeen

-		Kwam in 1866 in conflict met Thorbecke over de vraag of het Wetboek van Strafrecht voor Nederlands-Indië bij wet (zoals Thorbecke wilde) of bij K.B. (zoals hij wilde) moest worden vastgesteld. Dit was voor Thorbecke en Olivier reden om hun ontslag in te dienen.
-		Bood in 1866 met de overige ministers ontslag aan, nadat de Tweede Kamer een amendement-Poortman had aangenomen op dit wetsvoorstel. Dit amendement verzekerde de inlander het recht op gebruik van grond, maar zonder recht op eigendom.
-		Werd in 1873 door Blussé en Nierstrasz geïnterpelleerd over de zorgwekkende toestand in Atjeh en over de Nederlandse oorlogsverklaring aan Atjeh
-		Bemiddelde in 1874 tevergeefs tussen Koning Willem III en diens zoon Willem over de relatie van die laatste met Jkvr. Mathilde van Limburg Stirum

uit de privé-sfeer

-		Van school gestuurd nadat scherf van een waterkom die door één van de leerlingen was gegooid een onderofficier had verwond. Nadat de klas een collectieve straf had opgelegd gekregen, nam hij de schuld op zich.
-		Verwierf als fabrikant in Indië een groot kapitaal. Deed in 1861 zijn fabriek over aan zijn broer André.

verkiezingen

-		Werd in 1859 in het district Goes verslagen door B.P.G. van Diggelen
-		Werd in 1860 bij de periodieke verkiezingen in het district Rotterdam na herstemming verslagen door N. Olivier (lib.)
-		Werd in 1860 bij de periodieke verkiezingen in het district Goes verslagen door B.P.G. van Diggelen
-		Versloeg in 1862 bij tussentijdse verkiezingen in het district Rotterdam o.a. G. Groen van Prinsterer en L.G. Greeve
-		Werd in 1866 bij de periodieke verkiezingen in de eerste stemmingsronde gekozen
-		Werd in 1866 en 1868 bij de algemene verkiezingen in de eerste stemmingsronde gekozen
-		Versloeg in 1871 bij de periodieke verkiezingen jhr. I.L.C. van den Berch van Heemstede (a.r.)
-		Versloeg in 1874 in het district Hoorn C. Bloem (cons.) na herstemming
-		Versloeg in 1877 bij de periodieke verkiezingen met een ruim verschil jhr. A.F. de Savornin Lohman (a.r.)

niet-aanvaarde politieke functies

-		lid Eerste Kamer, 1874 (gekozen in plaats van E.J.A. van Bylandt; bedankte omdat hij inmiddels tot Tweede-Kamerlid was gekozen)
-		minister van Buitenlandse Zaken of Koloniën, november 1877 (geweigerd)

woonplaats(en)/adres(sen)

-		Java, van 1849 tot 1859
-		's-Gravenhage, Bezuidenhout, vanaf 1860
-		Zeist, vanaf 1895

ridderorden

-		Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw
-		Grootkruis Orde van de Eikenkroon, 12 mei 1874

relevante buitenlandse reizen
maakte bij de koopvaardij een tiental reizen naar Nederlands-Indië, van 1838 tot 1848

inkomenspositie
vermogen in 1861: f. 1.070.000,-

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie

-		B.H. Pekelharing, "I.D. Fransen van de Putte", in: Mannen en Vrouwen van beteekenis in onze dagen, (1899), deel 30, aflevering 9
-		N.G. Pierson "Levensbericht van I.D. Fransen van de Putte" in: Levensberichten Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde 1902/1903, 17-78
-		C. Fasseur, "Van suikercontractant tot kamerlid, bouwstenen voor een biografie van Fransen van de Putte (de jaren 1849-1862)" in Tijdschrift voor Geschiedenis, 88 (1975) 333-354
-		R.E. van Ditzhuizen, "I.D. Fransen van de Putte, lid Eerste Kamer 1880-1902", in: A. Postma e.a. (red.), "Aan deze zijde van het Binnenhof" (1990)
-		Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel IV, 1099
-		Onze Afgevaardigden, 1897, 1901
-		Ned. Patriciaat, 1974

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Delft, 28 maart 1850

naam echtgeno(o)t(e)/partner
L.H. Cornets de Groot, Lucia Henriëtte

kinderen
3 dochters en 1 zoon

naam vader
J. Fransen van de Putte, Johannes

geboorteplaats en/of -datum vader
Middelburg, 26 november 1798

naam moeder
D.J. Luteyn, Digna Johanna

geboorteplaats en/of -datum moeder
Middelburg, 1799

beroep grootvader (vaderskant)
marineofficier

beroep grootvader (moederskant)
kassier

familierelaties

-		Zoon van J. Fransen van de Putte, Eerste-Kamerlid
-		Gehuwd met een nicht van J.P. Cornets de Groot, minister en staatsraad
-		Dochters van hem waren gehuwd met resp. een zoon van oud-minister J.G.H. van Tets, een zoon van oud-minister L.N. van Randwijck en een zoon van oud-minister G.C.J. van Reenen

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	partijpolitieke functies

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin

	Nieuws



Home Route