Mr. H.K.J. Beernink

Foto Mr. H.K.J. Beernink
CHU-voorman na het vertrek van Tilanus in 1963. Combineerde lange tijd het Tweede Kamerlidmaatschap met de functie van gemeentesecretaris van Rijswijk (Z.H.). Zag in 1967 zijn loopbaan bekroond met het ministerschap van Binnenlandse Zaken in het kabinet-De Jong. Was kort na zijn aantreden als minister verantwoordelijk voor de vervanging van burgemeester Van Hall van Amsterdam. Liet veel werkzaamheden over aan zijn staatssecretaris en partijgenoot Van Veen. Stond bekend als conservatief 'law and order'-politicus en als schaker en sigarenroker. Maakte op het eerste gezicht een wat stugge, gesloten indruk. Betrouwbare, relativerende politicus met zakelijke nuchterheid, die zijn achterban goed kende.

CHU
in de periode 1946-1971: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister, partijvoorzitter

[ V ][ ^^ ]

voornamen (roepnaam)

Hendrik Karel Jan (Henk)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Maarssen, 2 februari 1910

overlijdensplaats en -datum
Rijswijk (Z.H.), 22 augustus 1979

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
CHU (Christelijk-Historische Unie), vanaf 1932

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   ambtenaar ter secretarie, gemeente Papendrecht, van 1932 tot 1935
-   commies-redacteur, secretarie gemeente Almelo, van 1935 tot 1939
-   hoofdcommies-redacteur, secretarie gemeente Rijswijk (Z.H.), van 1939 tot 1945
-   gemeentesecretaris van Rijswijk (Z.H.), van 1945 tot 5 april 1967
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juni 1946 tot 5 april 1967
-   fractievoorzitter CHU Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 mei 1963 tot 5 april 1967
-   minister van Binnenlandse Zaken, van 5 april 1967 tot 6 juli 1971
-   ambteloos, vanaf 7 juli 1971

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   secretaris CHU kiesvereniging Papendrecht, 1935
-   lid dagelijks bestuur federatie van C.H.-jongerengroepen (voor 1940)
-   secretaris CHU, van januari 1946 tot juli 1958
-   voorzitter CHU, van 9 juli 1958 tot 19 maart 1966
-   lijsttrekker CHU Tweede-Kamerverkiezingen 1963, van 9 februari 1963 tot 15 mei 1963
-   politiek leider CHU, van 15 mei 1963 tot 5 april 1967
-   lijsttrekker CHU Tweede-Kamerverkiezingen 1967, van 3 december 1966 tot 15 februari 1967
-   erelid Unieraad CHU (laatste jaren)

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

overzicht
-   plaatsvervangend voorzitter commissie van beroep Christelijk Nijverheidsonderwijs
-   secretaris Havencommissie te Almelo
-   secretaris Ambtenarenscheidsgerecht te Almelo
-   redacteur "Gemeentebeleid"
-   lid Staatscommissie inzake het kiesstelsel en wettelijke regeling der politieke partijen (Staatscommissie-Teulings), van februari 1953 tot december 1954
-   lid dagelijks bestuur industrieschap "Plaspoelpolder", van 26 oktober 1953 tot 1967
-   lid schoolvereniging te Rijswijk (Z.H.)
-   voorzitter Christelijke MULO-school te Rijswijk (Z.H.)
-   lid Kiesraad, van 21 februari 1957 tot 5 april 1967
-   lid bestuur Stichting TVN (Nationale Stichting Televisiereclame Nederland), van februari 1963 tot 1967
-   lid Pacificatiecommissie voor de omroepkwestie, van 30 december 1963 tot 1965
-   lid Kiesraad, van 11 februari 1972 tot 1 januari 1976
-   voorzitter Kiesraad, van 1 januari 1976 tot 22 augustus 1979

gedelegeerde commissies
-   voorzitter vaste commissie voor Binnenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juli 1956 tot 5 april 1967
-   voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp schadeloosstelling huurders/ondernemers bij onteigening of vordering (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van mei 1959 tot juni 1961
-   voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Financiële-Verhoudingswet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van mei 1959 tot maart 1961
-   lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juni 1963 tot september 1966

[ V ][ ^^ ]

opleiding

lager onderwijs
-   Prot.Chr. lagere school te Maarssen
-   Prot.Chr. lagere school te Dordrecht

voortgezet onderwijs
-   Gemeentelijk Gymnasium te Dordrecht, van 1922 tot 1928

academische studie
-   rechten Rijksuniversiteit Utrecht, van 1928 tot 29 januari 1932

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   In de Tweede Kamer trad hij vooral op als woordvoerder binnenlandse zaken en (in de jaren vijftig) volkshuisvesting. Verder hield hij zich onder meer bezig met PTT-aangelegenheden, pensioenen, persbeleid en cultuur.

opvallend stemgedrag
-   Behoorde in juli 1949 tot de meerderheid van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Schouten stemde waarin het Indonesië-beleid werd afgekeurd
-   behoorde in december 1949 tot de vijf leden van zijn fractie die tegen de Soevereiniteitsoverdracht Indonesië stemden
-   Behoorde in 1954 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een motie-Vermeer stemde gericht tegen het liftverbod voor militairen
-   Behoorde in 1957 tot de minderheid van zijn fractie vóór een wetsvoorstel stemde om de salarissen van ambtenaren boven de rang van referendaris te verhogen
-   In 1957 stemden hij en Schmal als enigen van de CHU-fractie tegen de ontwerp-Politiewet

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Bewerkstelligde op 9 mei 1967 het eervolle ontslag van burgemeester Van Hall van Amsterdam, vanwege diens beleid ten aanzien van de ordehandhaving. Bij dit ontslag speelde minister-president De Jong overigens een belangrijke rol, omdat hij Van Hall verzocht op te stappen.
-   Stelde op 26 augustus 1967 de Staatscommissie-Cals/Donner in, die advies moest uitbrengen over staatkundige vernieuwing
-   Bracht in 1968 met minister Polak een nota over het ombudsvraagstuk uit
-   Diende in 1968 een wetsvoorstel in tot vorming van een nieuwe gemeente IJmuiden. Dit voorstel werd in 1972 verworpen.
-   Bracht in 1969 samen met staatssecretaris Van Veen de Nota bestuurlijke organisatie uit. In deze nota worden richtlijnen ontvouwd voor gemeentelijke herindeling en gewestvorming. Gemeenten met minder dan 6000 inwoners moeten hun levensvatbaarheid aantonen om zelfstandig te kunnen blijven bestaan. Herindelingen zullen voortaan streeksgewijs plaatsvinden en moeten leiden tot grotere gemeenten of gewesten. Herindelingen en grenswijzigingen moeten gedurende één generatie tot bestuurlijke rust leiden. Gemeentelijke herindeling moet op gewestvorming worden afgestemd.
-   Hief in 1970 het ambtenarenverbod op, dat gold voor leden van de CPN, de ANJV, de Nederlandse Vrouwenbond en de EVC
-   Diende in 1970 samen met minister Polak een wetsvoorstel in over opheffing van het uit 1903 daterende stakingsverbod voor ambtenaren.
-   Diende in 1970 en 1971 wetsvoorstellen in tot gemeentelijke herindeling van Noordwest-Overijssel, van de Zaanstreek en van het Land van Heusden en Altena, en tot uitbreiding van de gemeenten Alkmaar, Deventer, Amersfoort en Eindhoven. De voorstellen werden, met uitzondering van die over Deventer, door zijn opvolgers Geertsema en De Gaay Fortman in het Staatsblad gebracht.
-   Diende in 1971 een wetsvoorstel voorschriften met betrekking tot de gewesten in. Dit voorstel werd in 1979 door minister Wiegel ingetrokken.
-   Een door hem verdedigde wijziging van de Kieswet over vergroting van het effect van de voorkeurstem werd in 1971 door de Eerste Kamer verworpen.
-   Tijdens zijn ministerschap vond de eerste lezing van de partiële Grondwetsherziening plaats.
-   Belangrijke benoemingen tijdens zijn ministerschap: Verdam (ARP, Commissaris van de Koningin in Utrecht), Rijpstra (CHU, Commissaris van de Koningin in Friesland), Toxopeus (VVD, Commissaris van de Koningin in Groningen); Baeten (KVP, burgemeester van Maastricht), Samkalden (PvdA, burgemeester van Amsterdam), Marijnen (KVP, burgemeester van 's-Gravenhage), Buiter (PvdA, burgemeester van Groningen) en Van Tuyll van Serooskerken (VVD, Utrecht)
-   In totaal werden tijdens zijn ministerschap 102 gemeenten opgeheven en 25 nieuwe gemeenten gevormd.

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1968 een wijziging (Stb. 253) van Kieswet tot stand, waarbij de kiezerslegitimatiepas wordt ingevoerd voor Tweede-Kamer- en Statenverkiezingen. Daardoor kunnen kiezers desgewenst hun stem uitbrengen in een willekeurig andere gemeente dan de woongemeente.
-   Bracht in 1968 een wijziging (Stb. 494) van de Wet op de lijkbezorging tot stand, waardoor crematie gelijk werd gesteld aan begraven.
-   Bracht in 1968 samen met minister Polak een wijziging (Stb. 734) van de Politiewet tot stand, waardoor in die wet een paragraaf werd opgenomen over de taak en bevoegdheden ten aanzien van het verkeer. Er kwam een Algemene Verkeersdienst Rijkspolitie en de samenwerking tussen rijks- en gemeentepolitie op verkeersgebied werd vereenvoudigd.
-   Bracht in 1969 een wijziging (Stb. 535) van de Gemeentewet tot stand waardoor de verantwoordingsplicht van burgemeesters en wethouders aan de gemeenteraad wordt uitgebreid. Hierdoor wordt onder meer de burgemeester verplicht desgevraagd inlichtingen geven aan de raad over het door hem gevoerde politiebeleid.
-   Bracht in 1968 samen met minister Bakker een wet tot vaststelling van het openbaar lichaam "Zuidelijke IJsselmeerpolders" tot stand
-   Bracht in 1969 de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (Stb. 594) tot stand, die een regeling bevat voor een uitkering en pensioen aan politieke ambtsdragers en hun nabestaanden; de wet bevat diverse anti-cumulatiebepalingen. Ministers, staatssecretarissen, Tweede-Kamerleden, Gedeputeerden en wethouders hebben na hun ontslag tot hun 65ste voor twee tot zes jaar recht op een uitkering. Na hun 65ste hebben ze recht op pensioen. Tweede-Kamerleden die tien jaar lid zijn geweest en bij hun ontslag vijftig jaar zijn, behouden het pensioen tot hun 65ste. Inkomsten uit andere arbeid worden in mindering gebracht op de uitkering.
-   Bracht in 1970 een wijziging (Stb. 81) van de Kieswet tot stand, waardoor de opkomstplicht wordt afgeschaft.
-   Bracht in 1970 samen met minister Witteveen en staatssecretaris Grapperhaus een wet tot wijziging van bepalingen inzake gemeentelijke en provinciale belastingen (Stb. 608) tot stand. Die wet beoogt gemeenten en provincies meer mogelijkheden te geven een eigen financieel beleid te voeren. Er wordt onder andere een Onroerend-Goedbelasting ingevoerd ter vervanging van de grondbelasting en personele belasting. Ook de gemeentelijke vermakelijkheidsbelastingen worden afgeschaft, waar tegenover staat de mogelijkheid om retributies (zoals rioolrecht en parkeerheffingen) te verhogen. Provincies krijgen de bevoegdheid opcenten op de motorrijtuigenbelasting te heffen.
-   Bracht in 1970 een wet tot stand waardoor onder meer Oudewater overging van Zuid-Holland naar Utrecht en de gemeente Hoenkoop werd opgeheven
-   Bracht in 1971 de wet tot instelling van de gemeente Dronten tot stand
-   Bracht in 1971 gemeentelijke herindelingen tot stand in Zeeland (Zeeuws-Vlaanderen, Zuid-Beveland en Tholen), rond Maastricht, Hoogeveen, Sneek, Dordrecht, 's-Hertogenbosch en Groningen, en in delen Noord-Holland. Daarnaast werden Vreeswijk en Jutphaas verenigd tot Nieuwegein, en Lochem en Laren (Gld.) tot een nieuwe gemeente Lochem.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   De regering consulteerde hem regelmatig bij burgemeestersbenoemingen
-   Met name de verhouding tussen Rijk en Gemeente had zijn bijzondere belangstelling
-   Hij was een tegenstander van de fusie tussen ARP, CHU en KVP

uit de privé-sfeer
Zijn vader was hoofdonderwijzer van een lagere school, onderwijzer aan een MULO-school en leraar aan een lyceum

anekdotes
-   Stond bekend om zijn wat oubolige grapjes, zoals: "J + B + V = HP", ofwel "Jas + Broek + Vest = Heel Pak".
-   Werd in 1969 betrapt op het 'smokkelen' van sigaretten vanuit Baarle-Nassau. Werd echter krachtens de douane-instructie ongemoeid gelaten, maar betaalde wel de belasting en de gebruikelijke boete. Naar eigen zeggen had hij de sigaretten gekocht om zijn laatste Belgische geld op te maken en had hij te goeder trouw gehandeld.

woonplaats(en)/adres(sen)
-   Maarssen, van 1910 tot 1917
-   Dordrecht, van 1917 tot 1935
-   Almelo, van 1935 tot 1939
-   Rijswijk (Z.H.), Rembrandtkade 65, omstreeks 1946 en nog in 1967

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1958
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 17 juli 1971

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid schaakvereniging "V.I.O.S." te Rijswijk

hobby's
-   voetbal (speelde linksbuiten)
-   atletiek
-   schaken
-   wandelen (liep de Vierdaagse van Nijmegen)

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

publicaties
"Geschiedenis en beginsel van de Christelijk-Historische Unie" (1953)

literatuur/documentatie
-   "Minister mr. H.K.J. Beernink", in: "Fragmenten uit de geschiedenis van Binnenlandse Zaken" (1979)
-   R. Vermaas, "Beernink, tragisch en bescheiden", in: "De Tijd", 31 augustus 1979
-   J. van Tijn, "Het is nooit goed, hoe je het ook doet. Bij het overlijden van mr. H.K.J. Beernink", in: "Vrij Nederland", 1 september 1979
-   H. van Spanning, "De Christelijk-Historische Unie", deel II (1988)
-   J. Bosmans, "Beernink, Hendrik Karel Jan (1910-1979)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 40

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, 28 september 1939

naam echtgeno(o)t(e)/partner
B. Peeze, Bartha (Bep)

kinderen
kinderloos

naam vader
H. Beernink, Hendrikus

naam moeder
C.J.W. Schudi, Carolina Johanna Wilhelmina

beroep grootvader (vaderskant)
-   landbouwer
-   goudsmid



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route