Mr. J.E.W. Duijs

SDAP-Tweede Kamerlid uit Zaandam. Fel en venijnig debater, die vooral goed thuis was op het gebied van de sociale wetgeving, omdat hij daarvan tijdens zijn werk als bibliothecaris van de Rijksverzekeringsbank studie had gemaakt. Kwam in de Kamer vaak in botsing met de voorzitter. Hield in 1913 de langste parlementaire redevoering aller tijden om afhandeling van de Tariefwet te voorkomen en leidde in 1920 de obstructie tegen de Anti-revolutiewet. Zorgde er in 1913 voor dat al direct 'staatspensioentjes' werden uitgekeerd aan 70-plussers. Brak later met de SDAP.

SDAP, partijloos (ex-SDAP)
in de periode 1909-1937: lid Tweede Kamer

voornamen (roepnaam)

Jan Eliza Wilhelm (Jan)

personalia

wijziging in naam en/of titulatuur

-		J.E.W. Duijs, tot 16 december 1926 (tot hij in 1926 in de rechten afstudeerde)
-		Mr. J.E.W. Duijs, van 16 december 1926 tot 8 juni 1937

geboorteplaats en -datum
Nijmegen, 21 februari 1877

overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 16 september 1941

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

partij/stroming

partij(en)

-		SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), van 1902 tot december 1935
-		Nederlandsche Volkspartij, omstreeks 1937 (medeoprichter)
-		NSB (Nationaal-Socialistische Beweging), vanaf 1938

lid tussentijds gevormde fractie(s)
groep-Duijs, vanaf 16 november 1935

loopbaan

-		klerk kantoor ontvanger der registratie te Elst (Gld.) tot 1897
-		kandidaat-notaris te Ootmarsum, tot 1901
-		kandidaat-notaris te Amsterdam, van 1901 tot 1903
-		adjunct-commies belast met archief en bibliotheek, Rijksverzekeringsbank, van januari 1903 tot 1905
-		propagandist SDAP te Zaandam, van januari 1906 tot 1909
-		redacteur partijorgaan "De Voorpost" te Zaandam, van 1906 tot 1909
-		lid gemeenteraad van Zaandam, van 1907 tot 2 september 1923
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal voor het kiesdistrict Zaandam, van 21 september 1909 tot 17 september 1918
-		lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 29 juni 1910 tot 3 juli 1923 (1910-1919 voor het kiesdistrict Zaandam)
-		wethouder (van onder meer gemeentebedrijven) van Zaandam, van oktober 1912 tot 2 september 1923
-		commies Rijksverzekeringsbank, van 1917 tot 1927 (sindsdien met verlof)
-		lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1918 tot 8 juni 1937
-		advocaat en procureur te 's-Gravenhage, vanaf 1927
-		lid gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 6 september 1927 tot 1 september 1931
-		vrederechter, van augustus 1941 tot 15 september 1941 (functie nooit uitgeoefend)

partijpolitieke functies

-		voorzitter SDAP afdeling Amsterdam IX, van 1903 tot 1906
-		partijleider SDAP Zaandam
-		secretaris SDAP afdeling Amsterdam, van 1928 tot 1929
-		lid hoofdbestuur SDAP
-		redacteur Sociaal-democratisch weekblad

nevenfuncties

-		plaatsvervangend lid Verzekeringsraad, vanaf 1919 (nog in 1923)
-		secretaris Bond van Arbeiderswoningbouw-verenigingen, omstreeks 1925
-		redacteur ontwikkelingsblad "Beschaving en Wetenschap", van 1928 tot 1931

gedelegeerde commissies
lid vaste commissie voor Privaat- en Strafrecht (Tweede Kamer der Staten-Generaal)

opleiding

lager onderwijs

Prot.Chr. kostscholen

voortgezet onderwijs

-		m.u.l.o.
-		h.b.s. Instituut "Wegerif" te Nijmegen, van 1892 tot 1897

hogerberoepsonderwijs

notariaat, tot 1900

academische studie

rechten Rijksuniversiteit Leiden, tot 16 december 1926

overige opleidingen

opleiding tot matroos stoom Seahorse, van 1890 tot 1892

activiteiten

als parlementariër

-		Was woordvoerder van de SDAP-Tweede-Kamerfractie voor sociale zekerheid en later voor justitie
-		Een door hem ingediend (en aangenomen) amendement op de ontwerp-Invaliditeitswet leidde in december 1913 tot de uitkering van de eerste 'staatspensioentjes' aan 70-plussers
-		Interpelleerde in 1916 minister-president Cort van der Linden over de houding van de regering tegenover het tegen hun wil wegvoeren van Belgen uit hun land
-		Interpelleerde in 1921 minister Ruijs de Beerenbrouck over de financiële toestand van sommige gemeenten i.v.m. de heersende werkloosheid en over de weigering van de burgemeester van Haarlem een vergunning te verlenen voor een 1-mei-optocht
-		Diende in 1922 een initiatiefvoorstel in tot afschaffing van het registratierecht op veilingen van landbouwproducten; het voorstel werd in 1923 na totstandkoming van een regeringsvoorstel ingetrokken
-		Interpelleerde in 1922 minister Ruijs de Beerenbrouck over de crisis in het tuinbouwbedrijf
-		Interpelleerde in 1923 minister Aalberse over de invoering van de ziekteverzekering
-		Verdedigde in 1923 met succes het door Sannes ingediende initiatiefvoorstel tot wijziging van de Invaliditeitswet; Sannes was hier zelf vanwege ziekte niet toe in staat
-		Diende in 1929 met zeven fractiegenoten een initiatiefvoorstel in om in de Zuiderzeesteunwet een tegemoetkoming wegens waardevermindering op te nemen; het voorstel werd door de Tweede Kamer verworpen

opvallend stemgedrag

-		In 1925 stemden hij en Van Zadelhoff als enigen van hun fractie tegen de ontwerp-Zuiderzeesteunwet
-		Behoorde in 1926 tot de tien SDAP'ers die tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België stemden

wetenswaardigheden

algemeen

-		Fel, venijnig en humoristisch debater, die vaak in conflict kwam met de voorzitter vanwege zijn taalgebruik. Schuwde persoonlijke aanvallen niet.
-		Hield bij de behandeling van de Invaliditeits- en Ouderdomswet in 1912/1913 een redevoering van negen uur, om te voorkomen dat de Tariefwet nog voor de verkiezingen zou worden behandeld
-		Keerde zich na 1933 tegen het revolutionaire en anti-militaristische karakter van de SDAP
-		Werd op 16 november 1935 uit de fractie van de SDAP gezet en in december 1935 geroyeerd als lid van de SDAP

uit de privé-sfeer
Zijn vader was koopman in koloniale waren

verkiezingen

-		Versloeg in 1909 in het district Zaandam H.J.C. van Tienen (lib.) na herstemming
-		Versloeg in 1913 na herstemming J. Limburg (vdb)
-		Versloeg in 1917 L.L.H. de Visser (sdp)

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"Jan Erwtenwater" (bijnaam)

woonplaats(en)/adres(sen)

-		Amsterdam, tot 1905
-		Zaandam, van 1905 tot september 1923
-		's-Gravenhage, Anemoonstraat 88, omstreeks 1924 en nog in 1927
-		's-Gravenhage, Bazarstraat 21, omstreeks 1931
-		's-Gravenhage, Dunklerstraat 13, omstreeks september 1933
-		Lochem (Gld.), Nieuweweg 1, vanaf april 1937

publicaties/bronnen

publicaties

-		diverse brochures
-		"Kerk en Maatschappij" (1904)
-		"Overzicht der stemmingen in de Tweede Kamer gedurende de jaren 1901-1905" (1905)
-		"Ter oriëntatie" (brochure (1933))
-		"Democraten op Fascistenjacht" (1936) (anti-semitische toonzetting)

literatuur/documentatie

-		W.H. Vliegen, "Die onze kracht ontwaken deed", deel II, 365-369
-		A.A. de Jonge, "Duijs, Jan Eliza Wilhelm (1877-1941)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 123
-		R. Hartmans, "Duijs, Jan Eliza Wilhelm", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, 65
-		Onze Afgevaardigden, 1909 en 1913

archivalia
documentatiedossier-Duijs, RIOD

Biografisch Woordenboek(en)

-		biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
-		biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

-		gehuwd, 17 september 1903 (huwelijk ontbonden 4 december 1917)
-		gehuwd (tweede huwelijk) te Zaandam, 28 augustus 1918

naam echtgeno(o)t(e)/partner
M.A. Teusse, Mathilde Adriane

naam 2e partner
C.J.Q. van Wijk, Cornelia Johanna Quirina

kinderen
1 dochter (uit tweede huwelijk; overleden op 11-jarige leeftijd)

naam vader
G.H. Duijs, Gideon Herbert

geboorteplaats en/of -datum vader
Nijmegen, 4 april 1849

naam moeder
M.A. Breunis, Maria Adriana

geboorteplaats en/of -datum moeder
Ressen (Gld.), 13 december 1855

beroep grootvader (vaderskant)
koopman

Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.




	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	partijpolitieke functies

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route