Dr. W.P. Berghuis

Gereformeerde domineeszoon die het burgemeesterschap van Smilde en later van Kampen jarenlang combineerde met grote activiteiten in de politiek. Zat achttien jaar voor de ARP in de Eerste Kamer, waarvan elf jaar als fractievoorzitter. Als voorzitter van de ARP volgde hij in de jaren zestig een radicaal-evangelische koers gericht op samenwerking met de PvdA. Hij speelde bovendien een belangrijke rol bij de koerswijziging in 1961 ten aanzien van de kwestie-Nieuw-Guinea. Druk bezet en zeer uithuizig man. Statige beheerste magistraat, die nooit het achterste van zijn tong liet zien.

ARP
in de periode 1959-1977: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, partijvoorzitter

voornamen (roepnaam)

Wiert Pauwel (Wiert)

personalia

geboorteplaats en -datum
Oosterend (gem. Hennaarderadeel, Frl.), 25 april 1911

overlijdensplaats en -datum
Kampen, 19 december 1989

levensbeschouwing
Gereformeerd

partij/stroming

partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij)

loopbaan

-		volontair Provinciale Griffie te Groningen, van 1937 tot juli 1939
-		gemobiliseerd te Hillegom, van juli 1939 tot mei 1940
-		burgemeester van Smilde, van 7 juni 1940 tot 9 november 1941 (uit zijn functie gezet door de Duitsers)
-		ambteloos, vanaf december 1941
-		gevangenschap gijzelaarskamp "Beekvliet" te Sint-Michielsgestel, van mei 1942 tot 20 april 1944
-		ondergedoken, van april 1944 tot mei 1945
-		civiel adviseur Binnenlands Bestuur van het Militair Gezag, van 1944 tot 1945
-		burgemeester van Smilde, van 1 juli 1946 tot 16 juni 1952
-		lid Provinciale Staten van Drenthe, van 4 juli 1950 tot december 1952
-		burgemeester van Kampen, van 16 juni 1952 tot 16 juli 1970
-		lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 3 maart 1959 tot 10 mei 1971
-		fractievoorzitter ARP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 15 november 1960 tot 10 mei 1971
-		lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 26 oktober 1971 tot 20 september 1977

partijpolitieke functies

-		lid Provinciaal Comité A.R.-kiesverenigingen in Drenthe
-		lid ondergronds provinciaal contact Drenthe ARP, van 1941 tot mei 1942 (verzetsgroep)
-		voorzitter ARP Statencentrale Assen, vanaf 1947
-		lid redactie "De Magistratuur", orgaan van het Verband van Verenigingen van Antirevolutionaire gemeente- en provinciebestuurders, van maart 1948 tot januari 1958
-		lid diverse commissies landelijk adviescollege ARP
-		voorzitter discussiegroep Anti-Revolutionair Beleid, Dr. Abraham Kuyperstichting, vanaf 1953
-		lid redactie "Antirevolutionaire Staatkunde", orgaan van de Dr. Abraham Kuyperstichting, van 1953 tot december 1977
-		lid Centraal Comité van de ARP
-		voorzitter ARP, van 23 april 1956 tot 15 juni 1968
-		vicepresident EUCD (Europese Unie van Christen-Democraten), van 1957 tot 1968
-		lid Groep van Achttien (overleg over samenwerking ARP, CHU en KVP), vanaf april 1967
-		erelid ARP, van 15 juni 1968 tot 11 oktober 1980

nevenfuncties

-		lid adviescommissie Zuiveringsbesluit-1945, van 1945 tot 1947
-		rechtsgeleerd raadsheer, Bijzonder Gerechtshof te Leeuwarden, van 1945 tot 1949
-		lid Staatscommissie Bezettingsrecht, van 3 februari 1947 tot 29 maart 1954
-		lid Raad van Beroep voor de perszuivering, van 1947 tot mei 1948 (nam ontslag uit onvrede van de houding van de meerderheid tegenover de pers)
-		lid Raad van Commissarissen N.V. waterleidingsmaatschappij "Drenthe", van 1948 tot 1952
-		rechter-plaatsvervanger bijzondere strafkamer Arrondissementsrechtbank te Assen, van 1949 tot 1952
-		lid hoofdbestuur VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), tot 1952
-		lid hoofdbestuur Beweging van Europese Federalisten, vanaf 1951
-		lid bestuur Drents Studiefonds, omstreeks 1952
-		lid Culturele Adviescommissie te Assen, omstreeks 1952
-		lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, vanaf 1960
-		voorzitter Nouvelles équipes Internationales, afdeling Nederland, van 1960 tot 1962
-		lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van 23 januari 1967 tot 1 oktober 1971
-		lid Vereniging van burgemeesters, wethouders en gemeentesecretarissen "Groen van Prinsterer"
-		lid Raad van Commissarissen N.V. Drentse Auto-Bus Onderneming
-		lid Raad van Commissarissen N.V. vervoersmaatschappij De Noord-Westhoek

afgeleide functies, presidia etc.

-		voorzitter commissie van rapporteurs voor Buitenlandse Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 13 oktober 1967 tot 12 december 1967
-		voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 12 december 1967 tot 10 mei 1971

opleiding

voortgezet onderwijs

-		m.u.l.o. te Winschoten, van 1921 tot 1922
-		gymnasium-a, "Christelijk Gymnasium" te Winschoten, van 1922 tot 1922
-		gymnasium-a, Openbaar Gymnasium te Winschoten, van 1922 tot 1929

academische studie

Nederlands recht, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1929 tot 29 mei 1933

promotie

rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit te Amsterdam, 15 oktober 1937

activiteiten

als parlementariër

Hield zich in de Eerste Kamer onder meer bezig met buitenlandse zaken, binnenlandse zaken en verkeer en waterstaat

opvallend stemgedrag

-		Stemde in 1960 en 1961 tegen de twee wetsontwerpen-Loterijwet van minister Beerman; in 1961 volhardden hij, Algra en Elfferich als minderheid van de ARP-fractie in hun verzet
-		Behoorde in 1963 tot de meerderheid van zijn fractie die vóór de ontwerp-Wet op het Voortgezet Onderwijs ('Mammoetwet') stemde
-		Behoorde in 1968 met Elfferich en Van Eeten tot de minderheid van zijn fractie die tegen een wijziging van de Wet op de Kansspelen (verhoging van hoofdprijzen in de sporttoto en staatsloterij) stemde
-		Behoorde in 1972 met Albeda en Boukema tot de meerderheid van zijn fractie die bij de tweede lezing vóór het voorstel stemde om een bepaling over het lidmaatschap van het Koninklijk Huis in de Grondwet op te nemen
-		Stemde in 1974 als enige van zijn fractie tegen een wijziging van de Wet op het wetenschappelijk onderwijs (verlaging collegegeld)

wetenswaardigheden

algemeen

-		Keerde zich als partijvoorzitter in december 1960 tegen de door de Tweede Kamerfractie onder leiding van Bruins Slot uitgezette lijn bij de bouwcrisis. Hij verweet de fractie ernstige strategische fouten te hebben gemaakt.
-		Speelde in 1961 een belangrijke rol bij de verandering van het standpunt van de ARP over Nieuw-Guinea, waarbij een dialoog met Indonesië over overdracht mogelijk werd.
-		Wilde geen lid worden van het CDA

uit de privésfeer

-		Promoveerde bij prof. A. Anema
-		Zijn vader was gereformeerd predikant te Oosterend, Nieuw-Buinen en Winschoten

verkiezingen

In 1956 kandidaat in en in 1960, 1963, 1966 en 1971 gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

niet-aanvaarde politieke functies

burgemeester van Hilversum, 1970 (benoeming niet aangenomen i.v.m. gezondheid)

woonplaats(en)/adres(sen)

-		Oosterend (Frl.), van 25 april 1911 tot 1913
-		Nieuw-Buinen, van 1913 tot 1921
-		Winschoten, van 1921 tot 1929
-		Amsterdam, van 1929 tot 1933
-		Winschoten, van 1933 tot 1940
-		Smilde, van 1940 tot 1952
-		Kampen, De la Sablonièrekade 8, vanaf 1952 (nog in 1977)

ridderorden

-		Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 27 april 1962
-		Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 april 1972

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

-		lid Jongelingsvereeniging op Gereformeerde Grondslag "Dient den Heere" te Winschoten
-		lid studentenvereniging "Nil desperandum deo duce" te Amsterdam
-		lid oratorische vereniging "Akademeia" te Amsterdam
-		lid verzetsgroep rond illegale blad "Trouw", vanaf april 1944
-		lid Nederlandse Raad der Europese Beweging, van 1948 tot 1967
-		lid Rotary-club te Kampen, omstreeks 1966
-		lid Vereniging voor Calvinistische Wijsbegeerte
-		lid Calvinistische Juristen Vereniging
-		lid Kring voor Wetenschap der Politiek

militaire dienst

-		dienstplichtig militair
-		opleiding tot reserve-officier der infanterie te Kampen, van oktober 1933 tot 1935 (verlof in 1934)
-		sectie-commandant Bijzondere Vrijwillige Landstorm corps Gronings Verband

rang(en) reserve-officier

reserve-eerste luitenant der infanterie, vanaf 1935

publicaties/bronnen

publicaties

-		"Het rechtskarakter der ambtenaarsverhouding" (disseratie, 1937)
-		"De begrenzing der overheidstaak"

literatuur/documentatie

-		D. Houwaart, "De mannenbroeders door de Bocht" (1990)
-		I. Drexhage-Zijlstra, "Berghuis, Wiert Pauwel (1911-1989)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 27
-		H.A. de Boer, "Berghuis dwong ARP tot meer nadenken", Trouw, 23 december 1989

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia

-		archief-Berghuis, Nationaal Archief
-		"Inventaris van het archief van dr. W.P. Berghuis" (ARA, 1987)

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Loppersum, 3 juli 1940

echtgeno(o)t(e)/partner
M.T.H. Groenveld, Margaretha Talina Helena (Gre)

kinderen
2 zoons en 3 dochters

vader
J.A. Berghuis, Jacob Albertus

geboorteplaats en/of -datum
Bierum (omstreeks 1889)

moeder
K.K. Veenkamp, Kornelia Klazina

geboorteplaats en/of -datum
Bierum (omstreeks 1892)

beroep grootvader (vaderskant)
landbouwer (vrij groot bedrijf)

beroep grootvader (moederskant)
landbouwer (groot bedrijf in groningen)

De gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was, met de nadruk op activiteiten in de landelijke politiek.

Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw reactie per email sturen aan info@biografieen.com.




	voornamen (roepnaam)

	personalia

	partij/stroming

	loopbaan

	partijpolitieke functies

	nevenfuncties

	opleiding

	activiteiten

	wetenswaardigheden

	publicaties/bronnen

	familie/gezin



Home Route