Dr. I.A. Diepenhorst

Foto Dr. I.A. Diepenhorst
Kleine, parmantige hoogleraar, senator en minister van Onderwijs en Wetenschappen en Tweede Kamerlid uit een bekende antirevolutionaire familie. Zoon van een Tweede Kamerlid en neef van een Eerste Kamerlid. Verhief spreken tot een kunst en wist de prachtigste zinnen met zijn sonore, enigszins gedragen stemgeluid uit te spreken. Kreeg bekendheid door radio- en tv-rubrieken bij de NCRV. In 1965 minister in het kabinet-Cals en daarna in het interimkabinet-Zijlstra. Was na zijn ministerschap vier jaar Tweede Kamerlid en keerde daarna terug naar de Eerste Kamer. Erudiete wetenschapper met een verfijnde humor.

ARP, CDA
in de periode 1952-1981: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister

[ V ][ ^^ ]

voornamen

Isaäc Arend

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 18 juli 1916

overlijdensplaats en -datum
Zeist, 21 augustus 2004

levensbeschouwing
Gereformeerd

opmerkingen over de naam en/of titel
Had als koosnaam "Iekje", volgens andere bronnen (ook) "Ietje"

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
-   ARP (Anti-Revolutionaire Partij), tot 11 oktober 1980
-   CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   assistent van prof.mr. V.H. Rutgers, hoogleraar Romeins recht en strafrecht, Vrije Universiteit (verzorgde vanaf 1943 colleges en nam tentamens af)
-   hoogleraar strafrecht en strafprocesrecht, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 10 oktober 1945 tot 14 april 1965
-   lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 15 juli 1952 tot 14 april 1965
-   rector magnificus Vrije Universiteit te Amsterdam, van 21 september 1960 tot 20 september 1961
-   minister van Onderwijs en Wetenschappen, van 14 april 1965 tot 5 april 1967
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 23 februari 1967 tot 10 mei 1971
-   buitengewoon hoogleraar algemene staatsleer en parlementaire geschiedenis, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 23 februari 1967 tot 28 september 1984
-   lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 11 mei 1971 tot 17 september 1974
-   rector magnificus Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1 september 1972 tot 1 september 1976
-   lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 29 oktober 1974 tot 10 juni 1981

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   fractiesecretaris ARP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van februari 1959 tot september 1961

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

-   columnist NCRV-radio (verzorgde de rubriek "Volk en Staat"), van 1951 tot 1963
-   lid bestuur vereniging voor blinden, slechtzienden en meervoudig gehandicapten "Bartiméus", van 1951 tot 1954
-   voorzitter vereniging voor blinden, slechtzienden en meervoudig gehandicapten "Bartiméus", van 1954 tot 1989
-   lid Commissie Vraagstukken Subsidiëring Maatschappelijk Werk, omstreeks 1958
-   forumleider NCRV-t.v. (begin jaren '60)
-   lid Onderwijsraad, van 1961 tot 1965
-   voorzitter Interkerkelijke Commissie voor de Geestelijke Verzorging in de Inrichtingen van Justitie, van 1961 tot 1965
-   voorzitter Interkerkelijke Commissie voor de Geestelijke Verzorging in de Inrichtingen van Justitie, van 1967 tot 1989
-   lid College van Curatoren Rijksuniversiteit Utrecht, vanaf 1968 (nog in 1970)
-   voorzitter Onderwijsraad, van 18 januari 1969 tot 1 augustus 1986
-   voorzitter Interkerkelijk Contact in Overheidszaken, van 1970 tot 1989
-   decaan Juridische Faculteit Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1976 tot 1984
-   voorzitter Vereniging van Reclasseringsinstellingen
-   functies op het gebied van de zending
-   lid van verscheidene kerkelijke deputaatschappen
-   voorzitter bestuur Stichting Academisch Ziekenhuis te Utrecht
-   medewerker weekblad "Elsevier"
-   mede-eigenaar familiebedrijf (textielfabriek)
-   voorzitter Stichting Vrienden van de Portugees Israëlitische Synagoge

gedelegeerde commissies
-   lid Huishoudelijke Commissie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van december 1958 tot april 1965
-   voorzitter Commissie van Rapporteurs voor het wetsontwerp Wet installaties Noordzee (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van september 1964 tot december 1964
-   voorzitter bijzondere commissie voor de Nota Nieuw Militair Strafprocesrecht (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van december 1967 tot mei 1971
-   voorzitter bijzondere commissie voor het voorstel van wet van de leden Dijkstra en Goudsmit tot wijziging van de Wegenverkeerswet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van oktober 1968 tot mei 1971
-   voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp wijziging van de Wet Medisch Tuchtrecht (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1969 tot mei 1971

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
beschermheer oratorische vereniging P.A.L.L.A.S.

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   "Christelijk Lyceum" te Zeist, tot 1934

academische studie
-   theologie (kandidaats), Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1934 tot 15 maart 1940
-   Nederlands recht (doctoraal), Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1934 tot 24 september 1937

promotie
-   rechtsgeleerdheid Vrije Universiteit te Amsterdam, 10 juni 1943

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Hield zich als Eerste en Tweede Kamerlid vooral bezig met justitie en (hoger) onderwijs. Voerde in 1969 het woord bij het interpellatiedebat over de bezetting van het Maagdenhuis.
-   Was in 1953 woordvoerder van zijn fractie bij de behandeling van de ontwerp-Zondagswet

opvallend stemgedrag
-   Behoorde in 1952 tot de meerderheid van zijn fractie die bij de tweede lezing van de grondwetsherziening tegen het (verworpen) wetsvoorstel inzake uitbreiding van het ledental van de Tweede Kamer stemde
-   Stemde in 1956 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel over het gebruik van Fries in het rechtsverkeer
-   In 1960 stemden hij en Schipper als enigen van hun fractie vóór een wijziging van de Loterijwet, waardoor de voetbaltoto werd gelegaliseerd
-   Stemde in 1962 als enige van zijn fractie voor de herziening van de Wet gewetensbezwaren militaire dienst
-   Behoorde in 1963 tot de meerderheid van zijn fractie die vóór de ontwerp-Wet op het Voortgezet Onderwijs ('Mammoetwet') stemde
-   In 1963 stemden hij en De Gaay Fortman als enigen van hun fractie tegen een wetsvoorstel waardoor aan economische hogescholen een juridische faculteit zou kunnen worden ingericht
-   Stemde in 1968 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel tot verhoging van de schadeloosstelling aan Tweede-Kamerleden
-   In 1977 stemden hij en Christiaanse als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) voorstel-De Geer van Oudegein om de behandeling van de grondwetsherziening uit te stellen
-   Behoorde in 1979 tot de minderheid van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Herziening van de wet op de ondernemingsraden stemde
-   Behoorde in 1980 tot de minderheid van zijn fractie die vóór de ontwerp-Sanctiewet stemde
-   Stemde in 1980 tijdens de eerste lezing van de Grondwetsherziening tegen het voorstel over het verlenen van kiesrecht aan niet-Nederlandse ingezetenen voor de gemeenteraad

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Bracht in 1965 de Nota wetenschappelijk onderwijs uit. Daarin staat dat er een sterke toename van het aantal studenten is te verwachten (in 1970 25 procent meer dan in 1959 werd geschat) en dat de studieduur daarom moet worden bekort. Tevens zal het investeringsschema en bouwprogramnma voor universiteiten worden herzien.
-   Zijn wetsvoorstel tot instelling van een numerus clausus voor medische studenten werd in 1966 door de Tweede Kamer verworpen
-   Diende in 1966 samen met staatssecretaris Grosheide de ontwerp-Overgangswet Voortgezet Onderwijs over invoering van de Mammoetwet in. Dit voorstel werd door zijn opvolger in het Staatsblad gebracht.
-   Stelde in 1966 een commissie-Van Walsum in die advies moest uitbrengen over de oprichting en vestigingsplaats van een achtste medische faculteit

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1966 de Wet instelling van een Raad van Advies voor het Wetenschapsbeleid (Stb. 227) tot stand. Deze raad adviseert de regering over beleidsvraagstukken op het gehele terrein van de wetenschapsbeoefening.
-   Bracht in 1966 de Wet inzake de Medische Faculteit te Rotterdam (Stb. 267) tot stand. Hierdoor komt er, vanwege de stijging van het aantal studenten, een zevende medische faculteit. Met de bestaande faculteiten in de economie, rechten en sociologie wordt tevens de basis gelegd voor de omvorming van de Nederlandse Economische Hogeschool naar een universiteit.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

uit de privé-sfeer
-   Promoveerde bij prof. A. Anema, zijn latere fractiegenoot
-   Statige betoogtrant, doorspekt met archaïsmen, citaten en grapjes; sprak zijn ingewikkelde zinnen zonder moeite uit met een kenmerkend stemgeluid met rollende 'r's en galmende domineesstem
-   Zijn broer, A.I. Diepenhorst, was hoogleraar bedrijfshuishoudkunde in Rotterdam (1962-1984). Hij overleed enkele weken vóór zijn oudere broer I.A.

anekdotes
-   Droeg, in tegenstelling tot veel tijdgenoten, nooit een hoed. Had dat in zijn studententijd wel gedaan, maar omdat hij die steeds vergat, ging hij verder maar blootshoofd door het leven.
-   Wees in de zomer van 1966 als waarnemend minister van Buitenlandse Zaken de Chinese zaakgelastigde uit, nadat in de ambassade het lijk van een (onder verdachte omstandigheden gestorven) Chinees was verborgen. Via de telefoon had Luns hem vanuit Togo gemeld over de zaakgelastigde: 'Je moet hem nooit laten gaan'. Door de slechte telefoonverbinding had Diepenhorst verstaan 'Je moet hem maar laten gaan'.

verkiezingen
-   Werd in 1952, 1955, 1956 en 1963 en in 1971, 1974 en 1980 tot Eerste-Kamerlid gekozen door Groep I: Noord-Brabant, Zeeland, Utrecht en Limburg

niet-aanvaarde politieke functies
-   minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, juli 1963

woonplaats(en)/adres(sen)
-   Rotterdam (jeugdjaren)
-   Zeist, Wilhelminalaan 4c, van 1922 tot augustus 2004

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 27 april 1962
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 17 april 1967
-   Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 3 juni 1986

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid oratorische vereniging I.U.M.B.O.

hobby's
lezen van Engelstalige biografieën

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
-   "Historisch-critische bijdrage tot den leer van den christelijken staat" (dissertatie, 1943)
-   "Het probleem van de moderne oorlog"
-   "Religiedelicten" (oratie, 1945)
-   "De verhouding tusschen kerk en staat in Nederland" (1946)
-   "De oecumene" (1947)
-   "Algemeene genade en antithese" (1947)
-   "Sociale zekerheid en financiering" (1949)
-   "Kerk en communisme in Rusland" (1949)
-   "Hernieuwde bezinning: een pleidooi voor aansluiting der Gereformeerde Kerken in Nederland bij de Wereldraad van Kerken" (1950)
-   "Hoe bereiken wij de communisten met het evangelie?" (1951)
-   "De boodschap van Rusland en het Christelijk antwoord" (1951)
-   "De actuele betekenis der Reformatie" (1951)
-   "Humanisme en humanistische 'geestelijke verzorging'" (1952)
-   "Het vraagstuk van de oorlog" (1953)
-   "De lichamelijke opvoeding en de sport" (1955)
-   "Christelijke politiek" (1958)
-   "De geprangde universiteit" (1960)
-   "Vragen van reclassering" (1960)
-   "Betrekkelijk of volstrekt" (1960)
-   "Commerciële televisie in perspectief" (1961)
-   "In de schaduw der vernietiging" (1962)
-   "De emancipatie van de vrouw" (1965)
-   "Universiteit en wetenschap in beweging" (1969)
-   "De aangevochten staat" (1972)
-   "Rekenschap" (1984) (afscheidscollege)
-   "Ja heb je" (1986)

literatuur/documentatie
-   F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
-   Frank Vermeulen, "Met emeritaat", NRC Handelsblad, 13 oktober 1987
-   H. Goslinga, "Rethorisch met libertair trekje. In memoriam I.A. Diepenhorst 1916-2004", Trouw, 23 augustus 2004
-   J.M. Bik, "Marathonspreker. I.A. Diepenhorst (1916-2004)", NRC Handelsblad, 23 augustus 2004
-   W. Aantjes, "I.A. Diepenhorst (1916-2004), politicus sui generis", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2005, 132
-   W. Slagter, "Diepenhorst, Isaäc Arend (1916-2004)", in Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (elektronische versie)
-   Ned. Patriciaat, 1962

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd

naam vader
Mr. G.A. Diepenhorst, Gerrit Arnoldus

geboorteplaats en/of -datum vader
Strijen (Z.H.), 11 juni 1889

naam moeder
S.R. Mulder, Serefina Roelofje

geboorteplaats en/of -datum moeder
Ridderkerk, 26 januari 1891

broers en zusters
1 broer

beroep grootvader (vaderskant)
landbouwer en vlashandelaar

familierelaties
-   Zoon van G.A. Diepenhorst, Tweede-Kamerlid
-   Neef (oomzegger) van P.A. Diepenhorst, Eerste-Kamerlid
-   Neef van I.N.Th. Diepenhorst, Tweede-Kamerlid en staatssecretaris



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
Nieuws
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route