R. Effendi

Eerste Indonesiër in de Nederlandse Tweede Kamer. Communist die in Nederlands-Indië tot de vooraanstaande leden van de PKI behoorde en lid was van de naar onafhankelijkheid strevende studentenbeweging Perhimpoenan Indonesia. In 1933 kandidaat voor de CPH en gekozen, omdat hoger geplaatste Indonesiërs gevangen zaten of bedankten. Had de gewoonte om z'n redevoeringen moeilijk verstaanbaar uit te spreken, zodat de Voorzitter 'omstreden' uitspraken niet zou dwarsbomen. Werd in 1946 door de CPN geroyeerd omdat hij geen rol in de illegaliteit had gespeeld. Hij bedankte toen als Kamerlid.

CPH, CPN
in de periode 1933-1946: lid Tweede Kamer

voornaam

Roestam

personalia

geboorteplaats en -datum
Padang (Ned.-Indië), 13 mei 1905

overlijdensplaats en -datum
Djakarta (Indonesië), 24 mei 1979

levensbeschouwing
Islamitisch (praktizerend)

partij/stroming

partij(en)

-		CPH (Communistische Partij Holland), omstreeks 1932
-		CPN (Communistische Partij van Nederland), tot januari 1946
-		Partai Murba (proletarische partij), van 1948 tot 1950

partij waarop werd gestemd
PKI (Parti Komunis Indonesia)

loopbaan

-		hoofd Islamitische Abadiah-school
-		schrijver
-		lid gemeenteraad van Padang, tot 1927
-		medewerker linkse en antimilitaristische bladen, vanaf 1932
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juli 1933 tot 19 januari 1946
-		zakenman te Djakarta (zonder veel succes)
-		literator

partijpolitieke functies

-		lid CPN-delegatie naar het zevende Comintern-congres in Moskou, 1935
-		lid partijbestuur CPN, vanaf 1938
-		adviseur Masjumipartij

nevenfuncties

-		lid bestuur PI (Perhimpoenan Indonesia), vereniging van Indische studenten in Nederland, vanaf 1929
-		secretaris Zeven-Provinciën-Comité te Batavia, 1933

opleiding

lager onderwijs

Hollandsch-Inlandsche school te Padang

hogerberoepsonderwijs

-		Hollandsch-Inlandsche kweekschool voor onderwijzers te Fort de Kock
-		Hogere Kweekschool voor onderwijzers te Bandoeng
-		Kweekschool voor onderwijzers te 's-Gravenhage, vanaf 1927
-		M.O.-economie
-		opleiding Leninschool te Moskou, van 1932 tot 1933 (onder pseudoniem Alfaroes)

activiteiten

als parlementariër

-		Was koloniaal-woordvoerder van de CPN-Tweede-Kamerfractie. Hield zich ook bezig met financiën, defensie en verkeer.
-		Diende in 1934 met De Visser een initiatiefvoorstel in tot het verlenen van amnestie aan de muiters van "De Zeven Provinciën"; het voorstel werd later ingetrokken

wetenswaardigheden

algemeen

-		Was actief in de Jong Sumatranenbond, van 1924 tot 1927
-		Was actief in de Liga tegen Imperialisme en Kolonialisme, van 1929 tot 1932
-		Was de eerste Indonesiër in het Nederlandse parlement
-		Werd op 12 juli 1933 in hoger beroep door de rechtbank in Arnhem veroordeeld tot een maand gevangenisstraf vanwege opruiing te Tiel. Zat die straf in november/december 1933 uit in het Huis van Bewaring in Amsterdam.
-		Werd geschorst als lid van de CPN-Kamerfractie, omdat hij niet aan het illegale partijwerk zou hebben deelgenomen
-		Nam na zijn royement als CPN-lid ontslag als Tweede-Kamerlid

uit de privé-sfeer

-		In 1933 werd hij failliet verklaard, waarna zijn gezin in Nederlands-Indië in kommervolle omstandigheden leefde
-		Zijn vader was fotograaf

anekdotes

-		Toen hij beëdigd werd als Kamerlid bleven Duymaer van Twist (ARP) en Weitkamp en Snoeck Henkemans (CHU) demonstratief zitten
-		Reageerde op protesten vanuit de rechterzijde op zijn beëdiging als Kamerlid met de uitroep: "Indonesia Merdeka!" (vrijheid voor Indonesië)

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Alfaroes

woonplaats(en)/adres(sen)

-		Rotterdam (eind jaren '20)
-		Amsterdam, Prinsengracht 1065, omstreeks 1933
-		Amsterdam, Zomerdijkstraat 23-I, van 1933 en nog in 1936
-		Blaricum, van 1938 tot 1946
-		Indonesië, vanaf november 1946
-		Madioen, van 1946 tot 1947
-		Solo, van 1947 tot 1950
-		Djakarta, vanaf 1950

publicaties/bronnen

publicaties

-		"Pertjikan Permenungan" ('Fonkelende Overpeinzingen') (1925)
-		"Bebasari" ('De essentie is vrijheid') (1926)
-		"Recht voor Indonesië!: een beroep op democratisch Nederland" (1937)
-		"Van Moskou naar Tiflis: mijn reis door de nationale Sowjet-republieken van de Kaukasus" (1937)
-		"Indonesië vrij!" (1940)
-		"Quo vadis Nederland?" (1945)
-		"Revolusi nasional" (1949)

literatuur/documentatie

-		J. Morriën, "Effendi, Roestam", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging van Nederland, deel VII, 41
-		Marij Leenders, "Strijd tussen patriottisme en ideologie: Roestam Effendi, de eerste allochtone parlementariër", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2007, 133

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, 17 juni 1937

kinderen
1 dochter en 1 zoon

naam vader
S. Effendi, Soeleman

naam moeder
S. Sawijah, Sitti

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	partijpolitieke functies

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route